Registreren | Inloggen       Colofon
  •  
  • Home
  • COLUMN: Failed state

COLUMN: Failed state

16/01/2021 14:00 - Ganga

COLUMN: Failed state

 

Je hebt failed states en dan heb je Nederland. Al enige maanden volg ik ‘de toeslagenaffaire’ in Nederland. Het was continu slikken: duizenden mensen die onterecht door de belastingen werden weggezet als fraudeurs en die tientallen duizenden euro’s terug moesten betalen en nergens terecht konden met hun klachten. Nergens. Niet bij de belastingdienst, niet bij de rechter.

Er zijn mensen tot wanhoop gedreven, omdat ze voldeden aan een 'profiel' waardoor er extra op ze gelet moest worden; ze bezaten bijvoorbeeld een dubbele nationaliteit. Dat extra paspoort kon maken dat, als je één regel verkeerd invulde of een handtekening vergat bij het aanvragen van je toelage voor kinderopvang, je in een soort kafkaëske angstaanjagende wirwar van bureaucratische regels terechtkwam, waarbij er zelfs opdrachten schijnen te zijn gegeven om de slachtoffers niet te vertellen dat ze op een speciale lijst stonden en dat ze daarom zoveel problemen hadden. Met andere woorden: de slachtoffers wisten ook niet precies waarom ze in de problemen waren.

Ik geef hier slechts een superkorte samenvatting. Elke keer als er weer wat nieuws naar buiten kwam over, hoe lang, hoe diep deze verschrikking was en duurde kon ik slechts denken aan minister Stef Blok - de man die Suriname een 'failed state' noemde. 'Kijk naar jezelves', wilde ik alsnog hem toeroepen.

Uit het onderzoeksrapport dat vorige week uitkwam is de schuld bij alle spelers gelegd: de ambtenarij, de regering, het parlement, de rechtspraak. Laat dat doordringen. De slachtoffers konden nergens terecht - nergens. Het parlement had, om politiek te scoren, een wet gemaakt die onuitvoerbaar was, die geen ruimte liet voor particuliere menselijke omstandigheden. De overheid ging ermee stoeien en de ambtenaren zagen het blijkbaar als hun primaire taak om zoveel mogelijk fraudeurs te pakken. De rechter volgde de onmenselijke wet, want 'wet is wet', zoals sommigen ook bij ons zeggen.

En, toen eenmaal de beerput open ging en er vragen werden gesteld kregen de verantwoordelijken geheugenverlies, en werd het parlement onjuist of onvolledig door de regering geïnformeerd. Intussen hadden mensen van vlees en bloed hun huis verloren, waren er echtscheidingen, zijn slachtoffers werkloos geworden door de stress, moesten ze hun toekomstplannen weggooien en liepen ze rond met het stigma van fraudeur. Verschrikkelijk, klonk het enige weken geleden, de staat zal de slachtoffers compenseren. Dertigduizend euro's is ze toegezegd, in eerste instantie.

Daarmee geef je ze niet die verloren jaren terug, maar het is een begin. Zou je denken, hè? Want, wie staat als eerste in de rij om het geld op te eisen? De Nederlandse belastingdienst. Want de slachtoffers hebben een belastingschuld, en die moet als eerste worden afgelost. Dan mogen de andere schuldeisers hun geld gaan opeisen. Schulden die de mensen veelal moesten maken door het onterecht moeten terugbetalen van toeslagen aan onder meer diezelfde belastingdienst.

Dat een land zo met zijn kwetsbare burgers omgaat - een land dat zich voorstaat op zijn reputatie voor mensenrechten, als rechtsstaat, als democratie, als baken van weldenkendheid en beschaafdheid (nou ja, ik overdrijf). Wat doe je als de staat je niet beschermt tegen onrecht, maar zelf de schuldige is die jou onrecht aandoet? Hoe noem je zo een land ook weer? Even Stef Blok bellen.

En toch. Voor we met zijn allen met leedvermaak die bakra's toeschreeuwen: 'kijk naar jezelves', laten we dit wel even bedenken. Inderdaad, de Nederlandse staat heeft gefaald. Maar aan de andere kant was het systeem sterk genoeg om enigszins zelfcorrigerend op te treden. Veels te laat, maar toch. Er is onafhankelijk onderzoek gekomen en het rapport is voor iedereen te vinden. Er zijn conclusies getrokken. Er zijn politieke consequenties geweest - ook al lijkt de glibberigheid van Rutte ook nu hem te redden van hele harde gevolgen in de volgende verkiezing.

Maar de grootste winst is misschien dit. Er is een nieuwe, stevige roep om meer transparante en dienstbare politiek. En Rutte geeft alvast aan: vanaf nu worden de interne beraadslagingen over kabinetsbesluiten openbaar. Onze president gaat binnenkort op bezoek bij Rutte. Hoe mooi zou het zijn als hij deze inzichten meeneemt voor ons, en ze meteen in de praktijk brengt. Makkok, makkok, makokketje.

gangadwt@gmail.com

Share on Facebook    

Gerelateerde artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina