Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • SKORO TORI: Adaptief onderwijs

SKORO TORI: Adaptief onderwijs

31/01/2018 16:00

Claudia Hartmann, voorvechter van adaptief onderwijs in Suriname.

Claudia Hartmann, voorvechter van adaptief onderwijs in Suriname.  

RUBRIEK - In deze rubriek gaat onderwijsspecialist Winston de Randamie in op actuele zaken aangaande het Surinaams onderwijs en het schoolgaande kind. Daarbij levert hij niet alleen kritiek maar draagt ook oplossingen aan.

NIEUWBAKKEN ASSEMBLEELID JOAN Wielzen heeft in haar eerste toespraak in het college gezegd, dat er drastische veranderingen in het onderwijs van Coronie moeten komen. Wielzen pleit voor het introduceren en toepassen van differentiatie binnen het onderwijs in het district van melk en honing. Differentiatie is een ingewikkelde term en betrekkelijk nieuw in het onderwijs van ons land.

Kinderrechtenactivist Claudia Hartmann is na enkele tegenslagen verduurd te hebben, van start gegaan met haar eigen school dat als uitgangspunt heeft het onderwijs aan te passen aan het leerniveau van het kind. "Elk kind heeft recht op goed gefundeerd onderwijs", vindt Hartmann. Dit is opgenomen in het Salamancaverdrag over 'inclusief onderwijs', waarbij Suriname partij is en voor getekend heeft. "Ongeacht wat de beperking of belemmering van het kind is, de voorzieningen moeten getroffen worden", benadrukt de activist.

Haar streven is erop gericht dat alle leerlingen van een klas of een leerjaar uiteindelijk op hetzelfde tempo één leerlijn moeten doorlopen. Leerlingen met achterstanden moeten die kunnen inlopen om met de anderen mee te kunnen blijven doen. De schoolleider van een lbo-school in de binnenstad van Paramaribo is momenteel ten einde raad met het gedrag van een leerling die voortdurend het leerproces in de klas onderbreekt.

Leerkrachten durven niet eens in die klas te gaan om les te geven. De moeder van het kind is er zelf bij gehaald, maar zonder succes. Het is zelf zover gekomen dat de schoolleiding op een bepaald moment overwogen heeft om tot schorsing over te gaan. Hartmann vindt dat elk kind leert op zijn of haar manier en dat het onderwijs aangepast dient te worden aan het leerniveau van dat kind. Ze heeft ook weinig begrip voor uitspraken zoals 'onhandelbare kinderen of een kind met een beperking'.

Differentiatie

IN HET GEVAL van het kind met een gedragsprobleem is het duidelijk dat de school niet de juiste faciliteiten in huis heeft om kinderen met ernstige gedragsproblemen te helpen, waardoor de hele school onder deze situatie gaat lijden. Adaptief onderwijs is het bewust afstemmen van de onderwijsleersituatie op verschillen tussen leerlingen in dezelfde leergroep" (Blok, 2004, p. 10). Deze vorm van differentiatie speelt zich dus af binnen één en dezelfde klas, onder verantwoordelijkheid van één leerkracht.

Uit verschillende onderzoeken (Lou et al, 1996; Reezigt, Houtveen en van de Grift, 2001) blijkt dat onderwijs in kleine groepen positieve resultaten tot gevolg heeft en dat die resultaten gemiddeld nog gunstiger zijn als die groepen homogeen naar prestatieniveau zijn samengesteld. Over het algemeen heeft het verkleinen van de groepsgrootte een positief effect op de prestaties van leerlingen. Daarnaast blijkt dat er bij kleinere groepen meer interactie is tussen leerkrachten en leerlingen. En ook de normaal gesproken teruggetrokken leerlingen zijn meer betrokken. Dit leidt uiteindelijk tot een grotere taakgerichtheid van leerlingen.

Bosker (2005) vergelijkt conclusies uit meerdere onderzoeken naar groepsgrootte en leerlingprestaties en komt tot de conclusie dat verkleining van de groepsgrootte inderdaad positieve effecten heeft. Het is ook gebleken dat laag presterende leerlingen het meest gebaat zijn bij heterogene groepen, omdat ze kunnen leren van beter presterende leerlingen.

Wetenschappers benadrukken het belang van de kwaliteit van de instructie. Kozloff, LaNunziata & Cowardin (1999) en Chall (2000) zijn ervan overtuigd dat instructie volgens het directe instructiemodel het beste middel is om tegemoet te komen aan verschillen. Uit onderzoek van Adams en Carnine (2003) blijkt dat in het bijzonder het geval te zijn als het onderwijs gericht is op basisvaardigheden op het gebied van lezen, spelling en rekenen op scholen met veel risicoleerlingen. 

Combineren

Om succesvol te kunnen zijn moet de differentiatie vorm krijgen bij signaleren, diagnose en het vaststellen van de beginsituatie

In succesvolle onderwijsprogramma's wordt adaptief onderwijs gecombineerd met een aantal andere ingrediënten (Bosker, 2005). Voorbeelden daarvan zijn: Remediërend onderwijs buiten het klassenverband, regelmatige voortgangscontrole, veel ruimte voor activiteiten van leerlingen, een vroegtijdige combinatie van technisch en begrijpend lezen. 'Onderwijzen lijkt wat dat betreft op vliegtuigbouw: De deeltheorieën zijn bekend, maar de winst wordt geboekt in het ontwerp, de combinatie van de elementen' (Bosker, 2005, p. 11). Bosker (2005) vindt het belangrijk dat differentiatie een onderdeel is van een onderwijsproces dat optimaal op de leerling is afgestemd.

Om succesvol te kunnen zijn moet de differentiatie vorm krijgen bij signaleren, diagnose en het vaststellen van de beginsituatie. Het inzetten van extra hulp in de klas in de vorm van assistenten of tutoren, of met leerkrachten voor remediërend onderwijs heeft bewezen in de meeste gevallen vruchten af te werpen. Het 'Learning Leaders'-programma in de Verenigde Staten van Amerika heeft bewezen succesvol te zijn bij adaptief onderwijs. De leerkracht zal voor laag presterende leerlingen de instructie, het tempo of de verwerking van de leerstof moeten aanpassen. Dat is makkelijker te realiseren in een kleine groep, omdat er in een kleine groep minder leerlingen zullen zijn met specifieke onderwijskundige behoeften.

Effecten

Het afstemmen van het onderwijs op verschillen tussen leerlingen is voor veel leerkrachten een hele opgave. Er is geen eenduidig antwoord te geven of leren beter gaat volgens convergente of divergente differentiatie. Bij convergente differentiatie ligt de nadruk op het gemeenschappelijk behalen van de minimumdoelen en bij divergente differentiatie staat de individuele begeleiding van leerlingen centraal. Een goede diagnose van onderwijsbehoeften van individuele leerlingen is belangrijk, en het inschatten van hun individuele niveaus.

Daarnaast moet de leerkracht kunnen vaststellen wat de leerlingen met de verschillende niveaus behoren te leren. Bekend is dat leerkrachten leerlingen verschillend behandelen door (onbewuste) verwachtingen over hun mogelijkheden te koesteren. Door middel van assessments kan de leerkracht helpen bij het diagnosticeren van leerlingen. Door de assessments worden de vaardigheden en kennis van leerlingen in kaart gebracht. Op deze manier krijgt de leerkracht inzicht in de onderwijsbehoeften van leerlingen. Op basis hiervan wordt de differentiatievorm bepaald. ◊

Dit artikel is verschenen in de weekendbijlage van 27 januari.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina