Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • 'Diasporen' zoeken in Suriname

'Diasporen' zoeken in Suriname

30/06/2017 17:00

'Diasporen' zoeken in Suriname

 

ACHTERGROND - Steeds meer mensen gaan op zoek naar hun ware roots, hetzij via een familiestamboom of een ontdekkingsreis naar het land van herkomst. Donna van West ging om die reden op reis, maar had niet verwacht dat ze ‘verliefd’ zou raken op Suriname. ‘Ik had niet verwacht dat er überhaupt wat uit zou komen.’

Tekst: Edward Steins - beeld: privécollectie Donna van West

DE NAMIDDAG LOOPT tot zijn einde. De Waterkant aan de zijde van Fort Zeelandia, waar de wind gemoedelijk waait en dagjesmensen genieten van een drankje of versnapering, is de aangewezen plek voor een goed gesprek. Donna van West doet haar relaas met als achtergrond de prachtige zonsondergang, die symbolisch gezien mag worden als het naderende eind van haar missie en verblijf in Suriname. "Wie ben ik en waar kom ik vandaan?" Dit zijn vragen waar de 25-jarige twee jaar geleden na haar afstuderen van de kunstacademie in Den Haag, Nederland mee zat. Het creatieve talent worstelde tijdens haar afstudeerperiode met een identiteitscrisis. Ze wist wel veel over de familie van moederskant, maar had nauwelijks informatie over die van haar vader. Haar grootvader Eduard van West was geboren in Suriname en had twee kinderen verwekt, twee zonen, onder wie haar vader. Hij had een tijdje gewoond in Paramaribo en daarna Albina. Op oudere leeftijd verhuisde hij naar Nederland waar hij is overleden. Dat was het. "Bij familieaangelegenheden werd er nooit of nauwelijks over hem gesproken", vertelt zij. "Hij was namelijk geen makkelijke man en had daarom in de familie nauwelijks aanzien."

Hij had amper een poging gedaan om Donna te vertellen over haar grootvader. Dit mysterie werd uiteindelijk de aanzet voor haar om op zoek te gaan naar haar 'wortels'. Na haar studie boekte ze een ticket met eindbestemming Paramaribo. Om in het gareel te komen stond een baan vinden voorop, na een aantal gesprekken werd zij aangenomen bij Lucky Store als grafisch ontwerper. In haar vrije tijd maakt zij vrienden, trekt vaker naar het binnenland en leert Suriname kennen, maar haar familiegeschiedenis ontfutselen blijft lonken. Deels nerveus en tegelijkertijd nieuwsgierig besluit ze om op avontuur te gaan.

Zoektocht

Donna 1

DE EERSTE STAP is aankloppen het Centraal Bureau voor Burgerzaken (CBB) waar de databank al gedeeltelijk is geautomatiseerd. Nadat ze zich heeft gelegitimeerd wordt in het systeem gezocht of de naam 'Van West' überhaupt voorkomt. Aangezien haar grootvader, mits hij nog in leven was nu over de honderd jaar zou zijn maar in Nederland is begraven rijst de vraag of zijn gegevens terug te vinden waren in het systeem. In het verleden zijn er namelijk weleens fouten gemaakt, naast de kwijtgeraakte documenten. Maar het geluk is aan haar zijde, zijn naam komt voor net als zijn geboortegegevens.

Dit opent de deur en vergemakkelijkt haar verdere zoekproces bij het traceren van andere documenten zoals geboorte-, akte-, en familiegegevens. Die stukken worden na een aantal jaar naar het Nationaal Archief (NAS) verplaatst. Bij het NAS kan er met de informatie verkregen van het CBB onder meer een geboorteakte worden opgevraagd. Zo komt Donna erachter dat de ouders van haar grootvader aan de Zwartenhovenbrugstraat hebben gewoond. Ook via documentatie van de volkstellingen komt ze meer te weten over de andere familieleden, zoals hun beroep- en leefsituatie. Maar hoogtepunt was toch de ontdekking dat Donna een andere achternaam zou hebben. Haar grootvader had namelijk een andere achternaam bij geboorte, namelijk die van zijn moeder 'Defares'. Omdat hij is erkend door de nieuwe man van haar moeder en krijgt hij zijn achternaam 'Van West'. Er is echter geen informatie te vinden over zijn biologische vader, waardoor de kans groot is dat de naam of informatie van hem ook verloren is gegaan sinds het uitsterven van die generatie. Maar de goedlachse Donna is al blij met de informatie en de bevestiging van haar Surinaamse achtergrond ondanks ze als 'bakra' wordt gezien.

Interviews

We hebben een aantal personen gesproken over hem die goede ervaringen met hem hebben gehad

DE LAATSTE STAP van haar speurtocht het vinden van contactpersonen die aan hebben gewoond aan de Zwartenhovenbrugstraat in die specifieke periode of in Albina, blijkt geen makkelijke opgave. Op een zaterdagochtend vertrekt zij richting Albina om te onderzoeken of er nog mensen in leven zijn die haar grootvader hebben gekend. "Ik had niet verwacht dat er überhaupt wat uit zou komen. Met een foto van mijn vader probeerde ik te kijken of mensen het gezicht herkenden. En de eerste persoon die ik ontmoette herkende mijn opa direct aan de hand van de foto." Tot vreugde van Donna ze kon haar geluk niet op. Haar grootvader heeft daadwerkelijk een poosje gewoond in Albina en werkte in hotel Riverview. Tijdens de Binnenlandse Oorlog nam zijn leven drastisch een andere wending, waardoor hij naar Nederland is vertrokken. Hier heeft hij de resterende dagen van zijn leven doorgebracht. Ruim een eeuw later bestaat het hotel niet meer, dat namelijk is verbrand tijdens de oorlog. Tegenwoordig is er op dezelfde plek een supermarkt gehuisvest. Via één van haar contactpersonen is zij doorverwezen naar mensen die haar grootvader ook hebben gekend. "We hebben een aantal personen gesproken over hem die best goede ervaringen met hem hebben gehad."

Door de verhalen over hem krijgt zij langzamerhand steeds een beter beeld over haar grootvader en zijn leven in Albina. Ze spreekt onder meer met twee oudere vrouwen die met haar grootvader hebben gewerkt in het hotel en de dochter van de vroegere eigenaar. Ook treft ze twee van hen langs de waterkant van Albina en bij één komt ze zelfs over de vloer. Ondanks de felle zon luistert zij aandachtig naar het tweetal dat geanimeerd vertelt over de herinneringen aan haar grootvader die zij hebben gekend als collega en vriend. "Men vertelde dat hij heel lang en slank was en hij had altijd kleren aan die groot aan hem hingen, maar hij was wel altijd netjes. Naar mijn gevoel was hij gewoon vaak met die mensen daar en zat vaak met hen bij de waterkant." Toch krijgt Donna het idee dat hij erg gesloten was "hij had niet echt een privéleven en sprak niet veel over zijn gezinssituatie". Ze is opgelucht dat hij daar een goede naam had. Dat zij sterke genen heeft geërfd, maakte bij haar de nodige emoties los, "dat ze op haar opa lijkt dat heeft haar geraakt".

Terwijl ze in gezelschap naar de foto's kijkt, realiseert ze zich dat ze een aantal belangrijke puzzelstukjes die haar familiegeschiedenis tekenen heeft gevonden. Meestal is het Donna die achter de camera staat om foto's te nemen of opnames te maken, maar dit keer stond ze zelf centraal. Daarom was het voor haar een vreemde gewaarwording om naar zichzelf te kijken. Vooral hoe er verschillende emoties op haar gezicht waren af te lezen. Toch kijkt ze door deze ervaring anders naar de plekken waar haar grootouders eens hebben gewoond of gewerkt. Met een voldaan gevoel blikt ze terug op de voorlopige resultaten, want in Nederland hoopt zij namelijk haar zoektocht voort te kunnen voorzetten.

Meer vragen

ZE WORDT ER even stil van als ze erover nadenkt dat ze straks weer deel uitmaakt van de bij haar zo bekende gehaaste maatschappij in Nederland. Maar ze moet terug want ze wil verder carrière maken, besluit ze. Dat gaat nu in Suriname even moeilijk, vindt ze. Maar ze is tevreden over de uitkomsten van haar miniproject tevreden. "Ik heb wel nog wat dingen opstaan die ik verder in Nederland ga uitzoeken. Ik ben echt achter super veel dingen gekomen, bij sommige ben ik verder van huis zoals mijn afkomst. Er is gezegd dat ik bijvoorbeeld Joods of Hindostaans bloed heb. Dus dat moet ik even goed uitzoeken. Ik ben wel van plan een familiestamboom in elkaar te zetten om het overzichtelijk te maken."

Ze hoopt dat er een dag aanbreekt, waarop de puzzel rond is. Dat ze een beeld het over wat voor persoon haar grootvader precies was en voor welke keuzes hij kwam te staan. Donna heeft niet alle antwoorden op al haar vragen kunnen vinden in Suriname. Maar heeft wel in plaats daarvan het land van haar voorouders leren kennen. Suriname heeft een speciale plek gekregen in haar hart. "Het meest ga ik missen dat in het land vrijwel alles qua creativiteit kan. Dat niet alles perfect moet en je gewoon kan vallen en opstaan." Wanneer ze terug komt, laat ze nog in het midden, immers de puzzel is nog niet van rond. Nog lang niet.

Online archief

Xxl _Detailfoto

In de slavenregisters staan naar schatting zo'n 80.000 mensen geregistreerd die tussen 1830 en de afschaffing van de slavernij in 1863 in Suriname in slavernij leefden. Het deels gedigitaliseerde archief kan meer inzicht geven in het slavernijverleden. Voor een jonge natie als Suriname is het wel handig als de samenleving bewust is van haar eigen geschiedenis. Daarbij spelen archieven een belangrijke rol. Die kunnen namelijk een bijdrage leveren in de ontwikkeling van de maatschappij door het veiligstellen van het verleden. Met haar multiculturele samenleving heeft Suriname een interessante historie aan familiaire kennis. Voor de één is het zoeken naar informatie over diens grootouders niet interessant, voor de ander is het ontzettend belangrijk om te weten over diens familie stamboom. Stamboomonderzoek is dit jaar aanzienlijkverbeterd. Deels door de teruggave en digitalisering van de Surinaamse archieven in Nederland. Er is een grote hoeveelheid aan gegevens nu te achterhalen in de archieven. Het project is in 2009 gestart en in april dit jaar kwamen de laatste ruim vijfhonderd meter aan geretourneerde archieven aan. Eerder ontving het Nationaal Archief Suriname (NAS) al meer dan vijf miljoen documenten, verspreid over veertig registers aan Surinaamse geschiedenis. Die zijn nu online toegankelijk via de website van het NAS of Geneanet.◊

Dit artikel is verschenen in de weekendbijlage van 17 juni.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina