Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • THEO PARA: Van minachting naar volwassen leiderschap

THEO PARA: Van minachting naar volwassen leiderschap

04/12/2017 18:00

THEO PARA: Van minachting naar volwassen leiderschap

 

CONTRAPUNT - ‘Mek’ den go dok!’ schimpte president Bouterse vanuit Brokopondo. Deneerbuigende afwijzing van zijn landgenoten, die op 25 november op het Onafhankelijkheidsplein voor betere levensomstandigheden demonstreerden, kwam hem duur te staan. Onze gezaghebbende columnisten en journalisten hadden er geen goed woord voor over.

Tekst: Theo Para - beeld: Ben Ong

WAAROM SCHOOT DE president in eigen voet? Wat was er zo moeilijk aan om presidentieel te zeggen: 'Protesterende kondreman, ik voel mij ook uw president. Ik zie en hoor u. Hoewel wij van mening kunnen verschillen, waardeer ik uw maatschappelijke betrokkenheid en respecteer ik uw opinie en grondrecht op demonstratie. Ik deel uw zorgen over de situatie in ons land en nodig u uit van gedachten te wisselen op weg naar een betere toekomst voor allen. Wij zijn Surinamers, samen moeten wij het doen.' Noch de feitelijke reactie van de president, noch mijn alternatieve formulering, zegt iets over de inhoudelijke meningsverschillen. Het verschil in formulering illustreert wel een andere positionering binnen de context van menselijke relaties.

Moment van Geerlings-Simons

Hoewel zelf lid van de regeringspartij is, verdedigde zij het recht van Belfort kritiek te leveren

DE PRESIDENT KIJKT niet alleen neer op buitenparlementaire critici, ook kritische leden van De Nationale Assemblee moeten eraan geloven. Edward Belfort, DNA-lid en voormalig minister van Justitie en Politie, had tijdens de Algemene Beschouwingen onderbouwd betoogd dat president Bouterse verantwoordelijk was voor de toegenomen armoede 'Pinabai' en de achteruitgang van het land. Hij stelde de president van 'man tot man' voor, de eer aan zichzelf te houden en af te treden.

Belfort had als volksvertegenwoordiger, naar zijn zeggen, verwoord wat onder veel Surinamers leeft. Desi Bouterse kon, kennelijk woedend op zijn criticus, het respect voor het DNA-lid en het parlementaire college niet opbrengen. Midden in de spreekbeurt van Belfort stond hij pontificaal op en liep weg met zijn lijfwacht. Bij het weglopen wees hij met de wijsvinger van zijn rechterhandboven zijn oor naar zijn hoofd, terwijl hij spottend lachend zijn criticus aankeek.

Over dit gebaar verschillen de interpretaties. Sommigen zijn van mening dat Bouterse met zijn gebaar suggereerde dat het kritische DNA-lid gek is. Een forensisch psychiater ziet in het gebaar een bedreiging, een simulatie van een pistool. Volgens beide interpretaties brengt het gebaar minachting tot uitdrukking. Maar vicepresident Ashwin Adhin zette in een volgende assembleevergadering de wereld op zijn kop. Hij vroeg namens de regering-Bouterse/Adhin aan De Nationale Assemblee, DNA-lid Belfort wegens gebrek aan 'respect' voor de president, tot de orde te roepen.

DNA-voorzitter Jennifer Geerlings-Simons weigerde dat. Hoewel zelf lid van de regeringspartij is, verdedigde zij het recht van Belfort kritiek te leveren, ook al voelt het 'onprettig' aan. Wie het autoritair-democatische spanningsveld in Suriname kent en de groeiende roep om verandering beseft, weet dat deze weigering van de DNA-voorzitter te buigen voor de rancuneuze wens van Bouterse, het moment van Jennifer Geerlings-Simons was.

Minachting voor recht

HET WAS DE journalist Bram Behr die op een persconferentie deze treffende vraag aan bevelhebber Bouterse voorlegde: 'Kunt u tegen kritiek?'Behr is er niet meer, hij werd een van de vijftien slachtoffers van de decembermoorden. Evenals andere critici van de militaire dictatuur en schendingen van de rechten van de mens, werd zijn publieke mening hem persoonlijk aangerekend. Voor de regerende daders was een andere mening dan de hunne, geen aanleiding tot debat of dialoog, maar een trigger tot minachting van de persoon van de criticus. Die aanmatiging ging zover dat zij, zoals auditeur-militair Roy Elgin het formuleerde in zijn strafeis, meenden over leven en dood te kunnen beschikken. Dat ook bijna 35 jaar na de Decembermoorden die minachting voor recht en mensenrechten nog steeds wordt gekoesterd door de verantwoordelijken van de Decembermoorden, de Moiwana-slachting en andere politiek gemotiveerde misdrijven, is verbijsterend.

Dan heb ik het niet alleen over de onrechtmatige zelfamnestiewet van 2012, maar ook over het inhuren van de anti-mensenrechten-ideoloog Sandew Hira, die de rechters in het 8 Decemberstrafproces wegzet al 'politici in toga' en zich aanmatigt op de stoel van de rechter te kunnen zitten. Dit pad van minachting voor de Grondwet, voor het strafrecht, voor het mensenrecht op recht en voor de rechterlijke macht, slachtoffers, nabestaanden en (onschuldige) verdachten, ligt ten grondslag aan de morele en politieke stagnatie van de Surinaamse maatschappij. Met minachting is vruchtbare samenwerking onmogelijk.

Volwassen leiderschap

Partijen zouden bij het kiezen van hun leiders niet alleen naar de inhoud van de standpunten moeten kijken

HET ONVERMOGEN VERSCHIL van mening en inhoudelijke debat te kunnen combineren met collegialiteit en wederzijds respect, wijst soms op een gebrekkige opleiding, soms op onverwerkte ervaringen van emotionele verwaarlozing of andere vormen van afwijzing en onveilige hechting in de vroege jeugd. Partijen zouden bij het kiezen van hun leiders niet alleen naar de inhoud van de standpunten moeten kijken. Ook de sociaal-emotionele vaardigheden, van frustratietolerantie tot empathisch vermogen en communicatieve vaardigheden, zouden in de selectie van leiders, cruciale criteria moeten zijn. De politiek reguleert de verhoudingen tussen de tienduizenden.

Volwassen leiders die geen energie hoeven kwijt te raken aan eigen onopgeloste ego-issues, zijn nodig om de best haalbare coöperatieve constellatie, nodig voor de sociale en nationale uitdagingen, te realiseren. Dat zijn leiders die niet slechts in eigen kring, maar ook over partijgrenzen heen door hun professionaliteit, fatsoen, integriteit en eruditie bijdragen aan een publiek discourse dat de natie ethisch en politiek verheft. Het is helaas de tragiek van sommige landen, dat goed opgeleide en deugdelijke mensen het in de politieke partijen, als het gaat om de macht, verliezen van de manipulatieve bullebakken.

Niet weinig speelt de tactiek van minachting en intimidatie daarbij een rol. Mede daarom vraagt de vooruitgang intellectuele moed, geen pajongwaaierschap. Een hoge leeftijd garandeert geen volwassen gedrag. Met de schrijnende economische crisis als aandrijver zouden niet slechts in enkele partijen, maar in alle, en zeker de relevante partijen, volwassen leiders moeten worden gekozen. Leiders die niet gevangen zijn in hun persona, maar die zich kunnen verplaatsen in gevoelens en perspectieven van alle burgers, opdat op zakelijke en betrokken wijze oplossingen met-evidence en draagvlak, kunnen worden ontwikkeld en geïmplementeerd. Anders blijven we veroordeeld tot 'Pinabai'.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina