Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Gebed heeft de muren tussen Bouterse en mij neergehaald’

Gebed heeft de muren tussen Bouterse en mij neergehaald’

24/01/2018 16:00

Gebed heeft de muren tussen Bouterse en mij neergehaald’

 

ACHTERGROND - Helden worden niet geboren, ze worden gemaakt. En wie een heldendaad verricht, heeft het niet altijd makkelijk. In de kwestie 8 december probeert bisschop Karel Choennie een huzarenstuk op te lossen. Hoe dat zal geschieden weet hij nog niet. “Maar dat de bisschop van Paramaribo en de president getekend hebben voor de intentie om vrede en harmonie te brengen, betekent al heel wat.”

Tekst: Euritha Tjan A Way - beeld: Jason Leysner & dWT archief

HET GEVOEL VAN rust overvalt je bijna. Te midden van de drukte in de omgeving van de Wulfingh- en de Henck Arronstraat heeft monseigneur Karel Choennie een oase aan rust geschapen in de achtertuin van het bisschopshuis. De rondleiding die hij geeft in het kerkelijk museum, de individuele uitleg bij de verschillende kunstwerken en de aanpassingen die Choennie heeft gedaan in de twee jaar dat hij nu bisschop is, tonen aan dat hij alles van zichzelf geeft in deze functie. Met het geluid van vallend water dat komt van de gerestaureerde minifontein op de achtergrond, vertelt de bisschop openhartig over zijn hoop en plannen met het bisdom en in het verlengde daarvan het land Suriname.

Hij klampt zijn beker met warme koffie met twee handen vast, alsof het hem moed moet geven om zijn verhaal te doen. Maar eenmaal op gang, blijkt van een starre bisschop absoluut geen sprake. Zijn blik is gericht op de prachtige achtertuin van het huis waarin hij zolang hij bisschop is, mag verblijven. "Eigenlijk heb ik erlang tegenop gezien. Ik ben twaalf jaar terug nog voor het aantreden van monseigneur Wilhelmus de Bekker als bisschop, ook gepolst. Maar ik was toen 47 jaar. Veel te jong om bisschop te worden. Ik werd wel de vicaris-generaal toen. Ik fungeerde als de rechterhand van De Bekker, dus lokaal kende ik iedereen. Maar ik wist ook waar de uitdagingen lagen", doet Choennie zijn eerste ontboezeming.

Staatsvijanden

Lange tijd galmde het in de samenleving. We waren staatsvijanden, de Choennies en de De Bekkers

ALSOF HIJ GOEDE wijn proeft waarvan hij nog niet weet of hij die vindt smaken of niet, kiest de bisschop zijn woorden met zorg. De grootste uitdagingen in zijn nieuwe functie waren: bekend worden met de verschillende instituten en personen die ze vertegenwoordigden in het buitenland, en de kwestie 8 december. "Het duurde een jaar voordat ik alle namen kende en wist wie iedereen was. De apostolische nuntius voor de regio, aartsbisschop Nicola Girasoli (voormalige vertegenwoordiger van de paus in de regio…red) gaf me te kennen dat ik deel ben van een wereldkerk. Iets dat ik steeds meer ben gaan beseffen de afgelopen tijd."

Een ander heet hangijzer was de kwestie 8 december. Heel lang was de relatie tussen de partij van de president -NDP - en de vertegenwoordigers van de katholieke kerk in Suriname op scherp. Volgens de bisschop had de partij van de president - de NDP - brieven gestuurd richting Rome om zich te beklagen bij het Vaticaan over het gedrag van de bisschop en pater Choennie. "Lange tijd galmde het in de samenleving. We waren staatsvijanden, de Choennies en de De Bekkers", schetst de bisschop de relatie tussen de rk-kerk en de toenmalige machthebbers.

Maar met zijn benoeming tot bisschop kwam een belangrijke voorwaarde bij kijken. De bisschop van Paramaribo moest on speaking terms zijn met de democratisch gekozen president van het land. Vaticaanstad onderhoudt namelijk vriendschappelijke diplomatieke betrekkingen met de staat Suriname."Sinds de aankondiging ben ik dan ook niet meer voorgegaan in de dienst die standaard wordt gehouden op 8 december. Als bisschop moet ik boven partijen staan. Ik ben de dienst wel blijven bijwonen."

De dienst is volgens de monseigneur niet lang na het gebeurde van 8 december gestart op instigatie van de moeder van slachtoffer Kenneth Gonçalves, mevrouw Agnes. "De bedoeling was en is om te bidden voor de nabestaanden, de slachtoffers en de daders. Agnes zei tegen mij: 'Hetis erg om een moeder te zijn van een slachtoffer, maar het is nog erger om moeder te zijn van een dader'."

Bischop Karel Choennie _JL_ (2)

Na uitspraak

BEGIN 2017 KONDIGDE Choennie aan dat hij zich in zou zetten voor het behoud van vrede, rust en harmonie in de samenleving na een eventuele uitspraak van de rechter in deze zaak. Hij begon met gesprekken met mensen en instanties die direct of indirect betrokken zijn bij het 8 Decemberstrafproces. Hij liet zich informeren over hun standpunten en trok vanwege zijn herderlijke ambt de loodzware taak naar zich toe om breed draagvlak te creëren voor een oplossing in deze kwestie die Suriname alruim 35 jaar in twee kampen verdeelt.

"Het proces gaat dwars door families en vriendschapsbanden. Het houdt het land al zo lang in zijn greep. Ik heb het besluit genomen om daar wat aan te doen. En op Aswoensdag, een zeer symbolische dag in de kerk, hebben de president van Suriname die ook hoofdverdachte is in dit proces en de bisschop van Paramaribo de intentie ondertekend om voor vrede en verzoening te zorgen."

Machtig instrument

DEZE STAP KWAM niet van de een op de andere dag, benadrukt Choennie met gebaren die zijn woorden kracht bij zetten. Er is een bemiddelaar in de persoon van Leendert Pocornie aan te pas gekomen die het contact gelegd heeft tussen ons en er is veel, heel veel gebed aan vooraf gegaan," vertelt Choennie terwijl hij een sip neemt van de koffie die intussen is afgekoeld. Bedachtzaam vervolgt hij:"Gebed is een machtig instrument. In dit geval heeft gebed de muren tussen mij en Bouterse neergehaald."

Hij legt uit dat hij nooit moeite heeft gehad met de persoon Bouterse."Ik ben vóór gerechtigheid. Hij mag wat mij betreft de charismatische leider zijn die hij is en leider van de grootste politieke partij, maar wel moet er gerechtigheid geschieden. Het stuk van 8 december moet opgelost worden. De sleutel daarvoor ligt bij Bouterse. Hij is de enige die 8 december in de juiste context kan plaatsen", benadrukt Choennie.

Dat de bisschop die lange tijd aan de zijde van de nabestaanden heeft gestaan, hierdoor een andere rol inneemt is niet bij iedereen in goede aarde gevallen."De nabestaanden van 8 december zijn het niet eens met mijn poging. Ik kan ze ook niet overtuigen. Wel heb ik goede gesprekken en ondersteuning gehad van de kinderen van de nabestaanden. Zij helpen mij meedenken. En er is veel voor mij gebeden, zeker door de familie Gonçalves."

Choennie: "Na 35 jaar is het tijd dat we in het belang van Suriname denken. Nu is het de tijd. In de theologie heet dit kairos. Een tijd van genade, een tijd waarin dingen plotseling wel lukken. Vele landen hebben dit probleem gehad. Gelukkig is Suriname niet zo groot. Kijk maar naar Colombia, ook daar heeft de kerk succesvol kunnen bemiddelen", doelt de monseigneur op de succesvolle bemiddeling door de kerk in de impasse die er heerste vorig jaar tussen de guerrillabeweging Farc en het wettelijke gezag in het Zuid-Amerikaanse land.

Venezuela

VOLGENS DE BISSCHOP moeten we voorkomen dat op een dogmatische manier naar deze zaak gekeken wordt. "Als we zo doorgaan zijn we een voorbode van Venezuela. We willen het niet horen, maar zo is het. Daar is bemiddeling van de kerk mislukt, omdat de oppositie geen water bij de wijn wilde doen. Daar heb je de tirade van de meerderheid. Kijk zo een rijk land, zoveel olie. Toch gaat het heel slecht." In Suriname moeten we een oplossing vinden, weet Choennie.

Na het oordeel van de rechter moeten we geen constitutionele impasse of excessen krijgen. "Vandaar mijn poging om te helpen bouwen aan een vreedzamer Suriname, na het 8 Decemberstrafproces. We moeten een politieke oplossing hebben, die ook een moreel acceptabele oplossing is en die internationaal ook geaccepteerd wordt." Daarom heeft de bisschop ook hulp van het Vaticaan en de OAS ingeroepen. "Uiteindelijk wil iedereen vrede en is iedereen het erover eens dat we vrede moeten hebben. Maar niemand wil zijn nek uitsteken en zich kwetsbaar opstellen." Volgens Choennie is er een belangrijke rol weggelegd voor de president om leiderschap te tonen in deze kwestie.

De bisschop is er bovendien van overtuigd dat de president ook echt behoefte heeft aan een oplossing in deze kwestie. Maar hij is niet alleen. Het gaat om een hele groep mensen om hem heen. "Jezus zei voor zijn kruisiging: als je mij nodig hebt neem mij en laat die anderen. Bouterse heeft eerder al gezegd dat hij politiek verantwoordelijk is. Hij moet dan ook de morele verantwoordelijkheid op zich nemen en het recht op zijn beloop laten. Naar het model van Barack Obama zou de president van Suriname ook moeten zeggen: 'The buck stops here' oftewel ik neem de verantwoordelijkheid ervoor." 

Katholieke opvoeding

"Bouterse is door de fraters opgebracht. Hij vertelt hoe hij elke ochtend zes uur opstond om te gaan bidden

Bisschop Karel Choennie

IN DE PROJECTEN die de regeringsleider initieert, ziet de bisschop wel terug dat Bouterse zijn katholieke opvoeding nooit heeft verloochend. "Bouterse is door de fraters opgebracht. Hij vertelt zelf hoe hij elke ochtend om zes uur opstond om te gaan bidden. Hij was ook misdienaar in de kerk. Recent - tijdens de kerstdienst op Powakka - wist hij enkele Latijnse liederen nog helemaal uit het hoofd. En als je tot je twaalfde katholiek bent, blijf je voor altijd katholiek."

De bisschop zegt in de plannen en uitspraken van Bouterse vaak de katholieke leer te horen. "Zorg voor de kinderen, de ouderen en zieken. De sociale wetten waren allemaal goede intenties." Choennie hekelt echter de corruptie die hij beschrijft als een "kanker." Het is de corruptie die bij de uitvoering komt bijkijken die zaken nekt. "Als bisdom hebben wij SRD vijf miljoen subsidie nodig om 72 scholen draaiende te houden. Zet dat tegenover de SRD 90 miljoen die is besteed aan de naschoolse opvang", rekent hij voor.

Adviescommissie

IN NOVEMBER VAN het vorig jaar heeft de bisschop een adviescommissie samengesteld die hem moet adviseren in zijn zoektocht naar duurzame vrede en harmonie. Die bestaat uit deskundigen op religieus, politiek, maatschappelijk, bestuurlijk en juridisch gebied. Allemaal zijn ze persoonlijk door Choennie benaderd om hun schouders onder deze zware taak te zetten. "Die commissieleden hebben allen een deskundige achtergrond en zij moeten mij van advies voorzien als ik dat vraag. Hun advies is niet bindend en ik hoef het niet op te volgen, maar juist in dit traject proberen we consensus van handelen te bewerkstelligen."

De adviesgroep krijgt een secretariaat en dan wordt er een roadmap gemaakt naar duurzame vrede toe."Dat zal gebeuren naar analogie van hoe zaken in de kerk opgelost worden. De biecht, spijtbetuigingen, daarna vergiffenis en vervolgens een nieuw begin en niets!... is te groot voor God", stelt de monseigneur. Hij erkent dat niet iedereen blij zal zijn met deze oplossing, maar hij hoopt dat zowel daders als nabestaanden zich zullen kunnen vinden in dit traject."Natuurlijk weet ik ook dat er veel wrok is. Maarintussen weten we dat wrok is vergif drinken en hopen dat je tegenstander sterft.

Kwaad bloed

De zelfamnestie zoals Choennie de Amnestiewet van 2012 noemt heeft volgens hem veel kwaad bloed gezet

Karl Choennie -Desi Bouterse

DE ZELFAMNESTIE zoals Choennie de Amnestiewet van 2012 noemt heeft volgens hem veel kwaad bloed gezet. "Daar hebben niet militairen in de context van coup en contra-coup onbezonnen gehandeld. Daarbij hebben nuchtere parlementariërs ervoor gekozen hun geweten aan een kant te zetten en dat is eigenlijk veel erger. Het heeft ook voor meer splitsing in de samenleving gezorgd."

Wat Choennie ook niet ziet als een oplossing is het traject dat Sandew Hira en Humprey Jeroe voorstellen met het Comité Slachtoffers Nabestaanden van Politiek Geweld. "Wij verschillen op het punt van de rechtszaak. Zij willen stopzetting van de rechtszaak. En natuurlijk komt niet alle waarheid aan het licht met een rechtzaak, en is waarheid bovendien niet statisch. Als iemand morgen met een bekentenis komt, kan het een heel ander licht op de zaak werpen. Maar het recht moet zegevieren. Daarzonder is er geen gerechtigheid."

Healing

PEINZEND ZEGT de bisschop dat hij zich recent realiseerde dat er ook een proces van healing aan te pas moet komen."Ik vind het heel erg dat Ruben Rozendaal de hand aan zichzelf heeft geslagen. En ik weet niet of hij spirituele begeleiding kreeg of nodig had, maar we moeten mensen die behoefte hebben om hun verhaal te doen daartoe in de gelegenheid stellen. Als het nou is door biecht - en dan blijft hun verhaal geheim -, een bekentenis die pas na hun dood wordt gepubliceerd of dat gepubliceerd wordt nadat zij het hebben kunnen aanpassen. Punt is dat mensen doodgaan en ze de kans moeten krijgen om hun hart te luchten. Met de adviescommissie samen ben ik bezig te kijken hoe dat zal moeten."

Als het de bisschop met zijn adviescommissie lukt om Suriname uit deze impasse te halen, zal het niet de eerste keer zijn dat de kerk op cruciale momenten - met succes - intervenieert. "Toen het land muurvast zat is er ook bemiddeling geweest vanuit de kerk. Dat was aan het einde van de regering-Wijdenbosch-Radhakishun. Wij hebben toen een Witboek geproduceerd van corruptiehandelingen die toen zijn gedaan. De regering die daarna kwam heeft daar totaal niets mee gedaan. Daarom wilden enkele mensen die ik ook benaderd heb om in het adviescomité plaats te nemen niet meedoen. Ze hadden zich al een keer ingezet en met hun harde werk was niets gedaan."

Ramp

DE BISSCHOP ERKENT dat hij nog veel gesprekken moet voeren met verschillende groepen in de samenleving."Er zal waarschijnlijk een wet moeten komen en daar moeten we dan weer gesprekken voeren met het parlement en maatschappelijke groepen om te voorzien in een duurzame oplossing. Terwijl we het vonnis afwachten hopen we dat de rechtsgang niet al te lang meer duurt. Ik hoorde bijvoorbeeld van een advocaat dat het proces wel eens nog eens 25 jaar kan voortgaan. Dat zou een ramp zijn voor deze samenleving." 

Dit artikel is verschenen in onze bijlage van 20 januari

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina