Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Ouderdom komt met gebreken, streken...en soms dementie

Ouderdom komt met gebreken, streken...en soms dementie

25/11/2016 17:00

Ouderdom komt met gebreken, streken...en soms dementie

 

ACHTERGROND - Veel dementerende ouderen worden aan hun lot overgelaten. Maar ook als je dement bent, heb je recht op een menswaardig bestaan. Nieuwe beleidsplannen moeten leiden tot meer bewustwording en betere dienstverlening.

Tekst: Aidy Pinas beeld: Stefano Tull

DE BUURMAN ZIT dag in dag uit op zijn dak en verplaatst zich geen centimeter. Haast elke dag zie je hem als je op je balkon zit. Het gevaar ziet hij door zijn gezondheidstoestand zelf niet in. Er is niemand die eten of drank voor hem brengt. Het verbaast je dus niet wanneer je op een dag opmerkt dat hij mager is geworden. Maar niemand lijkt te beseffen dat er iets grondig mis is.

Dementie is een van de gebreken die door de omgeving niet zo snel wordt herkend. Hallucineren is hier een verschijnsel van. Dit is de reden dat buurman op zijn dak zit, vertelt Heliante, een van de personen die al enkele jaren ongevraagd betrokken is bij een soortgelijk proces. Het ministerie van Volksgezondheid is zich in de voorbij periode meer bewust geworden van het probleem van dementie en wil serieuze stappen ondernemen.

Jaren geleden zijn al beleidsplannen gemaakt om speciaal aandacht te besteden aan deze doelgroep, maar pas vorig jaar zijn de eerste stappen echt gezet. "Dat we een plan formuleren, betekent dat we inderdaad als overheid het besef hebben dat we het veel beter kunnen doen en dat we planmatig te werk moeten gaan", stelt Volksgezondheiddirecteur Maureen Wijngaarde-van Dijk.

Op korte termijn hebben wij wel activiteiten en programma's

Het departement krijgt hierbij de ondersteuning van de Pan-Amerikaanse gezondheidsorganisatie (Paho). Als alles volgens planning verloopt, moet het plan volgend jaar rond zijn zodat het kan worden opgenomen in de begroting. In grote lijnen moet het ertoe leiden dat het bewustzijn over dementie vergroot wordt bij zowel de gemeenschap als bij de dienstverleners.

En vooral dat dementerende ouderen van een menswaardig bestaan zijn verzekerd. "Het plan dat we maken, is voor lange termijn. Maar op korte termijn zullen we wel activiteiten en programma's hebben." Aangepaste trainingen voor onder andere artsen en gezondheidswerkers over deze materie is een van de activiteiten. Er moeten verder ook richtlijnen gemaakt worden voor de zorg.

Wijngaarde-van Dijk stelt dat huisartsen en gezondheidswerkers dementie al in een heel vroege stadium moeten kunnen herkennen en weten hoe hiermee om te gaan en welke stappen genomen moeten worden. Intussen is er ook een tweede geriater in opleiding en die zal binnen twee tot drie jaar zover zijn om de enige specialist waarover Suriname nu beschikt, te ondersteunen.

De gemeenschap moet ook worden betrokken bij de uitvoering

"We hebben nu een hogere levensverwachting dan twintig jaar geleden. Ook is het zo dat onder andere Surinamers die in het buitenland werken ervoor kiezen om hun oude dag hier door te brengen. Dit zou enigszins van invloed kunnen zijn op de prevalentie van de ziekte." Vooruitlopend is vorig jaar al een onderzoek gedaan onder ouderen om te weten hoe ze bepaalde aspecten van het leven ervaren.

Volgens de directeur is het ook noodzakelijk dat er onderzoek wordt gedaan naar het voorkomen van deze ziekte onder ouderen, zodat het beleid beter kan worden uitgestippeld en kan worden bepaald hoe de zorg moet worden ingericht. Het moet een duidelijk plaatje zijn van de personen en organisaties die zich bezighouden met deze doelgroep.

De zorg moet in ieder geval toegankelijk zijn voor iedereen, ongeacht woonplaats. "We gaan het integraal aanpakken. Het lijkt zo populair gezegd, maar je komt er niet onderuit. Je moet zaken samen aanpakken, omdat dit de manier is waarop je moet werken om het maximale uit iets te halen. Ook de gemeenschap moet betrokken worden bij de uitvoering."

Betrokkenheid

Demtia2

VOOR HELIANTE BEGON het zo'n tien jaar geleden. Ze zag haar moeder, de vrouw met wie ze heel graag uren lang op het balkon zat te babbelen, langzamerhand veranderen. Een heel lieve, aardige en geduldige vrouw werd plotseling iemand die heel snel opgewonden raakte, veel klaagde en niemand meer vertrouwde. Dat ze vroeger geliefd was, kan worden afgeleid uit een grote 'vriendenkring', die door haar ziekte steeds verder afslankt.

Heliante gaat met haar gedachten terug in de tijd, ze kan zich vele gebeurtenissen nog goed heugen. "Ze was echt altijd bezig. Ze werkte in het ziekenhuis en ze predikte vaak in de kerk. Ze zat ook niet stil, want ze hield ook van reizen", vertelt Heliante terwijl we lekker koel onder het balkon bij haar thuis zitten. Het is vrij rustig.

Heliante is met haar zeventiende uit huis gegaan maar ze had altijd een goede band met haar moeder. Haar vader stierf op jonge leeftijd. Haar moeder wordt volgend jaar 85, maar uiterlijk ziet ze er veel jonger uit. Ze straalt liefde uit en ze is vriendelijk. Heliante denkt dat haar moeder gewoon pech heeft gehad, omdat nooit eerder iemand in haar familie dement is geworden. Althans, voor zover ze het weet.

Je moet veel geduld hebben en weten hoe je ze aanpakt

Haar oma was al in de negentig toen ze stierf, maar ze was nog zelfstandig. Heliante had nimmer verwacht dat haar moeder deze ziekte zou krijgen. Gelukkig heeft ze altijd ondersteuning geboden aan ouderen, waaronder ook een dementerende vrouw, en daardoor weet ze nu dus heel goed om te gaan met haar moeder. "Je moet heel veel geduld hebben en je moet weten hoe je ze aanpakt.

Ondanks dat ze dementeert, geniet ze nog steeds elk moment van haar en ze is ook apentrots dat ze er voor haar mag en kan zijn. Ze accepteert haar situatie en probeert haar de beste oude dag te geven. Ze zit doordeweek voor de helft van de dag bij stichting Wiesje. "Ze vindt het hartstikke leuk. Soms wil ze er ook op de zondag heen. Ik vind het grappig wanneer ze soms thuiskomt en zegt dat ze gedurende haar verblijf niet heeft gegeten."

Ze is nog steeds altijd gelukkig met haar. Maar soms wordt ze in verlegenheid gebracht door haar omgeving. "Wanneer ik iemand ontmoet die haar kent en aan de persoon vertel dat ze dementeert zegt men bijvoorbeeld van 'mijn moeder is straks jarig en ze kan nog zelf alles doen'. Dat is niet leuk." Ze denkt dat gebrek aan kennis een rol speelt. Niemand vraagt erom, concludeert ze.

Gebrek aan kennis

Demtia3

KLINISCHE GERIATER KRISTINE Luckham weet er alles van. Niet alleen de gemeenschap, maar ook de dienstverleners dragen weinig kennis van dementie. Waaraan ze zich stoort, is dat artsen de ouderen te laat doorverwijzen. "Men moet weten dat het om een ziekte gaat. Ik zeg altijd aan de mensen dat ik niet kan toveren en geen wonderen kan verrichten, maar er zijn medicijnen om dementie te behandelen.

Het helpt niet bij iedereen want het is geen wondermiddel, maar als je in een vroeg stadium behandeld wordt, kan de snelheid waarmee de ziekte erger wordt een beetje worden afgeremd", zegt ze met een serieuze blik. De gemiddelde leeftijd van mensen die ze op de poli krijgt, is 75 jaar. Ze hoopt dat er meer gespecialiseerde zorg komt en dat de overheid de noodzaak begrijpt en prioriteiten stelt.

"We hoeven er niet perse meer geld in te stoppen, maar de juiste tools gebruiken en zorg op maat aanbieden." Op dit moment ontbreken er nog een enkele belangrijke zaken, zoals een goed ingericht verzorgingshuis en doordeweekse opvang, die het leven makkelijker en aangenamer zouden kunnen maken voor de doelgroep. Stichting Wiesje is een van de stichtingen die zich richt op dementerende ouderen, maar er moet een aanvulling komen op de zorg die ze aanbieden.

Ik pleit ervoor dat de zorg op de juiste manier wordt aangepakt en goedkoper wordt

Luckham benadrukt dat de familie en de overheid het wiel niet opnieuw hoeven uit te vinden. De kosten die nu worden gemaakt voor de medische behandeling van deze personen lijken laag, maar in werkelijkheid gaat het om veel geld. "Waar ik altijd voor pleit, is niet dat de zorg duurder wordt, maar dat men kritisch ernaar kijkt en zaken op de juiste manier aanpakt zodat het juist goedkoper wordt.

Zoals het nu is, gaat men voor elke klacht naar bijvoorbeeld een huisarts. En een huisarts biedt dure zorg aan." Volgens haar kunnen ouderen zich de zorg wel permitteren, omdat de overheid sinds 2014 voor de kosten opdraait. Voor de zorgnemer is het dus goedkoop, maar voor de overheid niet.

Onderzoek

Demtia4

TOT NU TOE is er geen duidelijk beeld over het voorkomen van deze ziekte in Suriname. "We hebben heel vaak gesproken over onderzoek, ik wil bijna zeggen vaak gebedeld, maar het komt er maar niet." Er is gewoon geen statistische informatie.

Uit een studie gedaan in Nederland blijkt dat migranten uit onder andere Suriname veel kwetsbaarder zijn voor dementie dan Nederlandse leeftijdsgenoten. Bij Surinamers gaat het om personen met een hindostaanse achtergrond. "Sowieso weet ik niet in hoeverre het waar is, maar het zou fijn zijn als we ook zo'n onderzoek in Suriname zouden doen." Als je weet hoe groot het probleem is, kun je verdere stappen ondernemen.

Luckham wil graag een onderzoek doen maar geld is een van haar beperkingen. "De mensen die kennis hebben, hebben het geld niet om het onderzoek te doen en zij die het geld hebben, snappen niet dat het onderzoek moet komen." Heliante pleit ervoor dat dementerende ouderen niet aan hun lot worden overgelaten, omdat ook zij de basis voor de toekomst hebben gelegd.

*Heliante is een gefingeerde naam.

Dit arikel is verschenen in onze bijlage van 5 november 2016

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina