Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Sodom en gomorra

Sodom en gomorra

24/02/2018 16:00

Sodom en gomorra

 

ACHTERGROND - ‘Gedetineerden hebben geen rechten’, wordt hen regelmatig duidelijk gemaakt door sommige penitentiaire ambtenaren. ‘Die zeggen zelfs dat God je niet kan helpen en dat zij de baas zijn daarbinnen’, aldus ex-gedetineerde Delano D.(35). Men kan wel terecht bij de directeur maar die werkt alleen overdag. “En als de kat van huis is...”

Tekst: Wendell Martins - beeld: dWT archief

ANTROEWA DIE NIET gaar is, wormen in de amsoi, kruwa rijst en niet mogen klagen erover maar genoodzaakt zijn het op te eten! Het is de trieste en bijna dagelijkse realiteit voor gedetineerden in ons land. Door een kleine misstap komt Delano D., een jonge Surinaamse man, na enkele omzwervingen in het penitentiaire systeem, uiteindelijk in Santo Boma, terecht. Vrij snel wordt het hem duidelijk dat er een ongeschreven zwijgplicht is als het gaat om het rapporteren van misstanden. Met als resultaat dat rotte appels, zoals hij de 'foute' penitentiaire ambtenaren (pa's) noemt, eigenlijk vrij spel hebben. "En dat hebben ze elke dag vanaf drie uur 's middags. En vanaf tien uur 's avonds is het hek helemaal van de dam." Na zestien maanden achter tralies te hebben gezeten, mocht hij recentelijk zijn herintrede doen in de samenleving.

De maanden in Santo Boma hebben hem echter wel getekend. "De behandeling was niet slecht, maar de omgeving was niet om over naar huis te schrijven!" Met een vieze blik vertelt hij over open afvoergoten vlakbij de cel en vuilnistonnen die niet afgesloten waren. "Het ergste is wanneer ze je voor straf 'in de kast zetten'. Dat is een cel waar er nauwelijks licht is, met alleen een gat in de vloer om je behoeften te doen. Soms zit je daar met twee tot drie man in." Hij wil graag dat er dingen veranderen voor zijn maten die nog "binnen" zijn en besluit daarom zijn verhaal te delen. "Ik wil dat mensen weten wat er gebeurt achter die gesloten deuren. Zonder de vingers alleen te wijzen naar het personeel. "Want", zegt hij, "de meesten doen echt gewoon hun werk, op die paar zeer rotte appels na!" In een openhartig gesprek deelt de ex-gedetineerde zijn ervaringen.

Misselijk

Pa 's

"EEN DOEL VAN een penitentiaire inrichting is om de gedetineerden te resocialiseren zodat ze na hun straf kunnen re-integreren in de maatschappij", aldus Delano. Hij is van mening dat we met die definitie nu finaal de plank misslaan. Volgens hem begint het bij het menselijk behandelen van gedetineerden met goede voeding. "Daar gaat het al mis. Oud vlees dat geen smaak meer heeft, sopropo die overrijp is. Een keer hapte ik in een fyofyo. Die zat gewoon in mijn brood!" Het terugdenken, maakt hem zichtbaar misselijk. Vragen naar betere voeding of betere hygiëne in de keuken levert geen bevredigend antwoord op. "Als je niet tevreden bent, dan eet je niet" en "Je maakt van een kleine mier een grote olifant".

Volgens Delano vergrootte dat juist de frustratie bij hem en zijn medegevangenen. Zodanig dat zij op een dag weigerden te eten. "Het was toen zo slecht dat we allemaal zeiden dat we het niet wilden en hebben geprotesteerd." Om de situatie onder controle te houden, kreeg iedereen een andere maaltijd. "Bami met kip", zegt de ex-gedetineerde lachend. Samen staan we sterk bleek toen weer." Echter, de oplossing was van korte duur en slechts een druppel op de gloeiendhete plaat. Hij wijt dit aan het feit dat er geen consequenties zijn voor het keukenpersoneel. Hij betwijfelt zelfs of ze überhaupt te horen krijgen dat er iets mis is met het door hen bereide voedsel.

Overgeleverd

Om tien uur 's avonds begon het 'feest' helemaal met de komst van de nachtploeg

DAGELIJKS OM DRIE uur 's middags, wanneer de dienst van de directrice eindigde, groeide het gevoel van ongemak bij Delano. "Wij waren dan echt overgeleverd aan de grillen van de ambtenaren." Maar om tien uur 's avonds begon het 'feest' helemaal met de komst van de nachtploeg. De ex-gedetineerde begint zich zichtbaar te ergeren als hij eraan terugdenkt. "Dit heb ik letterlijk elke avond van mijn detentie in Santo Boma gezien!" Vanuit zijn cel had hij vrij zicht op 'het middenblok' waar de pa's zich ophielden. Alcoholgebruik, roken en gokken, blijken vaste prik bij de nachtdienst. "Ze hadden het altijd heel gezellig. Soms werd er met tafels geschoven en dan wist je dat ze gingen slapen."

De penitentiaire ambtenaren van de nachtploeg zijn nooit op hun posten maar vieren feestjes in het middenblok. Om vijf uur in de ochtend wordt alles weer netjes klaargelegd zodat de ochtenddienst niets op kan merken. "Als ze in de nacht slapen, doen ze dat in okselmouw shirts en worden de uniformen netjes opgehangen zodat je daar ook niets aan kan zien of ruiken." Hij is vooral geschokt over het taalgebruik van de whisky-drinkende, gokkende ambtenaren. "Zoveel schuttingtaal, zo grof. En we konden echt alles horen. Waren dat de mensen die ons moesten resocialiseren en verantwoordelijk waren voor onze veiligheid?!" De schuttingtaal was niet het enige geluid dat zij hoorden vanuit het middenblok. "Er is ook een aparte ruimte. Soms werden daar gevangenen gestraft. Je zag niet wat er gebeurde maar we konden alles horen. Het moet geen pretje zijn geweest!"

Homoseksuelen

HOMOSEKSUELE MANNEN IN de gevangenis hebben het soms best moeilijk. Grappen of stigmatiserende opmerkingen, van personeel en medegevangenen, moeten ze gelaten ondergaan maar die zijn het minst vervelend. "Het zijn plagerijtjes binnen een verder goede verstandhouding. Het kan erger zoals bijvoorbeeld een cel delen met een homofoob." Die zijn echter uitzonderingen volgens Delano. "Het is vrij normaal, zeker bij de mannen die lange straffen moeten uitzitten, dat ze binnen een andere man zoeken die hun 'vrouw' wordt. Voor een vrouwelijke man kan dit een manier zijn om verdere pesterijtjes te voorkomen. Ja, de 'vrouwen' worden beschermd door hun man." Bij de komst van een homoseksuele gevangene hoorde hij zelfs een pa tegen een gedetineerde in het Hindi zeggen dat hij het bij hem kon gaan proberen omdat hij er 'zo een' was.

Volgens Delano is seks tussen medegevangenen iets wat vrijwillig gebeurt, redelijk normaal is en bijna gedoogd wordt. "Ik heb ook wel eens een pa zien kijken met lust en nieuwsgierigheid in zijn ogen." Zelf heeft hij ook wel wat dingen meegemaakt. "Soms kwamen gevangenen in mijn cel of ze bleven voor de tralies staan. Een haalde zijn geslachtsdeel tevoorschijn en vroeg of ik hem oraal wilde bevredigen." Het was niet de laatste keer dat hij werd geconfronteerd met de lusten van zijn medegevangenen. In de open doucheruimtes krijgt hij regelmatig een 'vriendschappelijke' klap op de billen. "Het gebeurde ook weleens dat iemand zichzelf ging bevredigen in de hoop dat ik het zou afmaken." Hij geeft eerlijk toe dat hij weleens met mannen seks heeft gehad maar dat het in de gevangenis niet zijn prioriteit was. Schamen ervoor doet hij zich niet.

Geen voorbehoedsmiddelen

"IK HEB WEL seks gehad met iemand die verliefd op mij was geworden. Ik vond hem ook leuk, hoor. We hadden zelfs een relatie, die ik eigenlijk ook 'buiten' wil voortzetten. " Zijn amoureuze handelingen bleken niet voor problemen te zorgen. De pa's maakten er gewoon grapjes over. "Ze zeiden dingen als dat ik veel gelukkiger zou zijn nu ik een 'vrouw' had gevonden." Lachend vertelt hij dat hij zich wel wilde beschermen maar dat er geen voorbehoedsmiddelen beschikbaar zijn in de gevangenis. "We hebben toen een broodzakje gebruikt als condoom omdat je nooit weet of iemand met hiv is geïnfecteerd." Dat er geen condooms worden verstrekt in de gevangenis vindt hij een slechte zaak. "Men ontkent glashard dat er seksuele activiteiten plaatsvinden.

Ze zouden gewoon condooms moeten geven want of ze het nou willen of niet, men heeft daar seks met elkaar en dient zich te kunnen beschermen tegen geslachtsziekten. Zwanger worden ze niet, gelukkig!" Volgens de 35-jarige is het ook een feit dat de 'vrouwen' verwend worden door hun mannen. "Er is binnen best veel te krijgen. Sterke drank, drugs, sigaretten, zelfs smartphones!" Op de vraag hoe deze artikelen het Huis van Bewaring binnenkomen, reageert hij alsof het de domste vraag is die hij ooit heeft gehoord. "Wat denk je? De pa's natuurlijk! Er zijn er een paar tussen die erg corrupt zijn. Deze worden 'piloten' genoemd." Tegen betaling van SRD 200 aan een piloot kan een gevangene bijna alles binnengesmokkeld krijgen. "Ik heb ze zelfs foto's, zonder gezicht, zien posten op Facebook."

Geweld

Geweld is er tussen de gedetineerden onderling en tussen de gedetineerden en de penitentiaire ambtenaren

NAAST HET SLECHTE eten, de slechte behandeling door rotte appels in het systeem, de liefde en (de ontkenning van) seksuele activiteiten is geweld ook een van de zaken die aan de orde van de dag zijn in het Huis van Bewaring, volgens Delano. "Geweld is er tussen de gedetineerden onderling en tussen de gedetineerden en de penitentiaire ambtenaren." De liefde blijkt een reden tot geweld tussen gedetineerden. "Ja, in een andere celblok hebben twee heren gevochten omdat de een een liefdesbrief had ontdekt van de ander, gericht aan een derde die zij beiden leuk vonden. Uiteindelijk bleek het voor niets want die derde, een knappe Braziliaan, bleek niet van hun avances gediend te zijn." Hij vertelt dat hij er zelf bij was toen een pa een gevangene net zo lang getreiterd heeft totdat deze hem een vuist in het gezicht sloeg. "Die bewaker heeft op een gegeven moment zelfs de celdeur opengemaakt om hem nog meer uit te dagen." Het afgrijzen is op zijn gezicht af te lezen als hij verder vertelt. "Het treiteren ging door en uiteindelijk heeft die jongen zijn vuisten gebruikt. Dat was het moment waarop de PA's vrij spel hadden. Ze hebben hem finaal in elkaar geschopt en geslagen! Echt erg was dat. Daarna sleepten ze hem weg, over de grond, terwijl het bloed van zijn gezicht droop."

Sakafasi

DELANO ZEGT DAT hij zelf altijd respectvol, bijna sakafasi, is geweest om te voorkomen dat de pa's hem lastig zouden vinden. Geweld wordt met geweld afgestraft. "Op het moment dat je voor je rechten op wilt komen, kan het al reden zijn tot geweld. Maar niet iedereen die daar zit is een moordenaar. Soms zitten er ook mensen tussen die eigenlijk kleine kruimeldieven zijn die aan het overleven waren, zoals ik." De maandenlange observaties hebben hem doen concluderen dat het systeem wel degelijk kan werken mits de gedetineerden zich aan de regels houden, de penitentiaire ambtenaren idem dito met een grotere focus op het resocialiseren. "Eigenlijk is het zo dat maar een bepaalde groep het slechter maakt." Volgens hem spelen cultuur en etniciteit daar een rol in. Delano, zelf half Hindostaans, vertelt dat de groep rotte appels overwegend bestaat uit mensen die half op hem lijken. "Zij behandelen ons als vuil daarbinnen. En zij trekken dan de Hindostaanse gedetineerden voor en maken het heel erg moeilijk voor de creolen daar." Er is hem nog een verrassend ding opgevallen. "Iemand daarbinnen, die leeft met hiv, werd prima behandeld.

Er werd goed voor hem gezorgd en hij kreeg dagelijks zijn medicatie op tijd. Ik merkte zelfs op dat toen hij werd lastiggevallen en het rapporteerde, het gedrag van de pa's, en gedetineerden, veranderde. Communicatie werkt dus, zolang beide partijen respectvol zijn." Dat hij uit de school klapt, is dan ook omdat hij wil dat het allemaal beter wordt en niet om te klikken zoals men dat vaak vindt als er onzuiverheden aan het licht worden gebracht. "De mentaliteit dat ze daarbinnen zelfs boven God staan, en dat zeggen sommigen echt, moet veranderen. Die rotte appels, ongeacht de afkomst, moeten weg. Gedetineerden moeten ook weten waar ze staan. Ze moeten hun frustraties niet botvieren op de bewakers. Wij hebben ervoor gezorgd dat we daar zijn beland, niet het personeel. Dat doet gewoon zijn werk!" ◊

Dit artikel is verschenen in onze bijlage van 17 februari

Share on Facebook    

Gerelateerde artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina