Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Kinderen in zwaar weer

Kinderen in zwaar weer

21/12/2017 16:00

Kinderen in zwaar weer

 

ACHTERGROND - Kinderen brengen plezier. Althans dat is wat beweerd wordt. In Suriname toont onderzoek gedaan door Julia Terborg echter aan dat geweld – in soms zeer ernstige vormen – deel is van onze opvoeding. Ook wetgeving slaagt er niet in de situatie ten goede te keren. ‘We moeten een 'zero tolerance attitude' hebben over geweld tegen kinderen.’

Tekst: Euritha Tjan A Way

Beeld: Stefano Tull, Edward Wong Loi Sing & Irvin Ngariman

HIJ KOMT BINNENLOPEN. Zijn rode hemd zit als gegoten, aan zijn pols een geavanceerd horloge. Door zijn bril is de uitdrukking in zijn ogen niet te onderscheiden. Niets verklapt dat Cornelis Amafo in het gevang heeft gezeten voor mishandeling van zijn zoon en dat zijn zaak nog loopt bij de rechter. Het incident leverde zijn zoon een armfractuur op. In het gesprek valt het woord 'spijt' wel honderd keer. Zijn doel in de opvoeding: zijn kinderen moeten goed terechtkomen. Hij geeft het toe. "Ik heb in het verleden bewust ervoor gekozen te slaan. Ik ben ook zo opgevoed en alle kinderen van mijn ouders zijn goed terechtgekomen, dus in mijn ogen was dat een goede manier van disciplineren."

Maar Amafo heeft intussen zijn leven gebeterd. "Het hele gezin heeft therapie gehad en we communiceren als gezin veel beter. Mijn kinderen zijn niet bang meer voor mij en ze weten dat ze met elk probleem bij mij terechtkunnen", zegt Amafo die geen agressieve indruk maakt. "Nee dat ben ik inderdaad nooit geweest, alleen kan ik soms wel goed boos worden. Maar ik kies er nu bewust voor anders met mijn kinderen om te gaan." Met zijn lied 'Bun Rai' geeft Amafo nu de boodschap door aan andere ouders om elke vorm van geweld in de opvoeding achterwege te laten. "Sla niet, praat met je kind." 

Bewustwording

Die bewustwording is meer dan noodzakelijk. Recent onderzoek gedaan door de Institute of Graduate Studies in samenwerking met Unicef in opdracht van De Nationale Assemblee heeft aangetoond dat het Surinaamse kind zich in zwaar weer bevindt. Julia Terborg, de socioloog die leiding gaf aan het onderzoeksteam, vertelt hoe erg de situatie van het kind is. Hoe ernstiger de informatie die ze deelt, hoe vaker ze haar bril stelt en over haar hoofd strijkt.

"De situatie is vreselijk ernstig. We hebben onderzoek gedaan onder volwassenen - ouders, onderwijzers, politieagenten en andere dienstverleners - en kinderen in alle districten. We hebben geanalyseerd hoe zij geweld tegen kinderen zien en ervaren. Kinderen tussen elf en achttien jaar mochten zelf hun verhaal doen over hoe zij zijn en worden behandeld. En dat leverde schokkende verhalen op."

Het onderzoek dat landelijk is uitgevoerd onder meer dan drieduizend participanten maakt een onderscheid in lichamelijk, psychisch, seksueel geweld en ook getuige van geweld in huis. Het resultaat wijst uit dat ruim 63 procent van de ondervraagde kinderen wel eens een tik krijgt, 21 procent wordt geschopt en geslagen, 35 procent krijgt pak slaag met een voorwerp, 9 procent krijgt pak slaag met verwondingen, 3 procent wordt opgesloten en vastgebonden en 8 procent krijgt als straf geen eten.

Topje van de ijsberg

"DOOR DIT ONDERZOEK kunnen we gaan generaliseren over alle kinderen en als we 9 procent afzetten tegen de gehele populatie kinderen onder achttien jaar, dan lopen meer dan vijfduizend kinderen letsel op door lichamelijk geweld. Als we dit vergelijken met de 521 meldingen die vorig jaar binnen zijn gekomen bij de Spoedeisende Hulp, dan is wat daar gemeld wordt en daardoor misschien hulp krijgt, maar een tipje van de ijsberg. Kinderen worden gebrand met strijkijzers, geslagen met dikke kabels, er worden bierflessen gebroken op kinderen, ze worden verwond en dan mogen ze op een bed met zout gaan slapen. Het is triest", schetst Terborg de schrijnende omstandigheden waaronder veel kinderen leven. Opmerkelijk is ook waarom ouders zeggen dat ze slaan. 'Omdat kinderen brutaal en vrijpostig zijn', 'slechte schoolprestaties', 'om respect af te dwingen' en om 'gelijk hard af te schrikken'.

Bijzonder is ook dat als aan kinderen gevraagd wordt hoe hun ouders tegen ze zouden moeten optreden als ze stout zijn geweest, 79 procent zegt 'door te praten'. Communicatie en dus ook praten is volgens Terborg precies wat ontbreekt in de opvoeding. "Kinderen in deze tijd hebben veel toegang tot informatie en vormen sneller een mening. Ouders daarentegen hebben geen skills aangeleerd om hiermee om te gaan." Ze kennen het niet anders. Ze zijn vaak ook geslagen en weten niet hoe het anders moet. Het onderzoek toont ook aan dat ouders niet graag geweld willen gebruiken. "Maar doordat ze nooit anders hebben geleerd, vallen ze terug in oude patronen." Deze conclusie wordt ondersteund doordat 86 procent van de ouderen ook is geslagen. Volgens hen was de lijfspreuk van de ouders 'tranga e tya kow go na pen'.

Helpt niet

Geweld 1

DAT IS NOG steeds de opvatting van veel ouders. Wilma (42) is daar een van. Zij heeft vier kinderen, die ze vrijwel alleen opvoedt. De vader van de oudste twee is overleden en die van de jongste twee werkt voor een groot bedrijf en is maar tien dagen per maand thuis. Zij heeft een goede baan en is hoogopgeleid. Zij gelooft niet in opvoeden zonder slaan. "Ik heb geen tijd om teveel te praten. We moeten in dit huis een routine volgen en wie niet mee wil, moet met de harde hand mee. De moderne manier van praten helpt niet. Kijk maar naar Nederland, daar is het allemaal heel modern. Kijk hoeveel kinderen daar ontsporen. Dat wil ik niet voor mijn kind. Mi pa ben riti mi skin tu. Kijk vandaag aan de dag ben ik goed terechtgekomen", weet Wilma.

Verbolgen over het idee van geweldloos opvoeden, zegt ze dat zelfs haar geloof pak slaag gebiedt. Ze haalt haar Bijbel erbij en strijkt met haar vinger over de passage waar staat: 'Gij zult uw kind de roede niet onthouden' en als om haar woorden kracht bij te zetten heft ze grappende wijs haar hand op om de jongste (3 jaar) een klap te geven. Lachend trekt ze haar hand terug. "Maar ik sla niet zomaar, ze moeten het echt te bont gemaakt hebben."

Julia Terborg -ST

Tiffany heeft maar één kind en werkt als douaneambtenaar. "Ik sla niet. Ik doe het bewust niet. Ik word soms wel moe om te praten, maar ik ga mijn kind van wie ik houd geen pijn doen. Ik ben ook geslagen in mijn jeugd, van alles heb ik meegemaakt. Maar ik heb gemerkt dat als ik sla ik echt boos wordt, echt agressief. Ik wil niet te ver gaan, dus als ik echt boos ben loop ik even weg, Als ik weer kalm ben, praat ik met Steffen (5)."

Volgens Terborg zit het gevaar van geweld juist daarin. "Een corrigerende tik is geen geweld, maar er zijn gradaties van een corrigerende tik. En omdat de handeling meestal onschuldig begint en heel snel, heel gevaarlijk kan worden is het belangrijk dat wij als samenleving een zero tolerance hebben over geweld naar kinderen toe. Het kinderrechtenverdrag zegt ook dat kinderen recht hebben op onze bescherming, recht hebben op een veilige omgeving. Door op zo een manier om te gaan met onze kinderen ontzeggen we hen die rechten.

Transgenerationeel

PSYCHOLOOG EN PASTLIFE-THERAPEUT Harry Mungra trekt de conclusie dat Surinamers geweld op zielsniveau hebben geïnternaliseerd. "Er was slavernij en contractarbeid en vele mensen zijn door geweld om het leven gekomen. Die ziel komt dan in een ander lichaam terecht met als gevolg dat het nieuwe wezen ook agressief is. Ze zijn ervan overtuigd dat geweld mag. Kinderen bijvoorbeeld leren van het eerste tot het vijfde jaar waarden aan. Leer je ze dat slaan mag, dan zien ze dat als normaal. Het zijn die mensen die hun vrouw gaan slaan als ze ouder zijn en hun kind zelf ook slaan. Het is deel van hen geworden, het is transgenerationeel", concludeert Mungra, terwijl hij zijn standpunt kracht bijzet met gebaren. Volgens hem zit er veel agressie in onze samenleving. "Geweld leidt tot geweld. Het is een vicieuze cirkel geworden waarin onze samenleving is. Kijk maar naar al de aanrijdingen in het verkeer. De overheid zou nu moeten beginnen met het houden van workshops voor dienstverleners, zodat we over twintig jaar een andersoortige samenleving hebben", vindt Mungra.

Wreder

Kinderen 2

KLINISCH PSYCHOLOOG Lilian Ferrier die zich al sinds 1977 bezighoudt met het verbeteren van de omstandigheden waaronder het Surinaamse kind opgroeit, is bijna lamgeslagen. "De resultaten van het onderzoek zijn niets nieuws. Ik roep het al jaren en men wil niet luisteren. Het wordt alleen maar erger en mensen worden wreder tegen kinderen. Ik heb van elke zes gevallen bij mij hier op de praktijk vier die te maken hebben met geweld. We gedogen het maar. Op school als de juf slaat, vraag ik aan de Inspectie: 'wat gaat u doen'? Die zegt: "Ik geef het door aan de directeur". Wat doet de directeur… Niets! Er is een afdeling Jeugdzorg die beschikt over een aantal maatschappelijk werkers die minder zaken afhandelen in een jaar dan ik in mijn praktijk in twee weken. Maar niemand doet wat!" briest Ferrier.

"Mensen weten zo weinig van de ontwikkeling van kinderen dat ze niet snappen dat je met uitleg, zonder schreeuwen of slaan veel meer bereikt. Je moet met je kind praten vanaf het in je buik is, het kind wordt dan rustig als het je stem hoort." Volgens haar zijn kinderen tot vier jaar vaak heel boos, omdat ze zich nog niet goed kunnen uiten. Ze willen zo graag, maar ze kunnen niet. "Wat doen de ouders dan? Die worden boos en slaan." Volgens Ferrier zouden kinderen op jonge leeftijd moeten leren om hun agressie op een gezonde manier te kunnen uiten.

"Vroeger speelden kinderen buiten, dyompofutu of dyul. Nu is dat minder. Vandaar ook dat sport en creatieve vorming belangrijk zijn, zodat dat kind zich kan uiten. Maar ja, hier worden kinderen niet gepland, na Gado gi. En dan krijg je excessen want mama en papa zijn moe en gestresst. Ferrier illustreert het met een voorbeeld. "Ik heb een geval gehad waarbij mama uit wilde gaan en geen oppas had. Ze heeft de twee kinderen opgesloten in het huis, maar die zijn eruit geklommen. Als ze terugkomt, zegt ze aan een van ze om een pot met water op vuur te zetten en vervolgens giet ze het hete water over een van de kinderen", vertelt de psycholoog.

Het onderzoek bevestigt de uitspraken van Ferrier: hulpverlening is maar miniem. Terborg: "We hebben kinderen gevraagd bij wie ze gaan als ze een probleem hebben. Niemand heeft genoemd de arts, politie of Sociale Zaken. De instanties zijn helemaal buiten het blikveld van de kinderen. Dat moet veranderen." Uit het onderzoek blijkt ook dat kinderen heel veel blootgesteld worden aan seksueel geweld (13 procent ervaart seksueel geweld door volwassen en kinderen) en geestelijk geweld (74 procent). Tien procent van de ouders wenst zijn kind weleens dood en kinderen reageren daarop door te stellen dat ze dat psychische geweld zelfs erger vinden dan het lichamelijke geweld.

Terborg benadrukt dat wetgeving er is om alle vormen van geweld af te straffen. Maar de realiteit verschilt enorm van de wetgeving en dat komt omdat de samenleving het gedoogt. "Kijk bijvoorbeeld naar de cijfers van kinderen onder de zestien die bevallen, terwijl de wet seks met een minderjarige tot zestien verbiedt. Het kind is dan niet volwassen genoeg om gezonde seks te hebben. Vorig jaar waren er ruim 146 geregistreerde bevallingen van kinderen onder de vijftien jaar. Hebben we daarnaar gekeken? Hebben we ons afgevraagd met wie deze kinderen seks hebben gehad? Heeft iemand aangifte gedaan? Vaak accepteren we het maar. Terwijl de wet dat wel verbiedt!"

Cultuur

TERBORG LEGT UIT dat onze cultuur een seksuele en gewelddadige is. "We komen uit slavernij en contractarbeid. We hadden ook nog de Aziatische huwelijkswetgeving waarbij kinderen van twaalf jaar al mochten trouwen. Daardoor hebben ouders een bepaald gedrag naar hun kinderen en mannen een bepaald gedrag naar meisjes toe. Men kan zich vaak niet beheersen en gaat de fout in. Omdat we weten dat onze cultuur zo is, moeten we bewust ervoor kiezen om geen enkel soort geweld te tolereren. We moeten daar resoluut in zijn!"

Gelukkig zijn er organisaties en individuen die zich actief inzetten voor een betere situatie voor het kind. Een daarvan is de Kindertelefoon, waarvan gebruik wordt gemaakt door 8,6 procent van de kinderen. Een ander initiatief komt van de stichting Father Mother Figure. Henk Redmond, die de voorzitter is van deze stichting die al twee jaar actief is in Suriname, zegt gemerkt te hebben dat het vooral schort in de communicatie tussen ouders en kinderen. "Wij doen eerst een intakegesprek als de school ons meldt dat er sprake is van problemen in een bepaald gezin, vaak eenoudergezinnen. We stellen dan een rolmodel aan voor dat gezin. Die komt dan elke week een keer in huis en neemt de kinderen onder zijn hoede. Dan zien we plots dat door de communicatie - en niet door slaan - dingen beter gaan."

Terborg hoopt dat door de resultaten van dit onderzoek er beleid komt om de situatie van kinderen te verbeteren. Maar Ferrier is sceptisch. "Ik heb het beleid ontwikkeld om driejarigen op school te krijgen. Dan komt een directeur die dat terugdraait en de minister zegt niets! Dat is toch je reinste onzin. Kinderen willen zo graag, laten we ze in staat stellen het beste uit zichzelf te halen."◊Geweld

Dit artikel is verschenen in onze bijlage van 16 december.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina