Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Winti belijden tussen twee uitersten

Winti belijden tussen twee uitersten

06/04/2017 11:00

Winti belijden tussen twee uitersten

 

ACHTERGROND - Wie zegt dat godsdienst los staat van de ontwikkelingen in de wereld, ziet de verbanden gewoon niet. Zonder de legitimatie van Rome, de katholieke kerk, die de zwarte mens bijvoorbeeld als vervloekt ras bestempelde, had het vermaken tot werkpaard van hen geen legitieme basis en had het systeem van de trans-Atlantische slavernij nooit zo lang kunnen doorgaan. Nu in de eenentwintigste eeuw zoekt de zwarte mens naar het eigene, black history does not start with slavery, wordt er massaal en terecht geroepen.

Tekst: Euritha Tjan A Way - beeld: dWT archief

DE SURINAAMSE OVERHEID erkent voor het eerst in 2014 een Okomfo fu kondre (wintipriester), voortgebracht door de eerste wintireligieuze organisatie Tata Kwasi Ku Tata Tinsensi in de persoon van Dorenia Babel. Zaalman kwam jaren geleden tot het besef dat een andere kijk op winti noodzakelijk is. Hij is de eerste schrijver van Surinaamse afkomst die vanuit de religie zelf schrijft. Maar het eerste werk over winti verscheen al in 1972 van de hand van Charles Wooding, 'Winti: Een Afro-Amerikaanse godsdienst in Suriname'. Zaalman zet ervaringen die hij heeft opgedaan en geestelijke inzichten die hij krijgt op papier. In 2003 debuteerde hij met 'August een Bonuman', de beleving van winti. Zijn laatste boek 'A Nyame' gaat vooral over de religieuze beleving van winti. Ramon MacNack is duman van wie bekend is dat hij zich in de culturele beleving van de wint verdiept met zijn stichting Kunjhe Akata.

Hij heeft via zijn opvoeding veel kennis mee gehad en verschillende sabi man van het binnenland hebben hem kennis en kunde meegegeven. Zaalman publiceerde ook over deze sabi. Maar ergens ontstaat er een verwijdering tussen de twee. De erkenning van de Okomfo door de Staat bijvoorbeeld draagt de goedkeuring van MacNack absoluut niet. Een jaar later in 2015 organiseert Kunjhe Akata een driehoeksverzoeningsmissie (Ghana-Nederland-Suriname). MacNack heeft de openbaringen die hij gehad heeft onderzocht. Daaruit blijkt dat er spanningen zijn tussen mensen van Afrikaanse afkomst onderling en tussen de voornoemde groep en blanken.

"Het is fyofyo en dat stremt de ontwikkeling van het zwarte ras", aldus MacNack. De overheid ondersteunt de missie op verschillende manieren, maar bij nader inzien blijkt Tata Kwasi ku Tata Tinsensi , niet te zijn gekend bij de missie. Wanneer die dan bijna niet doorgaat door ruzie onderling wordt hij er wel bijgehaald. "Ik ben niet betrokken daarbij", is het enige dat hij dan wil zeggen.

Beloften

DE BELOFTEN NAAR de missie toe zijn enorm. Het zal Suriname en de zwarte mens in het bijzonder beter vergaan erna. De (geestelijke) spanningen onderling, de armoede, het bestuurlijke probleem in Suriname, het gaat allemaal goed komen. Maar in aanloop naar de uitvoering van de missie gaat het al fout. Dwight Fransman die het logistieke brein was achter de organisatie, wordt wegens organisatorische perikelen aan een kant gezet en daarvoor komen drie andere voorbereiders in beeld. Fransman heeft geen geloof meer in de missie. "Ze hebben me bewust opgezadeld met een schuld bij de KLM. Zo zorgen ze zelf voor fyofyo. Dan gaan ze fyofyo weghalen. Dit kan nooit", briest Fransman.

De organisatie is hem zeshonderd euro schuldig dat wordt maar niet overgemaakt

In Ghana wordt de missie in juni 2015 ontvangen door de Nana Mbroh ll Gilo Koswal. Tot de dag van vandaag wil Koswal geen officiële reactie geven over hoe het verblijf in Ghana is ervaren door de geestelijken van Cormanse (het dorp waar de groep verbleef) noch door hem. Uit correspondentie die derden de krant hebben getoond blijkt echter dat de man niet de mening deelt van MacNack die praat over een "geslaagde missie". Na de voltooiing worden de negatieve geluiden ook luider. Henk Sacco die met zijn stichting de missie uitgeleide deed vanuit Suriname, is oneens met de manier waarop zaken zijn verlopen en Percy Holland die de groep in Nederland opving klopt vaker aan bij de media. De organisatie is hem zeshonderd euro schuldig dat maar niet overgemaakt wordt.

'Baby'

MAAR HET IS eind goed al goed want nog geen jaar na de Ghana-missie, in mei 2016, wordt het 'Winti Heilig Boek Kresekre Sumani (alomvattende sacrale wijsheid) aangekondigd als 'baby van de Ghana Missie'. Middels openbaringen die MacNack zegt te hebben gehad van één van de engelen die erbij was bij de schepping van de aarde, heeft hij de diepere, de geestelijke diepgang van winti, opgeschreven. Dat Kunjhe Akata zich al enige tijd profileert als de enige organisatie die wintideskundig is wordt evident en wekt steeds meer wrevel op.

In de periode na de missie (november 2016) trouwt Mac Nack en verklaart dat zijn huwelijk het eerste wintihuwelijk is, wat echter niet het geval is. Het eerste wintihuwelijk dat gesloten is door een huwelijksambtenaar volgens de wintiprincipes vond eerder in 2016 plaats. Met de publicatie van zijn boek verklaart hij literatuur die al is verschenen over winti, tijdens de aankondiging van zijn 'baby' als "incompleet". Van hem is het enige dat compleet en volledig is en tegenspraak of kritiek op het werk wordt niet geduld. Achterin in het boek dat 265 pagina's telt staat dan ook zeer huiveringwekkend: 'Aan alle winti's. Een ieder die op ener wijze zal trachten om de woorden van Anana's Anyuma in twijfel te trekken, te verdraaien of door het slijk te halen, laten wij over aan het oordeel en de genade van Anana en de natuur. Mi heru.'

Positief

Okonfo Fu Kondre _DM 007-min

HET BOEKE ONTVANGT een positieve recensie van Sranantongo-deskundige en antropoloog Kwasi Koorndijk die al enige tijd de Bijbel ontrafelt om aan te tonen dat er geen sprake is van afwijzing van de kern van het wintigeloof in het boek. Hij roemt terecht ook het opschrijven van de Kromantietaal in het boek, dat daarnaast Engels en Nederlands bevat, een hele prestatie. Zaalman die het boek ook analyseert noemt het "Christelijk en absoluut geen winti".

Het boek wordt eerst in Nederland gepresenteerd en besproken. Inhoudelijke behandeling komt daarbij zelden aan de orde, omdat het boek dan pas verkocht en aan de man gebracht wordt. Na enige tijd wordt het boek op de radio in Nederland veel besproken en er zijn veel vragen. Ook omdat het boek heel veel van de christelijke leer bevat en ook de slavernij althans, de vervloeking van het zwarte volk, beaamt net als de RK-leer. MacNack ontkent.

Volgens hem lijkt het boek veel op de Bijbel omdat alle godsdiensten voortkomen uit de Winti. Als voorbeeld noemt MacNack het feit dat het boek benoemt welke engel oftewel Anyuma aanwezig was toen God de aarde schiep. "Die heeft mij de openbaringen gebracht en dat staat niet in de Bijbel", aldus MacNack.

Bijbel en Koran

ECHTER, HIJ STELT wel dat het boek op één lijn zit met de Bijbel en de Koran. Maar waar de Koran het levenswerk was van de profeet Mohammed en driehonderd jaar na zijn dood verscheen en de Bijbel over vele eeuwen is geschreven, is Kresekre Sumani in nog geen jaar geschreven. Opmerkelijk is ook dat de schrijver binnen dat jaar is getrouwd, zijn moeder heeft verloren en diverse keren het buitenland heeft aangedaan. Zonder een waardeoordeel aan de inhoud van het boek te geven, mag gesteld worden het schrijven van het enige en meest complete Winti Heilig boek, binnen nog geen jaar en onder zulke drukke omstandigheden terecht en op zijn zachts gezegd een zeer opmerkelijke prestatie genoemd mag worden.

Een lang relaas, maar wie van een afstand meekijkt ziet twee dingen gebeuren. Zaalman wil het hebben over de filosofische kant van de religie. Hij wil de belijder aanleren hoe het dagelijks leven in te richten volgens de levenslessen die winti biedt. MacNack wil bekend staan als de enige met een massa aan culturele kennis, de tap basi. "Ik grap niet met de dingen van mijn bigi sma. Niemand zou aan de paus komen vragen of Jezus bestaat, dus waarom rare vragen wel aan mij stellen", antwoordt MacNack wanneer een radio-interviewer hem vraagt of hij tegen kritiek kan…. Juiste theorie Opmerkelijk is dat het boek van MacNack door de president wordt ontvangen op 21 juli 2016, met als belangrijkste boodschap dat die gelooft dat het boek de juiste theorie bevat.

Iedere winti organisatie wil met de eer strijken, dat hij of zij de doorbraak heeft gebracht

Pikant detail is dat de Okomfo fu Kondre net als een groot deel van de wintiorganisaties niet aanwezig is bij de presentatie van het boek. "Ze wilden me niet als de Okomfo ontvangen", luidt de reden van Babel. MacNack die zichzelf familie van de president weet, kondigt begin november 2016 op de Nederlandse radio aan dat hij voor december "een bom van een ordening" verwacht in de wintikringen. Op 23 november wordt hij onderscheiden door de president tot 'Commandeur in de Ere-Orde van de Gele Ster'. Zijn omgeving noemt hem tap basi in het vervolg. De baas boven de bazen. Akata Kondre, het kamp van MacNack, wordt een winti-instituut, van waaruit de cultuur wordt onderwezen.

Opmerkelijk is dat MacNack zijn Kunjhe Akata Kondre voortaan wordt uitgenodigd door de autoriteiten, terwijl de Okomfo Fu Konder schittert van afwezigheid. Volgens een senior in de leer van de winti die niet bij naam genoemd wenst te worden, is dit haantjesgedrag van de beide organisaties. Hij ziet het zo: "Iedere winti organisatie wil met de eer strijken, dat hij of zij de doorbraak heeft gebracht. MacNack ziet zichzelf als de verlosser. De Jezus van het creoolse volk in Suriname en Nederland, hij is hun bevrijder. Het Jezus-verhaal is niet uniek in de geschiedenis van de mens. Vele volkeren hebben het op hun manier verteld." Hij benadrukt dat de belijders de gebeten hond zijn. "Want wat moeten zij aan hun kinderen meegeven? Niemand is hierbij gebaat." ◊

Dit artikel is verschenen in de krant van 5 april 2017.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina