• Home
  • Stromende tranen en trillende handen

Stromende tranen en trillende handen

07/09/2016 17:00

Stromende tranen en trillende handen

 

REPORTAGE - Beter kunnen communiceren, leren omgaan met conflicten en trauma’s kunnen verwerken. Elk jaar organiseert Stichting Youth Empowerment Suriname (YES), naast naschoolse projecten, een vierdaagse empowermenttraining voor jongeren. Dit jaar waren er dertig deelnemers met verschillende achtergronden. Ruim de helft kampt met verwerken van een trauma uit het verleden.“Zing meisje, zing!”

Tekst: Christio Wijnhard - beeld: Perwin Mohan

Dag 1: Aankomst

HOEWEL DE DEELNEMERS pas om negen uur in de ochtend worden verwacht, dient de eerste zich al om half acht aan. Rustig gaat de jongen op een bankje zitten wachten, helemaal opgaand in zijn smartphone. Om acht uur staat de tweede, een meisje op de stoep. Ze is gebracht door haar grotere broer van wie ze uitgebreid afscheid neemt. Ze heet Eunice Arupa en is 21 jaar. Ze vertelt dat ze meedoet omdat ze wil werken aan haar zelfvertrouwen en haar faalangst.

Arupa voegt zich bij de jongen op het bankje en samen kijken ze toe hoe steeds meer jongeren arriveren. Sommigen, zoals Oigehan Olivira (19) en Fabrizio Eijk (18), kennen elkaar maar dat lijkt voor de zenuwen niet uit te maken. Ze zijn beiden thaiboksers die tijdelijk zijn gestopt met hun sportcarrière. De spanning is van hun gezicht af te lezen. Ze trappelen letterlijk van ongeduld.

Het feit dat dat de groep op twee na ruim voor negen uur compleet is, toont aan hoe gemotiveerd deze jongeren zijn. En niet alleen zij hebben er zin in, ook de coaches zijn enthousiast. Xaviera Simson (22) is een van hen en hij is voor de tweede keer van de partij. "Vorig jaar was echt een succes. En ik sta te springen om weer andere jongeren tools aan te reiken die zij hun hele leven lang kunnen gebruiken."

Simson vertelt dat ze weet dat er veel jongeren zijn met dramatische gebeurtenissen in hun verleden en een wens hebben hier mee om te kunnen gaan. "Het is niet zomaar dat iemand vol agressie op straat rondloopt of aandacht vraagt. Ze zijn eigenlijk op zoek naar iemand die ze kunnen vertrouwen om hun verhaal mee te delen en het zo los te kunnen laten."

De jonge coach zegt dat ze zelf een dramatisch verleden heeft. "Het verwerkingsproces doorloop ik soms samen met deze jongeren. Ik ben heel open naar hen toe en dat zorgt ervoor dat zij dat ook zijn. Het is helend voor hen, maar ook voor mij." Ze verdwijnt snel naar de trainingszaal waar alle jongeren en coaches zich verzameld hebben voor de eerste kennismaking, waarna zij zich zullen installeren. De meisjes en jongens slapen apart en de coaches slapen met hen op de slaapzalen.

Dag 2: Loskomen

Als het gaat om discriminatie op basis van afkomst, cultuur of religie stapt een groot deel van de groep naar voren

DE JONGEREN WORDEN verdeeld in kleine groepjes. Ze gaan werken aan hun communicatieve vaardigheden en het oplossen van conflicten, onder andere met hun ouders/verzorgers. "Het kan er soms heftig aan toe gaan!", vertelt Apana van Leeuwaarde, oprichtster van Stichting YES. Hier en daar wordt er een traantje weggepinkt, soms echt gehuild. Op deze dag zijn het vooral de jongens die geraakt worden. Eigenlijk niet zo gek, aangezien zij als sinds negen uur de vorige dag in een achtbaan van emoties zitten, afgewisseld met de nodige luchtige momenten.

Het blijkt wel te werken, want bij een paar jongeren is er al een verschil te merken in hun houding. De schouders zijn niet meer opgetrokken en zelfs de manier van lopen verraadt een mate van rust die er eerder niet was. Tijdens de lunch komen de coaches even bij elkaar om zich voor te bereiden op de volgende sessie. De jongeren worden in deze middagsessie achter een lijn geplaatst. Van Leeuwaarde leest een aantal vragen voor. De personen op wie die van toepassing zijn, dienen enkele stappen naar voren te komen en zich vervolgens om te draaien, waarbij ze oog in oog komen te staan met de anderen.

Het is schokkend als na een van de vragen omtrent het zich onbegrepen voelen door hun ouders/verzorgers bijna de hele groep naar voren stapt er zich vervolgens omdraait naar zes achterblijvers op wie dit niet van toepassing is. Als het gaat om discriminatie op basis van afkomst, cultuur of religie stapt wederom een groot deel van de groep naar voren. Opvallend is dat bijna alle etniciteiten zijn vertegenwoordigd.

Veel geleerd

Yes 3

DE SPANNING IN de zaal is te voelen. Maar het gaat goed en als de jongeren de zaal verlaten voor de avondmaaltijd en hun vrije avond, is de sfeer weer luchtig. Alleen of in groepjes wandelen ze over het terrein of maken een babbeltje met elkaar. Eijk, de jonge bokser, gaat even naar de keuken voor een korte babbel met één van de coaches. "Wow, wat een emotionele dag. Dat had ik niet verwacht. Maar ik heb wel veel geleerd. Nu al."

Het zo spontaan delen van zijn gevoelens, lijkt hem ineens even verlegen te maken. Zijn gezicht klaart echter snel op. Het lijkt alsof hij zich herinnert dat hem eerder die dag was geleerd dat het okay is om te vertellen wat hij van binnen voelt. Na het korte gesprek verdwijnt hij met een brede glimlach richting de gemeenschappelijke ruimte. De avond valt.

Ik wilde altijd model worden. Toen mensen tegen me zeiden dat ik te dik ben, heb ik het opgegeven

Op het terrein loopt een meisje in haar eentje. Ze is slank en heeft een mooie bos krullen. Al meerdere malen zonderde ze zich af van de rest van de groep. Ze loopt over het basketbalveld alsof het een catwalk is. Soms doet ze danspasjes op het ritme van een nummer dat ze beluistert via haar koptelefoon.

Ze heet Chevelly Satram en is achttien jaar oud. Satram heeft haar moeder verloren en woont bij haar zussen. Ze had een droom die door anderen bruut aan diggelen is geslagen. "Ik wilde altijd model worden. Toen mensen tegen me zeiden dat ik te dik ben, heb ik het opgegeven." Vluchtig kijkt ze naar haar platte buik en gaat verder met haar danspasjes en loopjes. "Ik moet het goed doen. Ik moet het goed doen", fluistert ze zichzelf constant moed in.

Dag 3 Doorbraak

Yes2

OP DE GEZICHTEN van de coaches zijn de eerste tekenen van vermoeidheid zichtbaar. Daar is echter niets van te merken in de uitvoering van het programma. Deze dag blijkt achteraf in het teken te staan van de doorbraak. Iedereen krijgt een plankje en de opdracht zijn doelen aan de ene kant te tekenen. De andere kant is bestemd voor obstakels en de dingen die ze tegenhouden bij het behalen van deze doelen. Daar zal rest van de dag en avond om draaien.

De jongeren en coaches, krijgen de kans om symbolisch hun negatieve cyclus te doorbreken door het plankje doormidden te slaan. Een echte doorbraak, die voor velen van hen een bijzonder zwaar moment is. Soms huilt er een als het niet meteen lukt. Maar des te groter is de ontlading als het daarna lukt om het plankje van 1,6 cm trots doormidden te slaan. Ook wanneer de coaches aan de beurt zijn, gaat het niet zonder slag of stoot. Ook bij hen stromen de tranen over de wangen en zijn er trillende handen merkbaar.

Coach Simson gaat er ook voor maar op het moment dat ze voor haar plankje staat, blijkt het een brug te ver. Ze staart naar haar zwart geverfde plankje en stort snikkend in elkaar. Als haar gegil de ruimte vult is het ijzig stil. De jongeren zijn zichtbaar aangedaan, maar worden gekalmeerd en van Leeuwaarde begeleidt Simson naar buiten voor een korte powersessie. Na ongeveer tien minuten komt een andere coach naar binnen met het verzoek Simson te steunen tijdens haar emotionele reis. De jongeren geven er gehoor aan en als Simson krachtig haar plankje doormidden slaat, vult de zaal zich met vreugde.

Ik wil mijn verhaal delen. In het leven maken we allemaal slechte dingen mee maar..

Zowel de jongeren als de coaches zijn door een sula van emoties gevaren. Daarom wordt er gevraagd wie nog de behoefte heeft zijn of haar verhaal te delen. Een meisje stapt naar voren. "Ik wil mijn verhaal delen. In het leven maken we allemaal slechte dingen mee maar.. " Ze is even stil en haalt diep adem. "Op mijn vijfde verjaardag ben ik verkracht door een man. Het erge is dat ik hem nog regelmatig zie lopen. Hij is v…" Verder komt ze niet met praten en ze begint het uit te gillen.

En op dat moment barst de bom. Binnen enkele seconden komen bij meerdere jongeren de emoties los. Zowel jongens als meisjes schreeuwen hun verdriet uit. Van de elf coaches zijn er tien buiten, elk met een jongere die zij begeleiden bij hun ontlading. In de zaal is er ook een coach die met de hulp van enkele jongeren de rest support en kalmeert.

Zachtjes begint een van de meisjes te zingen, op aansporen van de coach in de zaal. Arupa slaat haar armen om haar heen. "Zing meisje, zing!", zegt ze. De anderen die verspreid in de zaal zitten, kijken op en komen dichterbij. Terwijl het gezang aanzwelt, wordt de groep groter. En langzamerhand verandert het bombastische geschreeuw van pijn in een samenzang van liefde en hoop.

Dag 4: Afscheid

Yes Impowerment Training

DE VIERDE DAG staat in het teken van afscheid. Het overgrote deel wil nog niet weg. Zowel Eijk als Olivira, de twee die de avond ervoor middels boksen hun emoties hebben verwerkt, is geëmotioneerd. Met tranen in de ogen vertellen ze dat ze nog niet naar huis willen, maar dat ze toch ook wel hun ervaringen willen delen en zich allebei goed genoeg voelen om hun carrière nieuw leven in te blazen.

Ook op het gezicht van Satram is de zon doorgebroken. "Ik wil het graag aan mijn moeder vertellen. Maar die is er niet meer. Dus zal mijn zus alles moeten aanhoren", vertelt ze lachend. "En ik ben heel blij dat ik heb geleerd hoe ik minder hekserig kan zijn, want dat was ik wel." Arupa wordt opgehaald door haar zus, die met stomheid geslagen is. "Ik zie gewoon zowel van binnen als van buiten een nieuw mens."

Het geldt voor bijna alle deelnemers. De bagage van dag 1 lijkt te zijn afgeworpen. De ruggen zijn rechter, de gezichten opgeklaard. Voor Van Leeuwaarde is eindelijk een moment van rust aangebroken. "Gisteravond dacht ik echt 'Van Leeuwaarde' heb je de juiste keuzes gemaakt in hoever je gaat met de processen'. Maar jongeren zijn de toekomst van Suriname. Ik weet dat ze hier sterker uitkomen. Daar doe ik het voor."

Ze spreekt haar verbazing uit over het feit dat stichting YES al sinds 2011 projecten uitvoert en nog maar enkele donoren heeft van Surinaamse bodem. "We hebben dit jaar voor het eerst een substantiële financiering vanuit onze Surinaamse gemeenschap door Rotary club Paramaribo Central. Alle donoren voor al onze projecten komen uit Nederland. Ze wendt zich weer tot de groep jongeren voor wie zij eventjes een moeder is geweest. Langzaam biggelen de tranen over haar wangen terwijl ze hen een voor een omhelst.◊

Dit artikel is verschenen in onze weekendbijlage van 3 september 2016.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina