Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Diabetes in 2030 de zevende belangrijkste doodsoorzaak

Diabetes in 2030 de zevende belangrijkste doodsoorzaak

10/02/2016 17:00

Diabetes in 2030 de zevende belangrijkste doodsoorzaak

 

ACHTERGROND - Een hoge bloeddruk. Suikerziekte. Door ongezonde leef- en eetgewoonten neemt het aan tal personen dat hiermee kampt wereldwijd toe. Vaatlaborant Saskia Toet en dietist Atje Bergsma willen meer bewustwording om erger te voorkomen. “Lekker eten blijft een grote verleiding”, zegt Steve (46). Hij verloor zijn broer aan een herseninfarct. Al langer dan tien jaar kampte die met diabetes en hypertensie.

Tekst Seshma Bissesar Beeld dWT Archief

"MIJN BROER ZIJN suikerwaarde was altijd stabiel, maar hij had wel veel problemen met zijn bloeddruk. Het vorige jaar kreeg hij een lichte herseninfarct, waarvan hij herstelde. Maar binnen twee maanden kreeg hij een tweede herseninfarct. Die was fataal", vertelt horecamedewerker Steve. Erfelijkheid blijkt de sleutelfactor te zijn. Diabetes en hypertensie komen namelijk veelvuldig voor in de familie. Van de zeven zusters hebben vijf óf suiker, óf bloeddruk óf beide. Van de vijf jongens hebben drie het ene, het andere of allebei.

"Zelf heb ik suiker, bloeddruk én cholesterol", geeft Steve toe. Hoe hij ermee omgaat? "Mijn vrouw is gezondheidswerker en let erop dat ik me aan m'n dieet houd. Mijn medicatie op tijd innemen is niet moeilijk. Maar wat wel moeilijk is, is de verleiding weerstaan om al die lekkere dingen te eten. Ik lust vaker iets, maar hou er nu wel rekening mee dat ik niet zoveel mag. Mijn laatste resultaat was daarom goed. Maar ik moet alert blijven." Het overlijden van zijn broer heeft hem heel veel gedaan. Zeker ook omdat hij vrijwel dezelfde aandoeningen heeft, die uiteindelijk de dood van zijn broer hebben veroorzaakt. Tóch blijkt dat niet genoeg om zijn leven radicaal om te gooien.

"Niet dat ik me strakker aan de regels houd. Niet dat mijn eet- en leefpatroon veel is veranderd. Ik hou er eigenlijk hetzelfde patroon op na. Ik eet niet door bank, dat niet, maar ik ben niet extreem gezonder gaan leven. Eigenlijk is het voor iedereen een eigen keuze. Je hoeft niet te wachten tot iemand dicht bij jou dood gaat aan een van deze ziekten. Maar het is heel moeilijk om je leefpatroon te veranderen", verzucht Steve.

Volle dialysecentra

Mannen Met Dikke Buiken

STEVE EN ZIJN broers en zussen zijn niet alleen. Meer dan 37 procent van onze bevolking heeft diabetes, in de volksmond beter bekend als suikerziekte. Naar schatting de helft hiervan weet niet dat ze deze aandoening hebben en loopt onbehandeld rond, met alle gevolgen van dien. Diabetes is in Suriname - maar ook wereldwijd - een groot probleem aan het worden. "Daar moeten we iets aan doen. Er komen dagelijks tientallen mensen bij, van wie sommige een shunt (een verbinding die gelegd wordt tussen een ader en slag ader,...red) moeten krijgen omdat zij moeten dialyseren. De dialysecentra zitten vol en er moet eigenlijk nog een dialysecentrum bij komen", stelt vaatlaborante Saskia Toet resoluut.

Toet woont en werkt in Nederland, maar is enkele keren per jaar in Suriname om medewerkers van het Medisch Diagnostisch Centrum tot volwaardige vaatlaboranten op te leiden. Als vaatlaborant doet zij vaker onderzoeken waarvan de resultaten bevestigen dat vaataandoeningen het gevolg zijn van complicaties van diabetes, hypertensie (hoge bloeddruk) of een te hoog cholesterolgehalte. Het vormt een groot probleem. Zo kan diabetes schade veroorzaken aan de bloedvaten van de nieren, waardoor die niet meer goed kunnen werken en mensen uiteindelijk aan de dialyse moeten. "De toekomst van deze patiënten ziet er dan niet meer zo rooskleurig uit, omdat ze dan aan de dialyse moeten om verder te kunnen leven."

Voeding

INTERNATIONALE GEZONDHEIDSORGANISATIES HEBBEN in diverse rapporten aangegeven dat diabetes - naast hypertensie, een te hoog cholesterolgehalte, roken en te weinig beweging - een belangrijke risicofactor is voor hart- en vaatziekten. Ook voeding blijkt een uitermate belangrijke factor te zijn. Toet: "Als je kijkt naar hoeveel frisdrank kinderen allemaal binnenkrijgen en je zou dat omzetten in suikerklontjes, dan zie je pas hoeveel suiker dat is. En daar moeten mensen zich bewust van worden."

 

'Sommige diabetespatiënten moeten eerlijk zijn over het feit dát ze diabeet zijn. Mensen verstoppen het, waardoor het ook niet goed met ze gaat'

 

Ook diëtiste Atje Bergsma stelt op basis van haar ervaringen bij het diabetescentrum DiaBetre dat de bewustwording over diabetes opgevoerd moet worden. "Zeker gelet op het groeiend aantal diabetespatiënten in Suriname." Bergsma merkt in haar praktijk dat mensen met diabetes nog te vaak een drempel moeten overwinnen als het gaat om het vragen van advies en begeleiding. "Sommige diabetespatiënten moeten eerlijk zijn over het feit dát ze diabeet zijn. Mensen verstoppen het, waardoor het ook niet goed met ze gaat. Het is niet erg als je diabeet bent. Je moet gewoon weten hoe je ermee om moet gaan."

Diabeten, met name degenen bij wie de aandoening pas is ontdekt, weten vaak ook niet waar ze terecht kunnen. Heel veel diabeten ontberen gewoon de juiste begeleiding en behandeling omdat ze de informatie ontberen. "Je hoeft geen nierpatiënt te worden, je hoeft geen dialysepatiënt te worden, je hoeft geen ledematen te amputeren… die gevolgen hoeven echt niet, als je er maar op tijd bij bent. Als je op tijd naar de dokter gaat en je regelmatig laat screenen", betoogt Bergsma.

Chronische ziekte

Diabetesproject Scholen

DIANETES IS EEN CHRONISCHE ziekte die ontstaat wanneer de alvleesklier niet voldoende insuline aanmaakt of wanneer het lichaam niet effectief gebruik kan maken van de insuline die het produceert. Insuline is een hormoon dat de bloedsuikerspiegel regelt. Hyperglykemie of verhoogde bloedsuiker, een gemeenschappelijk effect van ongecontroleerde diabetes, leidt tot ernstige schade aan vele systemen van het lichaam, met name de zenuwen en bloedvaten.

Het bekendst zijn Type 1 diabetes en Type 2 diabetes. Type I diabetes wordt gekenmerkt door gebrekkige insulineproductie en vereist dagelijkse toediening van insuline. De oorzaak van Type 1 diabetes is niet bekend en is met de huidige wetenschappelijke kennis niet te voorkomen. Symptomen zijn onder meer overmatige uitscheiding van urine (polyurie), dorst (polydipsie), constant honger, gewichtsverlies, visie veranderingen en vermoeidheid. Deze symptomen kunnen plotseling optreden.

Type 2 diabetes is het resultaat van een inefficiënt gebruik van insuline door het lichaam. Type 2 diabetes komt voor bij in totaal 90 procent van alle mensen met diabetes over de hele wereld, en is grotendeels het gevolg van overgewicht en lichamelijke inactiviteit.

Amputaties

'Suriname telt ongeveer 75.000 diabeten van wie de helft niet weet dat zij deze ziekte hebben'

WERELDWIJD RESULTEREN DIABETESGERELATEERDE complicaties elke 30 seconden in de amputatie van de onderste ledematen. In Engeland, een land met 53 miljoen inwoners, ondergaan elk jaar ongeveer 6.000 mensen met diabetes een been-, voet- of teenamputatie; dat is meer dan 100 amputaties per week. Ter vergelijking: in Schotland, met een inwoneraantal van iets meer dan 5 miljoen, gaat het om 450 amputaties per jaar. Bij ongeveer de helft van de onderste- ledematen-amputaties gaat het om mensen met diabetes.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is er een dringende behoefte om het bewustzijn van voetcomplicaties te verhogen en daarmee het aantal amputaties bij mensen met diabetes te verminderen. Gebleken is dat het levenslange risico voor een diabetespatiënt voor het ontwikkelen van een voetulcus (een chronische wond op de voet bij een diabetespatiënt) tot 15 procent bedraagt.

Suriname telt ongeveer 75.000 diabeten, van wie de helft niet weet dat zij deze ziekte hebben. Van deze diabeten hebben naar schatting 4 tot 15 procent voetulcera. Dat betekent tussen de 3.000 en 11.250 wonden in Suriname. Van die wonden leidt ongeveer 40 procent tot een amputatie, dus 1.200 tot 4.500 amputaties per jaar.

Vroegtijdig overlijden

Diabetesdag _3

WIE DIABETES HEEFT, heeft meer kans op hart- en vaatziekten dan mensen zonder diabetes. Door diabetes worden de bloedvaten namelijk dikker en stugger, en raken ze eerder beschadigd. Door de problemen met de bloedvaten blijven vetten in het bloed gemakkelijker kleven aan de wand van de bloedvaten, waardoor die vernauwen. Steve legt in het gesprek uit dat ook zijn inmiddels overleden broer vernauwingen had aan zijn bloedvaten. Hiervoor was hij onder behandeling van een cardioloog. Die had voor hem al een bypassoperatie ingepland. Maar nog voor hij daar gebruik van kon maken, overleed hij aan een tweede hartinfarct. Wanneer bloedvaten vernauwen, stroomt het bloed minder makkelijk door het lichaam. Hierdoor krijgen andere organen op hun beurt minder bloed en zuurstof en dat kan weer leiden tot een hartinfarct of een hersenbloeding.

Diabetes is daarom ook een bekende oorzaak van voortijdig overlijden en invaliditeit. Volgens de WHO is in de afgelopen decennia de prevalentie van diabetes wereldwijd toegenomen, vooral in de lage- en middeninkomenslanden. Deze stijging is grotendeels toe te schrijven aan een toename van de risicofactoren, in het bijzonder (onvoldoende) lichaamsbeweging, over gewicht en obesitas.

Vergrijzing is ook een belangrijke factor, aangezien de glucose-intolerantie toeneemt met de leeftijd. Bergsma ziet dat bij oudere mensen het vervoer ook een groot probleem vormt. Zij hebben niemand die ze naar een begeleidingscentrum, arts of een andere zorginstelling kan brengen. In 2012 waren er naar schatting 1.5 miljoen doden als direct gevolg van diabetes. Meer dan 80 procent van de diabetessterfgevallen werd in lage- en middeninkomenslanden geregistreerd.

De WHO verwacht dat diabetes in 2030 de zevende belangrijkste doodsoorzaak zal zijn. Met gezonde voeding, regelmatige lichaams beweging, het handhaven van een normaal lichaamsgewicht en het vermijden van het gebruik van tabak kunnen we het roer omdraaien en het ontstaan van type 2 diabetes voorkomen of vertragen. 

Dit artikel is verschenen in onze bijlage van 6 februari

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina