Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Frans-Guyana in rep en roer

Frans-Guyana in rep en roer

19/04/2017 17:00

Frans-Guyana in rep en roer

Foto: AP  

REPORTAGE - Frans-Guyana is vooral bekend door de lanceerbasis in Kourou en het Duivelseiland. Aangezien het overzees gebied van Frankrijk is, zijn de lonen en uitkeringen aanzienlijk hoger dan in de omringende landen. Ook de medische zorg is er beter. Veel Surinamers, Haïtianen, Guyanezen en Brazilianen trokken de afgelopen decennia naar het stukje Europa in Zuid-Amerika. Maar ook zij zijn deels de oorzaak van de sociale onrust en onheil die het land teisteren. ‘Hoog tijd dat ze vanuit Parijs polshoogte nemen.’

Tekst: van onze redactie - beeld: Associated Press

HET LEVEN IN Frans-Guyana is ontwricht door wegblokkades en stakingen. Het land viel ten prooi aan de economische recessie, met als gevolg een toename van de criminaliteit, onder vooral de 'Nieuwe Frans-Guyanezen'. Volgens de demonstranten bekommert de Franse regering zich te weinig om de ontwikkeling van het departement waarin een kwart miljoen inwoners wonen. Het masterplan de ontwikkeling van het departement lag al enige tijd in een Parijse bureaulade. Totdat diezelfde regering vorige week donderdag instemde met een noodplan van één miljard euro. Anderhalf miljard minder dan de actievoerders hadden geëist. Hieronder volgt een uiteenzetting van de ontwikkelingen die de protesten verder hebben aangewakkerd.

Februari

Onvoldoende aandacht

DE AL VIER weken durende staking werd afgekondigd door het protestcollectief '500 broeders', een pressiegroep die eind februari ontstond na de moord op een inwoner van de hoofdstad Cayenne. In vier weken tijd, zijn er vier mensen vermoord. Dat is volgens hen onder andere te wijten aan de illegale immigratie van Surinamers, Guyanezen en Haïtianen. Leden van de groep die gekleed gaan in zwarte shirts, capuchons en gezichtsbedekking echoën een kritisch tegengeluid gericht naar de Franse overheid.

Intussen hebben 37 organisaties, waaronder vakbonden, bedrijven en overheids instanties zich bij de protestbeweging aangesloten. Zij hebben de regering in Parijs opgeroepen een ministeriële delegatie naar Cayenne te sturen om met hen te onderhandelen. Meer dan de helft van de 22 burgemeesters in het land heeft toen geweigerd om de tafel te gaan met een delegatie uit Frankrijk bestaande uit lagere regeringsfunctionarissen. De Franse premier Bernard Cazeneuve heeft toen toegezegd uiterlijk 31 maart een ministeriële delegatie te sturen. Hij erkent wel dat de afgelopen jaren vanuit Parijs onvoldoende aandacht is gegeven aan het overzeese gebied.

Frans Guyana 2

EEN VAN DE eisen van de organisaties is dat de geweldscriminaliteit hard wordt aangepakt. Deze zou volgens de demonstranten het gevolg zijn van een falend immigratiebeleid en falende grenscontrole waardoor veel mensen uit Suriname, Brazilië, Guyana en Haïti zich daar met criminaliteit bezighouden. De gevolgen van de Surinaamse immigratie zijn volgens arts Gabriel Carles van het ziekenhuis in Saint-Laurent-du-Maroni duidelijk zichtbaar. Surinamers melden zich aan voor gratis en kwalitatieve gezondheidszorg slokken jaarlijks de helft van het hospitaalbudget op. "De helft van de baby's is Surinaams."

De organisaties worden er overigens van beschuldigd tegen buitenlanders te zijn, maar ze ontkennen dat. Vermoedt wordt dat ook onder de demonstranten ook grote groepen Surinamers en Haïtianen zijn, want ook die zijn de situatie beu. Door de acties bleven de scholen dicht en werden als gevolg van wegblokkades, de vluchten vanaf de luchthaven in Cayenne ontregeld. Verder werd de lancering van een Arianerakket, die satellieten in een baan om de aarde zou brengen, afgeblazen en tot nader order uitgesteld.

Slavenplantage

De Franse historica en politicologe Françoise Vergès zegt dat de onrust al heel lang onderhuids aanwezig is. "Parijs heeft het gebied eerst gezien als slavenplantage, toen als gevangenis van Franse criminelen en nu als raketlanceerbasis. Er is nooit enig besef geweest dat het land zich zou moeten ontwikkelen." Meer dan de helft van de jonge Frans-Guyanese beroepsbevolking is werkloos, de schooluitval is enorm en 30 procent van de bevolking ontbeert drinkwater en elektriciteit in hun huizen. De criminaliteit is er vele malen hoger dan in Frankrijk. Het leven is er duurder en de salarissen lager. "Het is hoog tijd dat ze vanuit Parijs eens polshoogte komen nemen over de verschillen tussen het Europese en het Zuid-Amerikaanse Frankrijk", zei de Frans-Guyanese senator Antoine Karam of de lokale televisie. Vorig jaar oktober waren er ook al stakingen om beter onderwijs af te dwingen. Een opstootje tussen de betogers en de politie leidde tot rellen, daarbij vielen zes gewonden en één dode.

Maart

Excuses uit Frankrijk

Na jaren is de eer aan mij om onze verontschuldigingen aan te bieden

NA WEKEN ONSTUIMIGHEID ging woensdag 29 maart bijna 10 procent van de Frans-Guyanezen de straat op om te demonstreren. Als gevolg zijn wegen, steden en vliegvelden afgesloten. In diezelfde week omsingelden demonstranten een aantal consulaten en eisten het terugsturen van de gevangenen met Haïtiaanse, Surinaamse en Guyanese nationaliteit naar hun landen van herkomst. De autoriteiten werden opgeroepen alle gedetineerden uit deze landen onmiddellijk te repatriëren. Als reactie op de staking heeft de Franse regering zich tegenover Frans-Guyana verontschuldigd voor de jarenlange ongelijke behandeling van het departement. De opmerkelijke woorden werden donderdag 30 maart in Cayenne uitgesproken door de minister van Overzeese Gebiedsdelen, Ericka Bareigts. "Na jaren is de eer aan mij om onze verontschuldigingen aan te bieden aan het volk van Frans-Guyana."

Samen met haar collega van Binnenlandse Zaken Matthias Fekl was zij naar het departement toegestuurd om te onderhandelen met demonstrerende partijen. Eerder had Bareigts te kennen gegeven dat zij niet wil onderhandelen met 'gemaskerde mannen', doelend op de '500 Broeders'. "Om te kunnen praten, moeten we elkaar recht in de ogen kunnen kijken." Duizenden mensen hadden zich in de stromende regen verzameld voor het koloniale bestuursgebouw van de hoofdstad, waar de eerste gesprekken plaatsvonden.

Vakbondsleider en gesprekspartner Davy Rimane reageerde vol lof op haar houding. "Ze heeft de durf gehad om publiekelijk verontschuldigingen aan te bieden. Dat dwingt bij mij diep respect af." Ook de Franse minister Fekl was na de gesprekken positief. "De gespannen sfeer bij de start van de besprekingen heeft plaats gemaakt voor wederzijds vertrouwen." Ondanks de positieve sfeer blijven de wegbarricades voorlopig gehandhaafd. "Pas wanneer er concrete toezeggingen zijn, verdwijnen de blokkades en schorten we onze acties op", zei een woordvoerder van de protestbeweging.

MM Frans Guyana 6

Sneller berechten

Hoogstwaarschijnlijk komt er een tribunaal in Saint-Laurent om op alle wetsovertreders het snelrecht toe te kunnen passen. Daarna worden ze eventueel gedeporteerd naar Suriname. Dit zegt Léon Bertrand, de burgervader van Saint-Laurent. Ook zal er daar een stuk grond bouwklaar gemaakt worden voor een gevangenis. Het vliegveld in Cayenne zal tevens worden voorzien van een scanner om eventuele drugskoeriers sneller te identificeren. Dat betekent ook extra controleposten in Iracoubo en Saint-Laurent en meer surveillance op de Marowijnerivier.

Extreemrechts versus extreemlinks

Overzeese gebieden moeten aandacht krijgen

MET HET OOG op de aankomende verkiezingen in Frankrijk hebben enkele presidentskandidaten de protesten in hun campagnevoering meegenomen. De extreemrechtse Marine Le Pen, voorzitter van voorzitter van Front Nationaal en extreem-linkse Jean-Luc Mélenchon, partijleider van Parti de Gauche verwijten de regering het door falend beleid zo ver te hebben laten komen. Le Pen zegt begrip te hebben voor de Frans-Guyanezen die de migrantenstroom, waardoor de veiligheid op scherp staat, hekelen. "Overzeese gebieden moeten de aandacht krijgen die ze verdienen. De orde en rust moeten hersteld worden." Volgens insiders heeft ze haar populariteit te danken aan de hervormingen van haar partij die ooit vanuit het revisionistisch gedachtegoed van haar vader Jean Le Pen werd opgericht.

De 65-jarige Mélenchon, die bekend staat om zijn beruchte Donald Duck-achtige driftbuien, wil vooral de lager opgeleiden Franse autochtonen vertegenwoordigen. Zijn verkiezingscampagne is verder voornamelijk gestoeld op de invoer van duurzame energie in het moederland. Ook heeft hij zijn solidariteit uitgesproken richting Frans-Guyana "Hun ziekenhuizen lijken meer op mortuaria dan plaatsen voor genezing", reageerde hij. Terwijl de 48-jarige Le Pen, zich meer richt op haar Katholieke achterban is ze vaak in de publiciteit vanwege ongelukkige uitspraken en verdenking van fraude.

Begin dit jaar moest zij op verzoek van het Europese parlement bijna 300.000 euro terugbetalen. Daarmee zou zij haar partij hebben betaald. Ook kondigde ze in 2013 aan dat ze wil samenwerken met de extreemrechtse politicus Geert Wilders uit Nederland. Hoewel de ideologische tegenstellingen tussen Le Pen en Mélenchon groot zijn, zijn er gelijkenissen te vinden qua standpunten over het overzees gebied. Het huidig Parijse establishment moet aan de wilgen worden gehangen.

Onrust treft Surinaamse bedrijven

Niet onze grootste exportmarkt maar wel een belangrijke

ZO BLIJKT DAT de acties zich inmiddels ook wreken op Surinaamse bedrijven die zakendoen met het buurland. "Enkele van onze leden die naar de oosterburen exporteren hebben in de afgelopen dagen transporten aangehouden vanwege de onrust", zei Bryan Renten, voorzitter van de Vereniging Surinaams Bedrijfsleden (VSB) eerder tegen de krant.

Belangrijke gesprekken tussen de Kamers van Koophandel (KKF) van beide landen zijn vanwege de rellen niet doorgegaan. "Het is niet onze grootste exportmarkt, maar wel een belangrijke die wij graag willen behouden", zegt Paul de Baas, woordvoerder van KKF Suriname. Honorair Consul van Frankrijk in Suriname, Robert Tjon Sien Kie zegt dat ook de economische bedrijvigheid aan Surinaamse zijde onder de situatie lijdt. Zo blijkt dat alle handelszaken in Albina voor 50 procent afhankelijk zijn van de klanten die de oversteek doen en de toeristenstroom scherp is gedaald.

Ondanks de spanningen met vingerwijzing naar Suriname, is de band met Frans-Guyana en Frankrijk ongewijzigd. Dit verzekert directeur Michiel Ravenberg van het ministerie van Buitenlandse Zaken. "We hebben contact met de Franse autoriteiten en de relatie is absoluut niet gewijzigd. Hij roept Surinaamse burgers wel op voorzichtig te zijn, mochten zij naar het buurland vertrekken of zich al daar bevinden.

April

Verdeeldheid

MM Frans Guyana 3jpg

ACTIVISTIEN HEBBEN OPGEROEPEN tot een volledige sluiting van het Frans overzees gebiedsdeel. Tijdens de demonstraties is een politieagent gewond geraakt. Inwoners hebben het aanbod van Parijs voor een hulpplan van 1 miljard euro afgewezen. Ze eisten onmiddellijk 2,5 miljard euro. Hierdoor wordt de raket met communicatie-satellieten van Brazilië en Zuid-Korea al langer dan een maand aan de grond gehouden.

Ondertussen kan het ruimtevaartcentrum alleen maar toekijken hoe zij dagelijks 500 miljoen euro verliest Toch heeft de oproep om het protest op te voeren, verdeeldheid gezaaid. Een Facebook-groep pleit voor antiblokkade en is een online petitie gestart die al duizend handtekeningen heeft opgeleverd. Woensdag maakte het ministerie van Buitenlandse Zaken in Suriname bekend dat het consulaat in Cayenne al geruime tijd gesloten is voor het publiek. Er worden geen toeristenkaarten en visa verkocht.

Le Pen weer in opspraak Presidentskandidaat Le Pen krijgt in Frankrijk veel kritiek over zich heen, vanwege haar opmerking dat niet het land, maar wel de toenmalige Franse regering verantwoordelijk is voor de het oppakken van 13.000 Joden in 1942. Maandag liep het imago van haar partij opnieuw een deuk op.

Vooruitzicht

Afgelopen zondag heeft collectief 500 broers een zeven pagina tellend hervormingsplan ingediend bij de Franse overheid. Er is overigens nog geen officiele reactie van Parijs hierop. Op 23 april zal in Frankrijk de eerste ronde van de presidentsverkiezingen worden gehouden.  Le Pen zal volgens de peilingen de tweede ronde halen. Mélenchon blijft volgens een recente peiling op momenteel op 21 procent hangen. Wie uiteindelijk de verkiezingsstrijd wint, die fel gekeurd wordt door nationalisme, de uitkomst zal medebepalend zijn voor de ontwikkeling van het overzeese departement.

Dit artikel is verschenen in de weekendbijlage van 8 april.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina