Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Piraterij op de Surinaamse wateren

Piraterij op de Surinaamse wateren

23/06/2017 17:00

Piraterij op de Surinaamse wateren

 

ACHTERGROND - Onthoofding, schietpartijen en beroving. Niet alleen de steden en dorpen gaan gebukt onder verruwende criminaliteit, ook op de Surinaamse wateren moeten vissers het regelmatig ontgelden. Het probleem blijkt complex en voor een deel ongrijpbaar te zijn voor de politie, omdat de daders er slinkse tactieken op nahouden. ‘Ze schromen niet om de bemanning te verminken of te doden.’

Tekst en beeld: Ruth van der Kolk

'KIJK, DIT IS visblaas. We hebben er zakken vol van", zegt een visser terwijl hij trots een vis omhoog houdt. Hij is één van de weinige Surinamers tussen tientallen Guyanezen die bij een visserij aan de Surinamerivier in Paramaribo-Noord werken. Twee mannen rennen met kruiwagens over de grote steiger waar een vissersboot klaarstaat om te vertrekken. Anderen concentreren zich in de felle ochtendzon op het naar binnenhalen van meterslange netten. Er wordt veel gepraat en geroepen als mannen onder elkaar, zodra het thema zeeroverij wordt opgeworpen blijkt dit een gevoelig onderwerp.

Slechts een echtgenoot van een Guyanese visser, die vorig jaar met veel geweld beroofd werd op zee, wil enkele details prijsgeven over een incident. "Hij werd gedwongen om van de vissersboot te springen. Ze gooiden een zestienjarige jongen, die niet kon zwemmen, overboord. Hij is verdronken," vertelt de vrouw verontrust. De boot is gekaapt en de bemanning moest naar het vaste land zwemmen. Hoewel deze traumatische ervaring de man er niet van weerhoudt om dit werk te blijven doen, weigert hij erover te praten, net als vele andere slachtoffers. Vanwege de gijzelende angst voor represailles en de vaak illegale status van veelal Guyanese vissers, is het moeilijk slachtoffers te vinden die hun relaas willen doen. Al jarenlang zijn vissers het doelwit van piraten die zelfs op klaarlichte dag toeslaan.

Jerry Slijngard, directeur van de Kustwachtautoriteit Suriname, weet te vertellen dat zeerovers doorgaans 'enorm veel geweld' gebruiken bij een overval. "De daders schromen niet om de bemanning te verminken of dood te schieten." In 2016 zijn er twaalf incidenten van zeeroverij genoteerd door de politie, waarbij vier doden zijn gevallen bij de Marowijnerivier en twee in de omgeving van Bigipan. In de meeste gevallen zijn vissers de dupe, enkele keren ook passagiers. Slijngard: "Ze wachten totdat de vissers de vangst binnen hebben en maken die vervolgens buit." Er wordt voornamelijk geaasd op buitenboordmotoren, boten, visblaas, netten en brandstof.

Veel vermissingen

MM Zeeroof Visblaas - RK

WILLEM MOHAMED HOESEIN is voorzitter van het Visserscollectief Commewijne, waar de meeste kleine visboothouders bij aangesloten zijn. Hij is al decennialang op het water te vinden maar er is hem nog nooit iets overkomen, in tegenstelling tot een groot aantal van zijn werknemers. Zij werden het doelwit toen ze werkzaam waren in het gebied van de Coppenamerivier. "De rovers zijn meestal gewapend en gemaskerd en varen op een gestolen boot. Ze gebieden de bemanning plat te liggen. De buitenboordmotor wordt vaak gesloopt zodat de slachtoffers niet weg kunnen en lang moeten wachten op hulp. Veel vissers raken vermist." Het Visserscollectief weigert daarom nog in het Coppenamegebied te werken. "We opereren nu tussen Paramaribo en Marowijne. Maar er zijn de afgelopen jaren al heel veel vissers gestopt met dit werk omdat ze bang zijn," vertelt de voorzitter.

De daders zijn door de wol geverfde vissers, vermoedt Hoesein. "Voor het plegen van dit soort berovingen, moet je wel een ervaren visser zijn die de zee kent en kennis heeft van een vissersboot." Het opsporen van piraten, die meestal van Guyanese afkomst zijn is alleen niet eenvoudig. Een tactiek van de daders is dat zij vaak opereren op de Coppenamerivier bij Guyana en de Marowijnerivier bij Frans-Guyana en na de beroving de grens overgaan en 'verdwijnen'. Op die manier maken ze het de Surinaamse politie onmogelijk om op te treden.

Dat is niet de enige belemmering. Volgens de politie doen veel slachtoffers geen aangifte. De daders hebben het namelijk vooral gemunt op Guyanese vissers die illegaal werken en daarom geen aangifte durven te doen. Degenen die dit wel doen, zijn na de aangifte vaak onbereikbaar. Hierdoor komt het zelden voor dat de verdachten worden aangehouden. Het aantal berovingen op de wateren zal vermoedelijk hoger liggen dan bekend is bij de politie.

Indammen

M&M Zeeroof Vissersboot

TOCH IS ZEEROVERIJ in Suriname sinds 2010 al flink ingedamd, zegt Slijngard. Deze vorm van criminaliteit kwam zeven jaar geleden ongeveer drie keer per maand voor. Vorig jaar was dat gemiddeld eens per maand. Volgens Hoesein is er dit jaar slechts één melding binnengekomen. "We hebben een betere organisatie waardoor de controle verbeterd is." legt de kustwachtdirecteur uit. Hoesein denkt dat het aantal berovingen verminderd is doordat er in 2008 een stel zeepiraten op heterdaad is betrapt en opgepakt door de antiterreureenheid. Dit zou afschrikkend hebben gewerkt.

Tegenwoordig wordt er ook gewerkt met GPS-systemen om de vissers te beschermen. Welke maatregelen er nog meer worden getroffen wil de directeur niet kenbaar maken, in verband met de veiligheid. Eerder gaf hij al aan dat een samenwerking tussen Guyana en Suriname essentieel is om zeeroof te bestrijden. Ook gaf hij kritiek op de Guyanese overheid vanwege haar 'laksheid in optreden tegen zeepiraten', maar kwam in 2015 daarop terug toen het buurland het controleniveau omhoog schroefde. De toenmalige Guyanese minister van Binnenlandse Zaken, Clement Rohee, zei tegenover de Guyana Times dat het aantal incidenten op de Corantijnrivier aanzienlijk is gedaald.

De samenwerking met Frans-Guyana verloopt al jaren soepel omdat het Europese land ook last heeft van zeeroverij. De Kustwacht is in 2013 ingesteld om noodsituaties te voorkomen, vast te stellen en op te treden op de territoriale wateren van Suriname. In februari werd de Wet Instelling Kustwacht aangenomen, waardoor het werkgebied, de bevoegdheden en het bestaansrecht van autoriteit officieel geregeld is. Als er meldingen binnenkomen, moet de Kustwacht optreden.

Aangifte

MM Zeeroof Visnetten 2 - RK

ONDANKS HET TERUGDRINGEN van de zeepiraterij klagen veel vissers dat ze zich onveilig voelen. Ze willen dat de overheid meer doet aan preventie. De politie had namelijk een aantal patrouilleboten om vissers te beschermen maar deze worden nu niet meer gebruikt, zegt Hoesein. Het patrouilleren zou niet in de nationale wetgeving zijn opgenomen. Het collectief neemt een voorbeeld aan Frans-Guyana, die diverse boten, helikopters en satellietsystemen inzet.

Hoesein benadrukt dat de inzet van de vissers ook essentieel is om dit probleem te verhelpen. "We begeleiden slachtoffers van zeeroof. We verzamelen data en maken een melding bij de Kustwachtautoriteit", benadrukt hij. Daarnaast verspreidt het collectief de informatie om mensen te waarschuwen. "Na een beroving vertellen we opkopers dat ze niet zomaar visblaas moeten kopen. Er is een afspraak met hen gemaakt dat ze alleen van gerenommeerde aanbieders vis moeten kopen."

Hoesein heeft regelmatig ermee te maken dat slachtoffers geen aangifte durven te doen. "Ik blijf erop hameren dat zonder aangifte en data de politie niet zal kunnen werken." Want, stelt hij, op die manier kun je de zeerovers laten zien dat hun belangrijkste troef, het zaaien van angst, wordt getackeld. ◊

Dit artikel is verschenen in de weekendbijlage van 17 juni.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina