Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • ‘Wij kappen niet, wij oogsten’

‘Wij kappen niet, wij oogsten’

27/01/2016 18:00

‘Wij kappen niet, wij oogsten’

 

INTERVIEW - Grote bouwprojecten in de toekomst van bamboe in plaats van hardhout? Als het aan drie studenten aan de Technische Universiteit (TU) Delft ligt wel. Tot eind januari bouwen ze aan de Highway een heuse bamboecabana. “Bamboe is veel sterker en functioneler dan veel mensen denken.”

Tekst: Marion Poll Beeld: Kashmindra Vrede

HET IS EVEN zoeken naar de werkplaats van stichting Caribamboo aan de Martin Luther Kingweg. Vlak voor Highway warenhuis loopt een zandweg naar twee verhoogde donkerrode containers met daarop een dakconstructie. TU-studenten Nidal Ennali, Sasha Lamsvelt en Davida Rauch werken hier sinds afgelopen november aan een uniek project. Het bouwen van een duurzame en kwalitatieve cabana, gemaakt van bamboe. In de werkplaats nemen we plaats op eenvoudig in elkaar getimmerde houten bankjes, in een vierkant tegenover elkaar.

De studenten beginnen direct enthousiast te babbelen over hun ervaringen van de afgelopen drie maanden. "We hebben zoveel steun gekregen van de mensen hier. Echt geweldig", zegt Rauch. Het project is ontstaan vanuit de minor International Entrepreneurship and Development van de TU Delft. Daarin mochten de studenten hun voorkeur uitspreken over een aantal projecten. Alle drie wilden een project uitvoeren, waarbij ze aan de slag konden met het bouwen uit natuurlijk materiaal. Uiteindelijke werd het, tot grote vreugde, een project bij Stichting Caribamboo in Suriname. Ennali studeert civiele techniek en Lamsvelt en Rauch komen van de richting bouwkunde. "Het doel van ons project is om mensen kennis te laten maken met bamboe en de bewustwording op gang te brengen over bamboe als kwalitatief en duurzaam alternatief voor het bouwen van grotere objecten", zegt Ennali.

Het was voor de studenten de uitdaging om met iets aan de slag te gaan, waarvan niet alle paden al bewandeld zijn. De stichting Caribamboo is sinds 2010 bezig met het bevorderen van het gebruik van bamboe als alternatief voor tropisch hardhout. Bamboe wordt wereldwijd al veel ingezet als bouwmateriaal. Vooral in Azië is de rietsoort niet meer weg te denken en gebruikt men het zelfs als steigers voor de bouw van andere gebouwen. Bamboe is naast constructiemateriaal ook populair voor het versieren en bekleden van muren. In Ghana bouwen ze zelfs fietsen van de bamboestammen.

Vooroordelen

Cabana Van Bamboe (1)

EEN VAN DE vooroordelen over bamboe is volgens de studenten dat de plantsoort vaak als een probleem wordt gezien. Bamboe is namelijk één van de snelst groeiende plantensoorten ter wereld en wordt als een plaag gezien, omdat het de fundering van huizen kan aantasten. Wat betreft de studenten is het sterke riet daarom juist zo aantrekkelijk: bamboe groeit in vijf jaar meer dan tropisch hardhout in veertig jaar doet. "Wanneer we lokaal meer aan de slag gaan met bamboe, is er minder houtkap van tropisch hardhout nodig. Bovendien oogsten wij de bamboe. Het woord kappen gebruiken wij niet, omdat wanneer een boom wordt gekapt, hij niet verder groeit", legt Rauch uit.

De rietsoort is op een bepaalde manier te oogsten, zodat het daarna weer aangroeit. Bamboe gebruiken is volgens de studenten dus veel beter voor het milieu en gaat ontbossing tegen. Voor het oogsten ervan ging het drietal samen met vrijwilligers van Caribamboo naar het dorpje Dreipada in Brokopondo. Hier kregen dorpsbewoners een training in het oogsten van bamboe. Daarna gingen ze gezamenlijk aan de slag. Lokale werkgelegenheid creëren is een belangrijk nevendoel van het project.

Een ander vooroordeel is dat bamboe slangen aan zou trekken. "Da's een fabeltje. We zijn geen slang tegengekomen tijdens het oogsten. Het is ook nooit bewezen dat bamboe meer slangen zou aantrekken dan ander gewas", zegt Lamsvelt. Dat bamboe niet sterk genoeg zou zijn voor het bouwen van grote objecten, is eveneens een fabel. Sommige Surinamers gebruiken bamboe bijvoorbeeld als vlaggenstokken. Doordat deze na korte tijd weer afbreken, denkt men dat de plantsoort niet sterk genoeg is. Bamboe moet na de oogst eerst worden verduurzaamd. "Een normale bamboestok gaat twee tot drie jaar mee. Bij Caribamboo verduurzamen ze het materiaal direct na de oogst. Het materiaal wordt bewerkt met enkele bestanddelen die ervoor zorgen dat er geen ongedierte in de stammen kan dringen. Deze bamboestokken blijven meer dan vijftien jaar goed in dit klimaat", aldus Rauch.

Aftasten

OM UIT TE zoeken of er vraag is naar bamboeconstructies in Suriname, deden de studenten een aftastend marktonderzoek. Ze spraken onder andere met 22 eigenaren van resorts in allerlei categorieën. "Allereerst waren ze allemaal welwillend om met ons te praten. Iets wat wij in eerste instantie niet hadden verwacht. In Nederland lopen contacten vaak stroef. Hier in Suriname was iedereen welwillend en hebben we veel persoonlijke gesprekken gevoerd", vertelt Rauch. Het idee voor de Cabana werd enthousiast ontvangen. De studenten presenteerden verschillende modellen aan de respondenten en kozen in samenspraak voor het te bouwen prototype.

'Het milieuvriendelijke aspect stond wel hoog op het lijstje, maar was niet de beslissende factor'

Uit het onderzoek bleek dat er vooral behoefte is aan een simpel en functioneel model, met de mogelijkheid tot bepaalde op maat gemaakte aanpassingen. Het plaatsen van een stopcontact bijvoorbeeld, een bepaald type dak of het plaatsen van een gevel. Ook gaven alle respondenten aan dat kwaliteit en prijs het belangrijkst is. Het milieuvriendelijke aspect stond wel hoog op het lijstje, maar was niet de beslissende factor. Op langere termijn zijn de studenten ervan overtuigd dat bamboeconstructies goedkoper zijn dan hardhout. Bamboe groeit gemakkelijker en is lichter in transport. Er is nog geen massaproductie, waardoor het in het begin duurder kan uitvallen, maar puur kijkend naar de feiten is het productieproces van bamboe goedkoper.

Qua arbeidsuren kost het op dit moment meer tijd, maar dit is een proces dat nog moet groeien. De Surinaamse mentaliteit is de drie studenten goed bevallen. "Iedereen is zo behulpzaam. In Nederland zie je dat privé en werk echt gescheiden wordt. Hier loopt het nog veel meer in elkaar over. Het netwerk is belangrijk. Mensen doen zoveel vriendendiensten voor je, terwijl je ze amper kent", zegt Lamsvelt enthousiast. Zo vond het drietal heel snel iemand die de dakbedekking van de cabana wilde doen en vond Ennali hulp voor de betonnen fundering. "Het huis waarin ik logeer is van een aannemersfamilie. Ik liep gewoon het kantoor binnen om te vragen of ze ons konden helpen met de fundering. Vijf minuten later stond ik weer buiten en was het geregeld", zegt hij. "Alleen al de ervaring met een andere cultuur en omgangsvormen, heeft mij al zoveel geleerd", zegt Lamsvelt voldaan.

Prototype

Cabana3

HET PROTOTYPE DAT de studenten volgende week presenteren, zal niet direct in de verkoop gaan. Deze cabana is ervoor om mensen te laten ervaren hoe de constructie eruitziet. In de toekomst moet het mogelijk worden om een op maat gemaakte cabana te bestellen, waarbij gekozen kan worden voor een bepaald soort dak, vloer, of zelfs meubilair, gemaakt door Caribamboo getrainde producenten. Uit kwaliteitsoverwegingen besloten de studenten wel om het dak van duurzaam walaba te maken. "Het is niet bekend hoelang een dak van bamboe bestand is tegen de regen. Een dak van walaba is heel stevig en gaat tientallen jaren mee. We kiezen liever voor een constructie van zoveel mogelijk bamboe die kwalitatief net zo goed is als een compleet houten constructie, dan een complete constructie van bamboe met het risico dat het dak zorgt voor een achteruitgang in kwaliteit", aldus Lamsvelt.

Bovendien is er ook walaba wat op duurzame manieren te verkrijgen is. Het walaba-hout voor de cabana komt bijvoorbeeld van het Brokopondo stuwmeer, waar het hout al meer dan vijftig jaar onder water ligt. De bomen moesten gekapt worden, omdat het hout anders niet meer bruikbaar zou zijn. Het bouwen van het prototype kostte de studenten veel tijd en af en toe ook tegenslag. "Bouwen met bamboe is handwerk. Geen stam is identiek. De stammen zijn hol, rond en splijten makkelijk. Het was soms echt puzzelen om de stammen in elkaar te schuiven.

Ook het bevestigen van ronde materialen kostte tijd. Een wiel dat we zelf moesten uitvinden, maar dat was juist de uitdaging", zegt Ennali. Het probleem van de puzzel kan overigens wel worden opgelost. Er bestaat een technologie waarbij men de grove bamboevezels onderdompelt in een bad met lijm en daarna onder hoge druk perst tot massief materiaal. Geperst bamboe heeft dezelfde eigenschappen als hardhout; hard, zwaar, weersongevoelig en precies meetbaar. Deze technologie kennen we nog niet in Suriname.

Verder bouwen

'Er komt een samenwerking voor studenten om in de toekomst opdrachten hier te doen. Het overdragen aan de jeugd in Suriname is heel belangrijk voor ons'

DE STUDENTEN WERKEN hard aan het overdragen van hun kennis en het bekendmaken van bamboe als bouwmateriaal in de samenleving. "We hebben onder andere een presentatie gegeven op het Natin. Dit zorgde ervoor dat we enkele studenten in onze werkplaats hebben gehad en dat er een samenwerking komt voor studenten om hier in de toekomst opdrachten te doen. Het bewustzijn overdragen naar de jeugd in Suriname is heel belangrijk voor ons", zegt Ennali.

Verder hebben de studenten tijdens hun project constant gezelschap gehad van twee vrijwilligers van Caribamboo die helemaal op de hoogte zijn van de bouwtechnieken. Tot slot zijn ze bezig met het schrijven van handleidingen, zodat het in de toekomst gemakkelijk wordt om mensen te trainen in het werken met bamboe voor grotere objecten. "Als we terug zijn in Nederland en over een jaar merken dat ze hier in Suriname nog steeds bezig zijn met ons project, zal dat echt een voldaan gevoel geven", besluit Ennali. 

Dit artikel is verschenen in onze bijlage van 23 januari 

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina