Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Van kleine schaal naar industrie

Van kleine schaal naar industrie

10/11/2017 16:00

Van kleine schaal naar industrie

 

ACHTERGROND - Door de geschiedenis heen is onder druk van zendelingen of overheden de traditionele geneeskunde ondergronds gedreven of met argwaan bekeken. Toch bestaan in alle regio’s van de wereld traditionele en westerse geneeskunde steeds naast elkaar. Ook in Suriname wordt daar steeds meer inhoud aan gegeven. ‘Er is nog zoveel dat we niet weten over onze schatkist, de natuur.’

Tekst: Mirjam Gommers - beeld: collectie ACT

WANNEER DE WATTEN met alcohol in de buurt komen van de wond, maakt Latoya (21) een sissend geluid. Krimpend van de pijn verbergt ze haar hoofd in haar armen. Voor de rest valt het mee. Aan haar linkerbeen heeft de jonge Trio een gat dat eruit ziet als een natte vulkaan. Latoya is opgegroeid aan de Braziliaanse zijde van de zuidgrens van Suriname, maar woont nu bij haar zus in Kwamalasamutu. Hoe ze aan de leishmaniasis komt is haar een raadsel, maar Latoya denkt dat de vector, in dit geval een zandvlieg, ook in de omgeving van het dorp voorkomt. Al drie weken lang loopt ze met de open zweer, bijna even groot als een SRD-munt, terwijl ook haar andere been nu kleine bulten vertoont. Veel inwoners van het dorp hebben ooit last gehad van leishmaniasis, in Suriname ook wel bekend als bosyaws.

Mohapi

HET ENIGE BESCHIKBARE reguliere middel in Suriname tegen deze aandoening is pentamidine. Dat wordt met een injectiespuit toegediend: driemaal per week. Daarna moet de wond genezen. Echter, bij circa 20 procent van de patiënten is herhaling nodig, omdat de wond niet meteen geneest en de behandeling kan pijnlijk zijn. Maar gelukkig voor de bewoners van het regenwoud bestaat er een zelfgemaakt traditioneel en pijnloos middel tegen deze aandoening.

Mohapi is degene die Latoya ermee behandelt en hij komt nu voor een tweede huisbezoek. Vakkundig maakt hij de wond schoon en smeert er dan een middel op dat hij afdekt. Mohapi heeft het traditionele medicijn zelf gemaakt. Het middel schijnt ook goed te zijn tegen slangenbeten. Na deze behandeling zal Latoya het zelf moeten doen. "Ga er niet aan krabben en houd het droog", adviseert hij. Mensen genezen vindt hij een mooi vak. Hij leert het van zijn schoonvader.

De regering van Suriname gaat nu samenwerken met India waarbij er gestreefd wordt naar een veelbelovende boost van deze industrie. Maar hoe zit het met de wettelijke bescherming van onze rijkdom aan plantensoorten en de kennis daarvan?

Kruiden Drogen In De Zon

De Medische Zending (MZ) in Suriname erkent de steeds grotere bewustwording ten aanzien van het belang van traditionele geneeswijzen en heeft het voornemen deze meer toe te passen in de conventionele gezondheidszorg. De succesvolle aanpak van bijvoorbeeld leishmaniasis door de Trio en het behandelen van botbreuken door de Saramaccaners zijn voor de MZ onder andere de drijfveren geweest om onderzoek te stimuleren naar de basis van deze geneesmethoden. De sjamanen op hun beurt sturen patiënten met zwaardere vormen van malaria juist weer naar de MZ voor behandeling. In 2017 is de MZ een samenwerking aangegaan met het Amazon Conservation Team Suriname, met als doel het beheer en behoud van traditionele geneeswijzen en het versterken van de conventionele gezondheidszorg.

Rosanne Peuscher, regioarts bij de Medische Zending zegt hierover: "De World Health Organisation (WHO) definieert gezondheid als een staat van volledig lichamelijk, mentaal en sociaal welzijn en niet alleen de afwezigheid van ziekte. MZ onderstreept deze definitie en werkt met de gemeenschappen samen om gezondheid- en welzijnsdoelen te bereiken. Deze holistische aanpak strekt dus veel verder dan slechts het behandelen van ziekte en binnen deze strategie past de samenwerking met het ACT goed, denk ik."

Het verzamelen en uitwisselen van data is een belangrijk onderdeel van de samenwerking tussen de lokale traditionele geneesheren en het MZ-personeel. Men verwijst naar elkaars praktijk afhankelijk van de complexiteit en de ervaring die men heeft met de werkbare medicijnen. Zo is er in het dorp Gonini Mofu een samenwerking met Ramon Awenkina, die zijn kennis over medicinale kruiden en traditionele marrongeneeswijzen deelt met de lokale gemeenschap.

Erkenning

Ik ben blij met de erkenning voor onze traditionele kennis zo lang het ten goede komt aan Suriname

Ramon Awenkina _ACT

AWENKINA: "DE KLINIEK is tien jaar geleden geopend door de toenmalige minister van Volksgezondheid, Celsius Waterberg. We hebben een formele samenwerking met de Medische Zending, we behandelen elkaars patiënten." Awenkina heeft daarnaast samen met John Bisoina het gezondheidscentrum Mokisa Busidataa Oso opgericht in Paramaribo waar zij patiënten behandelen met geneeskrachtige kruiden voor botfracturen, hypertensie, gewrichts-pijnen, schotwonden en slangenbeten.

Op de vraag wat hij verwacht van de samenwerking met India zegt Ramon: "Ik ben blij met de erkenning voor onze traditionele kennis zo lang het ten goede komt aan Suriname. Ik ben ervan overtuigd dat door de toegenomen aandacht voor onze traditionele geneeskunst ook een nieuwe schat aan kennis zal worden ontsloten. Er is nog zoveel dat we niet weten over onze schatkist, de natuur. Maar de samenwerking moet vooral Suriname ten goede komen. Bescherming door de wet is daarom van groot belang."

Awenkina is ooit zelf getuige geweest van de helende krachten van kruiden en planten toen een goede vriend van hem een flinke schotwond had opgelopen. "Ik was radeloos en bad tot God om me de macht en de kracht te geven om mijn vriend te genezen. We kwamen terecht bij een geneesheer die de wond behandelde met een preparaat van planten en kruiden. Ondertussen bleef ik bidden. Drie maanden later - mijn vriend was inmiddels hersteld - kregen we een telefoontje van een oudere dresivrouw die leerlingen zocht aan wie zij haar kennis kon overdragen. Ik zag dat als een boodschap van boven en heb direct ingestemd. Ik was 25 jaar en wist wat me te doen stond."

ACT

ACT investeert in het opzetten van klinieken in het binnenland voor medicijnmannen en draagt bij aan de overdracht van deze kennis aan volgende generaties

Sjamamen Kliniek

HET AMAZON CONSERVATION Team Suriname (ACT-Suriname) is verheugd om de aandacht voor traditionele medische kennis. Het documenteren van medicinale planten en het behoud van de traditionele geneeskunde heeft de basis gelegd voor het ontstaan van de organisatie in 2002. ACT investeert in het opzetten van klinieken in het binnenland voor medicijnmannen, draagt bij aan de ontwikkeling van de lokale gezondheidszorg en aan de overdracht van deze kennis aan volgende generaties. Met het traditionele geneeskunde integratie- en promotieprogramma is ACT in 2002 door de Unesco Nuffic erkend als het 'Beste Programma voor bescherming van Inheemse Kennis'.

"De klinieken opereren volgens het concept van respect en bescherming van de inheemse eigendomsrechten", zegt ACT-directeur Minu Parahoe. "Dat zal uiteindelijk bijdragen aan het herleven van traditionele kennis en integratie met de westerse reguliere geneeskunde. We zijn blij met de aandacht van India en hopen dat de samenwerking zal leiden tot meer erkenning van de traditionele medicijnkennis, maar ook tot wettelijke bescherming ervan. Niet alleen in het belang van de kennisdragers maar bovenal om de potentie van deze sector te ontwikkelen." Volgens ACT weten inmiddels steeds meer mensen hun weg te vinden naar de sjamanen van wie een aantal tegenwoordig gewoon een mobiele telefoon heeft en de nieuwste Nikes draagt.

Samenwerking met India

De voorgenomen samenwerking voorziet in uitwisseling van deskundigen, gezamenlijk onderzoek en ontwikkeling en erkenning van de traditionele systemen

DE OVEREENKOMST MET India heeft betrekking op de samenwerking ter bevordering van de kwaliteit, veiligheid en effectiviteit van de dienstverlening in traditionele en complementaire medicijnen. De voorgenomen samenwerking voorziet in uitwisseling van deskundigen, een levering van traditionele geneesmiddelen, gezamenlijk onderzoek en ontwikkeling en erkenning van de traditionele systemen van gezondheid en geneeskunde in beide landen. Zij is ook gericht op bevordering en popularisering van de diverse Indiase traditionele systemen die onder Ayush vallen, wat staat voor Ayurveda, Yoga en Naturopathie, Unani, Siddha, Sowa Rigpa en Homeopathie. India heeft zelfs een ministerie van Ayush als onderdeel van zijn mandaat om Indiase systemen van geneeskunde wereldwijd te vermenigvuldigen. Landen die Suriname zijn voorgegaan zijn China, Maleisië, Trinidad en Tobago, Hongarije, Bangladesh en Nepal. Traditionele geneeskunde, met inbegrip van geneeskrachtige planten, zijn veelbelovende gebieden die het verdienen om te worden onderzocht in het wederzijdse voordeel voor de bevolking van de twee landen.

Intellectueel eigendom

MINISTER PATRICK PENGEL van Volksgezondheid meldde in juli van dit jaar tijdens een informatiebijeenkomst dat traditionele geneeswijzen wel zijn opgenomen in het beleid, maar dat er nog geen wettelijke regels en implementatieplannen bestaan. De bewindsman benadrukte dat bij de ontwikkeling van deze medische industrie terdege rekening gehouden zal moeten worden met bescherming van de eigen traditionele kennis en het aspect van intellectueel eigendom.

Kruiden Stampen

De regering heeft een coördinatiegroep ingesteld voor de uitvoering van het samenwerkingsprogramma tussen Suriname en India over traditionele medische systemen. Deze commissie bestaat uit functionarissen van het Kabinet van de Vicepresident, de ministeries van Volksgezondheid en van Buitenlandse Zaken. De coördinatiegroep zal met alle betrokken belanghebbenden in de medische sector in gesprek gaan om draagvlak te krijgen voor het ondertekenen van de samenwerkingsovereenkomst. De eerste mogelijkheid daartoe is tijdens het congres dat in dit kader wordt georganiseerd met als thema 'De Synthese van Allopathische (Westerse) en Traditionele Medische Systemen' op 10 november in de vergaderzaal van de Kamer van Koophandel en Fabrieken. ◊

Nuffic is de Nederlandse Unesco-commissie die zich inzet voor internationalisering in het onderwijs. De ambitie van Nuffic is dat elke leerling en student internationale ervaring opdoet. Want waar verschillende werelden samenkomen, dat is waar de meest verbazingwekkende dingen gebeuren zegt Nuffic. Vanuit het hoofdkantoor in Den Haag en elf kantoren over de hele wereld brengen ze mensen, dromen en ambities bij elkaar. En ze moedigen iedereen aan om zijn grenzen te verleggen. Samen met nationale en internationale partners streven ze ernaar de ontwikkeling van leerlingen en studenten te bevorderen, evenals de groei van leraren, professionals en organisaties.

Dit artikel is verschenen in de weekendbijlage van 4 november

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina