• Home
  • Onzekere toekomst in eigen land

Onzekere toekomst in eigen land

17/08/2016 17:00

Onzekere toekomst in eigen land

 

ACHTERGROND - ‘Je gaat uit, maar kan de huur niet betalen.’ Een smakelijke liedtekst, maar een bittere werkelijkheid voor steeds meer jonge Surinamers. Uitgaan zit er vaak ook niet meer in. Door de crisis en slechte vooruitzichten op verbetering besluiten hoogopgeleide starters hun toekomst buiten onze landgrenzen op te bouwen.

Tekst: Caroline van Schubert - beeld: Irvin Ngariman

ZIJN KOFFERS STAAN al gepakt en het ticket is al weken geboekt. Komende dagen staan vooral in het teken van het afscheid nemen van familie, vrienden en het doen van inkopen. "Specerijen en lekkernijen die ik mee kan nemen. Ik ga daar op mezelf wonen, dus wil ik genoeg meenemen om Surinaams te blijven koken." Over een aantal dagen vertrekt Donovan naar Nederland. Voor een rechtenstudie, maar als de situatie in Suriname aanhoudt, wil hij daar zijn toekomst opbouwen. "Liever blijf ik langer weg dan terugkomen naar een land met onzekere perspectieven."

Hij heeft zin in de nieuwe uitdaging, maar machteloosheid en verdriet overheersen wanneer hij aan de toekomst van zijn geliefde Suriname denkt. "Het doet pijn als je ziet wat er met je land gebeurt en dat je als persoon niet veel kan bijdragen. Maar in tijden van crisis zul je, om te kunnen overleven, toch aan jezelf moeten denken."

Ook voor Maria is de knoop doorgehakt. Ze vertrekt. Maria groeide op in Suriname, studeerde in Nederland en kwam daarna weer terug om haar steentje bij te dragen aan de ontwikkeling van het land. Maar van deze plannen is nu weinig meer over. "Het gaat me niet eens om de dagelijkse boodschappen die zo duur zijn geworden. Het is de toekomst; de investering in een stuk grond en een eigen huis. Door de daling van de waarde van mijn salaris wordt dit vrijwel onmogelijk gemaakt."

De economische situatie en het gebrek aan vertrouwen in verbetering van de politiek zijn de belangrijkste redenen voor haar vertrek. "Heel veel van mijn vrienden gaan weg of overwegen dit. Degenen met een Nederlands paspoort kunnen die stap veel gemakkelijker nemen, anderen wachten het nog even af." Haar zorgen over de toekomst van Suriname zijn groot. "Juist het kader dat een andere wereld kent en daar kennis heeft opgedaan, is nodig voor de opbouw voor Suriname. Maar het is ook deze groep die het eerst weg zal trekken."

Trend

Exit

HET LIJKT EEN trend te zijn onder deze groep starters, die door gebrek aan toekomstperspectief zijn heil in het buitenland zoekt. Het gevolg stemt niet vrolijk: wanneer de emigratie van deze groep toeneemt, zal Suriname op de korte en langetermijn minder hoogopgeleiden overhouden. Voor haar proefschrift, dat ze in 2015 afrondde, onderzocht econoom Tina Dulam de effecten van migratiestromingen in de geschiedenis van Suriname. In tijden van slechte sociaaleconomische vooruitzichten, stijgt het aantal mensen dat Suriname verlaat; dat zijn meestal de hoogopgeleiden. De redenen zijn veelal studie, werk, of de politieke situatie in het thuisland.

Een derde van de naar Nederland gemigreerden is in de periode van 1976 tot 2006 teruggekeerd, met vaderlandsliefde en het verlangen het land te helpen opbouwen als voornaamste redenen. "Suriname is duidelijk een geval van een 'brain drain'", zegt Dulam. "Hierdoor daalt de capaciteit in het thuisland om welvaart en welzijn te scheppen voor de bevolking." En: hoe langer een persoon uit Suriname wegblijft, hoe kleiner de kans dat hij of zij weer terugkeert.

Klap

Ik dacht altijd: ik ben een sterke vrouw, dus ik kan dat wel. Maar het viel me heel zwaar

"HET ZAL NOG minstens tien jaar duren voordat we weer naar de toekomst kunnen kijken", zegt Dwight. "Het is nu vooral een kwestie van het hoofd boven water houden." Samen met zijn vriendin Anne en pasgeboren zoon vertrekt hij over een half jaar naar Nederland. Het stel zit in de woonkamer van het huurhuis, dat door de koersstijgingen amper meer te betalen is. "Het leven is hier zwaar geworden. Alles wat we hier de afgelopen vijf jaar samen hebben opgebouwd, is weg. We doen de airco en de boiler al uit. Je vraagt je af wanneer dit gaat stoppen."

Anne werpt een liefdevolle blik op haar baby die haar op zijn beurt met grote ogen aankijkt. Na zijn geboorte moest ze na drie weken al wat werk gaan oppakken, omdat er geld nodig was. "Ik dacht altijd: ik ben een sterke vrouw, dus ik kan dat wel. Maar het viel me heel zwaar. Tijdens een vakantie naar Nederland kwam bij mij het gevoel ineens heel sterk naar boven dat ik zo niet langer door wilde gaan. Voor mezelf en de toekomst van ons gezin."

Dwight wilde eerst niet instemmen met het plan. "Om eerlijk te zijn was het een klap toen ze het zei. Ik heb veel liefde voor mijn land, ik hou van de natuur en de vrijheid die ik hier heb. Een biertje drinken met je vrienden, zonder enige planning besluiten het binnenland in te gaan." Hij zucht. Twee jaar geleden zagen hun vooruitzichten er nog heel anders uit. Nu de situatie verslechterd is, realiseert Dwight zich dat de toekomst waar hij als jonge jongen van droomde, voorlopig niet haalbaar is.

"We hebben altijd keihard gewerkt en hebben een redelijk inkomen, maar kunnen gewoon niet meer sparen. Je staat machteloos. Deze regering heeft de potentie niet om het land uit de crisis te halen. Er is te weinig transparantie over wat er met het geld van het Internationaal Monetair Fonds zal gebeuren, hoe er werkgelegenheid gecreëerd zal worden. Het is dus logisch dat het kader dan wegtrekt." Sinds de komst van zijn zoon lijkt de keuze een stuk eenvoudiger geworden. "In zo'n situatie kies je voor je gezin. De liefde voor mijn land is groot, maar de liefde voor mijn kind is groter."

Vaderlandsliefde

Suriname is een heerlijk land als je goed verdient

HET IS EEN verontrustend beeld, het wegtrekken van opgeleide Surinamers. Onderzoekster Dulam heeft een aantal voorstellen om het tij te keren. Om de 'brain drain' op de langetermijn te kunnen beperken, moet ingespeeld worden op de vaderlandsliefde van veel van de emigranten. Suriname moet aantrekkelijk worden voor hoogopgeleiden. "Het aanbieden van geschikte banen met bijbehorende salarissen", adviseert Dulam. "Verder dient er geïnvesteerd te worden in de kwaliteit van het hoger onderwijs in Suriname." Daarnaast zijn economische en vooral politieke stabiliteit, veiligheid en de mogelijkheden om grond en een huis te bezitten belangrijke factoren.

Dit is complex, vooral in tijden van crisis, onderkent ze. "Je zou immers eerst voldoende ontwikkelde menskracht moeten hebben om sterke instituties te kunnen bewerkstelligen." Toch ziet ze mogelijkheden voor verhoogde remigratiecijfers wanneer deze omstandigheden zijn verbeterd. Het merendeel van de emigranten staat in haar onderzoek positief tegenover het aanbod om terug te keren, indien deze voorzieningen er zijn.

"Suriname is een heerlijk land als je goed verdient", daar is Letitia van overtuigd. De liefde voor haar vaderland is groot, maar de toekomstperspectieven zijn slecht. Over een week stapt ook Letitia samen met haar zoontje op het vliegtuig naar Nederland om een studie te volgen. Haar vriend is al vertrokken. "Sowieso blijven we vijf jaar en kijken we hoe de situatie dan is." In Nederland ziet ze zichzelf niet oud worden. Haar droom is om terug te komen en Suriname te helpen opbouwen. Een verlangen waarvan ze zich realiseert dat het misschien nooit werkelijkheid zal worden.

Het zijn niet alleen de materiële zaken die een terugkeer voor haar aantrekkelijk kunnen maken. Er moet meer gebeuren. "Ik vind het vreselijk om te zeggen, maar het opleidings- en kennisniveau van de mensen in Suriname is heel laag. Er is niet genoeg kader en ook al zouden we dat oplossen, de mentaliteit van de mensen die door het kader gestuurd moeten worden, is ook erg. Men houdt zich niet aan afspraken. Er is te weinig structuur. Mensen zijn tevreden met een vijf en doen geen moeite voor een negen of een tien. Als dit niet verandert, geef ik Suriname weinig hoop."

*De geïnterviewde personen zijn tussen de 20 en 35 jaar oud. Hun opleidingen lopen erg uiteen; van rechten, economie tot gezondheidswerker.

Dit artikel is verschenen in onze bijlage van 12 augustus 2016.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina