Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Kunstzinnig eiland

Kunstzinnig eiland - stressvrij experimenteren

28/06/2017 17:00

Kunstzinnig eiland

 

ACHTERGROND - Al eeuwenlang is de natuur een grote inspiratiebron voor kunstenaars. Een ervaring die de veelzijdige kunstenares Kim Sontosoemarto jaren geleden zelf beleefde toen ze voor de eerste keer voet aan wal zette op het toeristisch eiland Anaula Nature Resort. Met haar kunstproject wil ze zowel gevestigde kunstenaars als opkomende talenten die ervaring ook laten beleven. ‘We hebben veel geëxperimenteerd.’

Tekst: Audry Wajwakana - beeld: Irvin Ngariman

DE ONVERMOEIBARE STROMENDE sula's zorgen voor het rustgevend gevoel. Aapjes die in bomen aan de rand van het resort elke ochtend geluiden maken voor hun 'traktatie' bakoven van de resort bewoners. Of een konkoni (boskonijn) die onbevreesd op het terrein rondhuppelt en zich tegoed doet aan de maripavruchten die verspreid liggen onder de maripaboom. Het bosrijk eiland van twaalf hectare ligt aan de Boven-Surinamerivier en is voor een derde deel bebouwd tot een luxe resort. De rest van het maagdelijk oerwoud op het eiland herbergt een diversiteit aan flora en fauna. Door de vriendschap met het echtpaar Sylvie en Jeaffrey Jong Tjien Fa, directeur en eigenaar van het resort, raakte Sontosoemarto zo'n drie jaar geleden verknocht aan de plek. Zij en haar echtgenoot Ton van den Berg hadden toen net hun printbedrijf verkocht. "We werden door Jeaff benaderd of we niet een handje wilde helpen met de landscaping van het resort", zegt Sontosoemarto. Dat 'handje helpen' is zodanig uit de hand gelopen dat Anaula een tweede thuis is geworden. "Gasten die hier komen denken dat wij de eigenaren zijn. We zijn ook niet in dienst van het bedrijf, we zijn gewoon mensen die hier rondlopen", lacht ze. Het aangename van haar verblijf op het eiland is dat ze de artistieke vrijheid krijgt.

Zo begon ze ook collega kunstenaars op het eiland uit te nodigen voor een weekendje om met te schilderen. Muren, eettafels en andere meubilair zijn door gevestigde Surinaamse en buitenlandse kunstenaars beschilderd. De naast elkaar geregelde tafels voor het buffet is vervangen door een buffettafel in de vorm van een korjaal. Sontosoemarto: "Die was een gezonken boot in de rivier en Ton vond dat we er iets mee moeten doen." Ook het meubilair van de bar hebben de kunstenaars van een half verrotte korjaal gemaakt. Het verrotte gedeelte werd eruit gezaagd legplanken gezet voor glazen en mokken. Rotsen van piepschuim, binddraad en cement werden nagemaakt om koelboxen op te leggen. Bij de ontvangstruimte zijn bouwlieden bezig nieuwe vloeren aan te leggen. Een enorme muurbeschildering waar er een witte klapstoel hangt valt gelijk op. Het kunstwerk is gemaakt door Sontosoemarto en heeft als titel 'Floating chair'. "In de droompsychologie als je over een stoel droomt dan wil dat zeggen dat je aan toe bent aan vakantie. Dat onderwerp heb ik gebruikt en het hangen van de klapstoel betekent 'vrij van stress'. Mijn broer John bekend onder zijn artiestennaam 'Santox' heeft het doorgetrokken naar de muur om de bocht om de tijd te vergeten en het genieten van de omgeving te benadrukken."

Aanleg

Unnamed (2)
SONTOSOEMARTO WERKTE BIJ de automatiseringsafdeling van de Energie Bedrijven Suriname N.V. en volgde daarvoor een gerelateerde opleiding, voordat zij in begin jaren tachtig naar Nederland verhuisde. Met schilderen kwam ze in aanraking toen ze door een donkere periode in haar leven ging. "In Suriname schreef ik veel gedichten en mijn familie dacht dat ik daarin mezelf zou ontwikkelen." In 2000 remigreerde ze naar haar geboorteland met haar tweede echtgenoot Ton. Groot was de verbazing bij de familie dat ze kon schilderen en ook veel meer wist over de Javaanse cultuur dan toen ze in Suriname was. De kunstenares komt uit een gezin van negen kinderen, vijf meisjes en vier jongens, waarvan de oudste (een zus) op 27-jarige leeftijd overleed.

Het gezin woonde aan de Anniestraat, waarbij het verboden was om Javaans thuis te spreken. "Door die opvoeding voelden wij ons meer Surinamer omdat de omgeving een mix was verschillende culturen. "Alle vier broers zijn artistiek aangelegd en van de meisjes is Kim de enige die op creatief vlak bezig is. Of creativiteit genetisch is aangelegd is, kan ze niet precies zeggen. Vader Sontosoemarto was monteur en is op jonge leeftijd overleden. "Het enige wat ik me kan herinneren is dat hij bij de Javaanse zeven maanden zwangerschapceremonie 'mitoni' kokosnoten met wayangpoppentekeningen versierde. Mijn moeder was analfabeet en ze wasdukun manten (vrouw die de Javaanse huwelijksceremonie begeleid,...red.) geweest." Om de 'honger' te kunnen stillen, volgde Kim diverse kunstcursussen in keramiek, paverpol en batik.

Passie

Bij de evaluatie is toegezegd om het project jaarlijks te continueren

KUNST EN NATUUR. DAT het beste van deze twee werelden zich goed leent voor creativiteit blijkt al gauw. Haar nieuwste passie is namelijk het maken van driedimensionale objecten in openbare ruimtes, waardoor ze op Anaula aan haar trekken kan komen. "We hebben veel geëxperimenteerd met de materialen die hier op het resort liggen en die kennis willen we met anderen delen. Door gesprekken met kunstenaars die ook lessen verzorgen op de kunstscholen is het idee ontstaan om de AiR @ Anaula uit te voeren." Met de Academie voor Hoger Kunst Onderwijs (AHKCO) studierichting Beeldende Kunsten, Nola Hatterman Art Academy (NHAA) en Soeki Irodikromo Volksacademie is het succesvol pilotproject uitgevoerd. De studenten van AHKCO maakten een driedimensionaal naamontwerp van het resort aan de rivierzijde, die ook als klim- en zitobject moet dienen.

De NHAA-studenten verbouwden de doucheruimte van het zwembad in de vorm van opgestapelde rotsen. "De directie heeft bij de evaluatie toegezegd om het project jaarlijks te continueren", vertelt ze. "Voor ons is het proces heel mooi geweest met wat kleine schoonheidsfouten waarmee we in de toekomst rekening zullen moeten houden. De NHAA en AHKCO zijn op twee verschillende niveaus scholen. De eerste heeft een instroom van laagdrempelig en de andere is op middelbaar niveau. Ik had het moeten weten."

Kunst van afval en restanten

VANAF HET BEGIN van het project zijn de scholen op de hoogte gesteld welke materialen ter beschikking zijn. Afval- en restant bouwmaterialen als binddraad, betonijzer, cement én enorme blokken piepschuim. Voor de AHKCO paste het project goed met het schoolprogramma. "Het ging voornamelijk om direct met de beroepspraktijk geconfronteerd te worden want via de opleiding kan je nog zoveel theorieën en colleges geven, de praktijk is vaak anders dan wat je op papier hebt uitgezet', zegt Patrick Tjon Jaw Chong, richtingcoördinator Beeldende Kunsten van AHKCO. Het driedimensionale ontwerp van de naam 'Anaula' werd eerst op papier op school uitgewerkt.

Vervolgens werd er over en weer gecorrespondeerd met de opdrachtgever, totdat het was goedgekeurd. De eerste 'A' zoals het bedrijf in haar logo gebruikt werd voor het object gehandhaafd en voor de overige letters heeft de school een eigen lettertype ontworpen. De blokken piepschuim werden in de letters met een elektrische zaag versneden. "En daar kwamen de studenten achter hoe ze oplossingen moesten bedenken als de stroom van de zonnepanelen opraakte. Ook bij het verven met een airbrush hoe je te werk moet gaan. Voor 99 procent ben ik tevreden en met die 1 procent zou ik nog kleine veranderingen doen", zegt Tjon Jaw Chong. Deze groep pakte de opdracht zeer professioneel en de groepsdynamiek was vanaf eerste dag tot de afronding van het kunstobject aanwezig. Bij het letter 'L' hebben de deelnemers hun namen gegraveerd en werd ook een plakkaat van de school bij het eerste letter 'A' vast gemaakt.

Aanpakken

De meeste studenten komen niet verder dan de Afobakkaweg 

BIJ DE GROEP van NHAA en Volksacademie die de rotsen bij de doucheruimte moesten maken ontbrak in de eerste week de sociale cohesie tussen de studenten. Aangezien ze door hadden dat ze een beetje achterliepen hebben ze gelijk na aankomst en de lunch de mouwen opgestroopt en zijn aan de slag gegaan. In een heel ontspannen sfeer met veel grappen van hun docent en begeleider Kurt Nahar werd het project voortgezet. Er werd duidelijk aangegeven wie de vormen voor de rotsen maakt, wie er draad om heen draait en wie ze met cement aan het bouwsel vastmaakt. "Onze school staat bekend om materiaalkennis, maar werken op een totaal andere locatie dan NHAA was voor de studenten totaal anders", zegt Nahar.

Volgens hem hebben ze bij dit project geleerd hoe ze in groepsverband een project moeten beginnen en afronden. "Want alles blijft toch op het individuele als je kunstenaar bent. Al met al hebben ze veel bijgeleerd en we zijn de ondernemer en de initiatiefnemers van het project erg dankbaar dat zij op deze manier op de eerste plaats geloven in onze studenten en dat ze bereid zijn op deze manier in hen te investeren", vervolgt hij. Het project is voor Sontosoemarto geslaagd omdat voor het eerst in de geschiedenis kunstscholen en studenten van verschillende leerjaren op eenzelfde plek hebben samengewerkt. "De meeste studenten komen ook niet verder dan de Afobakkaweg en als Surinamer vind ik dat je iets meer van je eigen land moet hebben gezien. Dit project biedt hen die gelegenheid." In de toekomst mogen kunstenaars en kunstscholen die een project willen uitvoeren dat van toepassing is op het huidige concept AiR @ Anaula indienen.

 

Biografie

Unnamed

Kim Sontosoemarto verhuisde begin jaren tachtig naar Nederland en remigreerde in 2000 terug. De bedoeling was om een resort met echtgenoot Ton van den Berg in het district Commewijne neer te zetten. Maar uit noodzaak zette het koppel de eerste internetcafé neer in Tamanredjo. Door het succes breidde die uit naar drie cafés in het district. Op zoek naar een nieuwe uitdaging begonnen ze het bedrijf 'Printwise'. Het kunstgedeelte volgde ze keramiek bij kunstenaar Soeki Irodikromo en voor de verdieping daarvan workshops in Frankrijk en Nederland. Hierdoor specialiseerde zij zich in de raku-techniek en hield haar eerste expositie in 2005 bij de herdenking van 115 jaar Javaanse Immigratie in Suriname. In haar kunstwerken verwerkt ze vaak de Samaake muje, geïnspireerd door haar talloze verblijven in het Boven-Suriname. Sontosoemarto is de eerste vrouwelijke voorzitter geweest (2009-2011) van de Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie (VHJI). Het printbedrijf heeft ze drie jaar geleden verkocht.

Dit artikel is verschenen in de weekendbijlage van 17 juni.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina