Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • THEO PARA: De dodelijke meme van Bouterse

THEO PARA: De dodelijke meme van Bouterse

02/10/2016 13:00

THEO PARA: De dodelijke meme van Bouterse

Foto: dWT Archief  

CONTRAPUNT - Het doodschieten van drie overvallers van een supermarkt, door politiemannen, heeft een veelzeggend verschil in benadering tussen de minister van Justitie en Politie van de regering Bouterse-2 en twee oppositionele leden van de Nationale Assemblee (DNA), beiden voormalige politiefunctionarissen, aan het licht gebracht.

Tekst: Theo Para - beeld: dWT archief

De minister had nog voor een onderzoek naar het incident, haar oordeel klaar. Als wordt geschoten op de politie, dan wordt teruggeschoten. Harde criminaliteit vraagt om een harde aanpak. Boontje komt om zijn loontje redenering. Een van de kritische DNA-leden waarschuwde zijn oud collega's die redenering niet over te nemen, omdat zij persoonlijk voor de juridische gevolgen zullen instaan, niet de minister. Het doel bij aanpak van verdachten is niet doodschieten, maar aanhouden en voorgeleiden. Het andere DNA-lid, die zelf politiecommissaris was, vroeg om onderzoek van het Openbaar Ministerie (OM), een advies dat zou worden overgenomen door de korpschef.

De vooringenomen, wild-west uitspraken van de minister, konden rekenen op steun van een deel van de publieke opinie. Snel 'recht' heeft grote aantrekkingskracht onder omstandigheden van een zwakke staat, die corrupt is en faalt in de rechtshandhaving. Als burgers vertrouwen verliezen in de rechtsstatelijke wijze van aanpak van de criminaliteit, dat meer geduld - want onderzoek - vraagt, dan ontstaat ruimte voor de aanpak van de willekeur, waarbij meer dan recht, wraak de boventoon voert.

Het meest spraakmakende voorbeeld van de aanpak van de willekeur is het bloedige antidrugsbeleid van de populistische president Duterte van de Filipijnen, die tot verontwaardiging van de democratische wereldgemeenschap lokaal op aanzienlijke steun kan rekenen. Drugsdealers en druggebruikers worden door politie en gewapende knokploegen opgejaagd en vaak zonder vorm van proces, vermoord. Duizenden zijn al het slachtoffer geworden. Mensenrechten organisaties spreken van misdrijven tegen de menselijkheid. In deze systematische staatscampagne worden recht op leven en recht op een eerlijk proces op brute wijze geschonden.

Diegenen die dit soort bloedige handhaving steunen gaan ervan uit dat de slachtoffers, misdadigers zijn, schuldig zijn. Maar dat is wat door zo'n willekeurige aanpak juist onduidelijk blijft. Het rechtsstatelijk principe van onschuldig tot schuld is bewezen, heeft immers opgehouden te bestaan. De verschrikkelijke gevolgen laten zich raden: vele onschuldigen, waaronder politieke tegenstanders, zijn in de Filipijnen al het slachtoffer geworden. Wordt dit de weg van Suriname?

Zonder tralies?

Na de militaire staatsgreep van 25 februari 1980 werden van diefstal verdachte jongeren, voor de ogen van de televisiecamera's, met bullenpezen door militairen afgeranseld. Deze ernstige schendingen van de mensenrechten werden door een deel van de mensen toegejuicht. Boontje komt om zijn loontje, de huidige minister van Justitie en Politie, was in die tijd ook activist van de militaire dictatuur. De aanpak van de willekeur beperkte zich niet tot vermeende dieven, uiteindelijk werden critici van de dictatuur gefolterd en vermoord.

Het is een misverstand te denken dat criminaliteitsbestrijding een kwestie van een sterke man en repressie is. Psychosociale en sociaaleconomische factoren in combinatie met een falende rechtshandhaving, veroorzaken veelal de dramatische toename van criminaliteit in de samenleving. In de verkiezingen van 2010 beloofde Bouterse dat onder zijn bewind burgers niet meer achter tralies zouden hoeven te leven. Anno 2016 weten de Surinamers beter. Burgers en winkeliers zijn niet alleen slachtoffer van inbraken, maar ook van ernstige mishandelingen die daarbij plaats vinden. Ondeugdelijk bestuur laat geen dimensie van het maatschappelijke leven onberoerd. Armoede en werkloosheid leveren de criminaliteit een enorme sociale reserve, terwijl de aanvallen van de president en zijn serviele minister van Justitie en Politie op de onafhankelijke rechtsgang en rechterlijke macht, criminogeen werken.

Dodelijke meme

De wereldberoemde bioloog Richard Hawkins muntte het begrip meme. Naar analogie van het gen, dat een eenheid is van biologische informatieoverdracht, is een meme een eenheid van culturele informatieoverdracht. Een huis of een auto is een meme. Maar ook rechtsbeginselen, sociale normen, zijn memes. Welke memes door een gemeenschap worden gehanteerd, bepaald in belangrijke mate ontwikkelingsresultaten en kwaliteit leven van die gemeenschap.

Criminaliteit is het verschijnsel waarbij mensen de normen zoals vastgelegd in het strafrecht overschrijden, schenden. Om die normen te handhaven worden na vervolging en berechting eventueel sancties tegen de schuldigen opgelegd. Van die handhaving gaat een belangrijke boodschap naar de gemeenschap uit. Bijvoorbeeld: 'Gij zult niet folteren en moorden, anders wordt u berecht en gestraft'. Dat is een fundamentele meme. Die meme staat echter onder grote druk, nu president Bouterse met een zelfamnestiewet en artikel 148 het 8 Decemberstrafproces tegen hoofdverdachte Bouterse, tracht te saboteren. Het vervangen van het verbod op moord, door straffeloosheid voor moord als je maar machtig genoeg bent, is dodelijk voor de samenleving. Dan rest Suriname geen leven in recht, maar een leven in geweld.

Als dodelijk politieoptreden door het OM moet worden onderzocht, dan moet de auditeur-militair ook weigeren zijn requisitoir op te geven, omdat de 8 december hoofdverdachte met artikel 148 misbruik maakt van zijn presidentschap, om zijn persoonlijk belang te behartigen. Doet hij dat niet dan bevestigt hij de status van de criminogene staat.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina