Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Moengo: van bauxietkurk tot filmbroedplek

Moengo: van bauxietkurk tot filmbroedplek

31/05/2017 17:00

Moengo: van bauxietkurk tot filmbroedplek

 

Jong geleerd is oud gedaan. Filmmaker Magda Augusteijn wil met een nieuw filmproject jongeren in Moengo handvaten aanreiken, waarbij ze hun eigen geschiedenis onderzoeken en vastleggen. De film is onderdeel van een documentaire en een workshop die in het voormalig bauxietstadje van weleer wordt verzorgd. ‘Het plan is beraamd om de films binnen een maand te produceren.’

Tekst en beeld: Edward Steins

EENS WAS MOENGO een bruisend stadje dat bekend stond om zijn schoonheid en ontwikkeling. Het leverde in het begin van de vorige eeuw bauxiet voor de productie van aluminium dat werd gebruikt voor (Amerikaanse) gevechtsvliegtuigen en later ook voor andere industrieën. Tegenwoordig is het een toevluchtsoord voor kunstenaars, creatievelingen en jonge filmmakers in spé. Het savannebos, ergens langs de Oost-Westverbinding tussen Moengo en Moengotapoe, leent zich als opnamelocatie voor de film 'Lowe man', vrij vertaald 'weglopende mannen'.

Terwijl een deel van de groep bezig is met de consumptie voor de filmploeg, een pot bruine bonen staat op het menu, is de regisseur druk bezig met de cameraman de compositie te bepalen van de volgende shot. De acteurs naast hem staan te popelen. Ze willen zo snel mogelijk aan de slag met de volgende scène. Met een simpele privécamera wordt het plot geschoten, het gaat over weggelopen slaven die achterna worden gezeten door de plantage-eigenaren. De operatie heeft veel weg van een filmproject van scholieren. Maar de groep neemt haar taak serieus; van de kleding en de props tot en met de acteerprestaties. Voor hen is het geen spelletje. Filmmaker Magda Augusteijn heeft dit in samenwerking met de Kibii Foundation op poten gezet. Verhalen van de gewone mensen vertellen door middel van films daar gaat het om.

Moengo

BAUXIET IS EEN hele tijd de kurk geweest waarop de Surinaamse economie dreef. Voor velen nu moeilijk in te denken, maar Moengo was een tijdje dé internationale plaats van Suriname waar menigeen uit binnen- en buitenland op afkwam. Er was alles te vinden; van winkels en cafés tot theater en golfbaan. De Binnenlandse Oorlog en het vertrek van Alcoa hebben daarna de plek niet veel goeds gedaan. Van 1986 tot en met 1992 werd er een Binnenlandse Oorlog gevoerd tussen het Nationaal Leger onder leiding van toenmalig bevelhebber Desi Bouterse en het Junglecommando van Ronnie Brunswijk. De oorlog leidde daar tot veel schade, met als resultaat dat veel Moengonezen wegtrokken.

Binnen een mum van tijd werd de eens zo bruisende stad vol bedrijvigheid zelfs door Paramaribo haast vergeten. Moengo heeft echter ook vele prominente Surinamers voortgebracht onder wie de internationaal bekende Marcel Pinas. Na diens successen als beeldend kunstenaar richtte hij in 2010 de Tembe Art Studio op in zijn geboortestad om zo de plaatselijke jeugd te stimuleren. Die jongeren hebben allemaal hun eigen doelen en dromen. Een aantal van hen wil films produceren en bewijzen dat zij meetellen in de Surinaamse maatschappij. Dit project zien zij als een stimulans: hun verhalen vertellen door middel van audiovisuele middelen.

Verhalende films

Bewerkt 1

DE CURSISTEN WORDEN begeleid bij het verfijnen van een script, storyboard, shotlist, de opnames en montage. Het verhaal van de inwoners van de stad Moengo staat centraal. "Ik werk met een groep van zes jongens tussen de twintig en dertig jaar die veel verschillen in niveau, betrokkenheid en interessegebied", vertelt Augusteijn. Eén van hen, ambtenaar bij de overheid, heeft bijvoorbeeld al een aantal filmpjes gemaakt. Dat is immers zijn hobby. Een andere jonge filmmaker in spé is jager en houthakker. Hij beschikt niet over e-mail en heeft zeer heel onregelmatige werktijden. Verder is er nog een jongen die op de avondschool zit. Naast zijn baan als taxichauffeur klust hij, onder andere in Paramaribo, hier en daar bij. Een andere scholier, die ook deelneemt aan het project, vervolgt zijn studie volgend jaar in Paramaribo. Volgens Augusteijn was het aanvankelijk niet makkelijk om ze daadwerkelijk iets te laten maken. Ze waren erg terughoudend. Het leek erop alsof ze drempelvrees hadden maar het kan ook zijn dat ze moesten wennen aan haar leermethode.

Dus het was voor Augusteijn een zoektocht om te vinden wat deze jongens interessant vinden, wat ze leuk vinden om te filmen, waar ze hun best voor gaan doen? Hij kwam erachter dat documentaire, wat zijn eigen specialiteit is, voor hen niet de grootste drijfveer is. "Vanaf het moment dat ik besloot om me meer op het genre van speelfilm te richten, ging het ineens heel snel. Zonder dat ik ook maar één opdracht had gegeven, begonnen ze scenario's te schrijven. Het was een hele opluchting voor mij dat er wat ontwikkeling kwam in de workshop. En nu is het plan beraamd om de films binnen een maand te produceren." Dankzij subsidie van het Mondriaanfonds kon Augusteijn in maart, april en mei als 'artist-in-residence' aan het werk. Een belangrijk onderdeel van haar verblijf daarbij is het geven van een workshop film-maken aan de plaatselijke jeugd. De apparatuur voor de workshop is met crowdfunding gefinancierd. Een van de zes cursisten heeft zelfs een camera, maar die is verouderd en heeft mankementen. Voor de workshop moeten alle cursisten de gelegenheid krijgen om zelf een camera te leren bedienen en te gebruiken om hun eigen film-idee te kunnen verwezenlijken.

Brug slaan

DOOR HET AANBIEDEN van de workshop wil de filmmaker een brug slaan om zo de plaatselijke jeugd te leren kennen. Het valt haar wel op dat vooral jongens bezig zijn met hun creativiteit. Ze heeft zich heel vaak afgevraagd waar meiden mee bezig zijn voordat ze kinderen krijgen. Daar heeft ze nog steeds geen duidelijk antwoord op."De meiden die ik zie zijn een beetje schuchter naar mij toe. Wellicht vinden ze het raar dat ik als vrouw zo met 'hun' mannen aan het werk ben, ik weet het niet. In ieder geval heb ik weinig contact met de vrouwen."

Volgens Augestijn wordt ze toch gerespecteerd door de jongens omdat ze zogezegd iets van haar kunnen leren. "Ook al zijn ze vaak laat, ze doen echt hun best en laten me merken dat ze waarderen wat ik doe." De taalbarrière is wel een uitdaging. Hoewel de jongens Nederlands verstaan en spreken, is communiceren niet altijd makkelijk. Soms praat zij te snel of gebruikt ze woorden die de groep niet kent. Wanneer de jongens een beetje willen kletsen, dan schakelen ze al snel over op het Aukaans en is Augusteijn geen deelgenoot meer van het gesprek. Haar streven is het Aukaans te leren, in ieder geval Sranantongo, mocht zij Suriname in de toekomst opnieuw bezoeken.

Hoge prijs

Het meedoen aan de film over de slavernij als acteur is weer een andere ervaring

FURGIL RAAFENBERG HEEFT eerder meegeholpen bij de productie van films en heeft zelfs in een paar geacteerd. Bij dit project heeft hij voor het eerst zelf een script voor een film geschreven. Een hele prestatie, vindt hijzelf. "Mijn film gaat over wat de slaven hebben moeten doorstaan na hun vlucht van de plantages. Ik wil laten zien hoe angstig zij waren. Ze wilden in vrijheid zijn maar moesten het vaak met de dood betalen." Raafenberg wil graag films maken die internationaal worden vertoond. Zo wil hij graag Suriname op de kaart plaatsen om aan de wereld te tonen dat ons land ook interessante verhalen heeft die verteld moeten worden.

Zo ook heeft Toto Rossiano eerder gewerkt aan een film binnen zijn woonomgeving, getiteld 'The lost son' die hij zelf schreef, het gaat over een kerkjongen die in de verleiding wordt gebracht om het verkeerde pad op te gaan. In 'Lowe Man' acteert hij zelf en leert hierdoor om ook andere elementen die bij het proces horen onder de knie te krijgen. Rossiano is heel trots dat hij aan het project mag meewerken samen met de andere makers. "Films maken is mijn passie, ik heb die droom gehad sinds ik klein was en vind het dus een hele interessante ervaring. Het meedoen aan de film over de slavernij als acteur is weer een andere ervaring voor mij. Ik leer omgaan met de andere acteurs, hoe ik moet werken met mijn regisseur en de instructies van mijn cameraman."

Vertoning films

HET STREVEN VAN de organisatie is om minstens één van de films te presenteren op 27 mei, tijdens het evenement 'Museumn8' waaraan de Tembe Art Studio meedoet. Waarschijnlijk worden de filmpjes via een televisiezender vertoond en op YouTube geplaatst. Augusteijn hoopt dat de jongeren met de aangereikte tools in de toekomst films van betere kwaliteit kunnen afleveren. Naast de workshop maakt zij tevens een documentaire over de geschiedenis van Moengo. "Dit was niet het oorspronkelijke plan dat ik had bedacht toen ik nog in Nederland was, maar nu eenmaal in Moengo is dit eigenlijk het enige logische dat ik kan doen." Augusteijn zag het min of meer als haar plicht om in de documentaire de historie weer te geven die "zo urgent en zo aanwezig" is in het hedendaagse leven. "Als documentairemaker kan je dat niet negeren."

Het voornemen is om de documentaire op 3 juni te vertonen in Moengo. Het heeft een maand geduurd om het besluit te nemen, om een film daarover te maken. Ze had daarna nog twee maanden om de film daadwerkelijk te produceren. Normaal gesproken doet zij minimaal een jaar over een documentaire, dit is dus even andere koek. Zij moet nu veel meer improviseren maar dat past naar haar mening ook weer helemaal bij Moengo. De Moengonezen banen zich ook al improviserend een weg door het leven, deze documentairefilm is daar dus onderdeel van. "Ik hoop met de film de Moengonezen een mooi document te kunnen geven waarin ze zichzelf zullen herkennen en waarmee ze de mogelijkheid krijgen om te reflecteren op zichzelf en op hun toekomst." ◊

Dit artikel is verschenen in de weekendbijlage van 27 mei.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina