Registreren | Inloggen       Colofon
  •  
  • Home
  • De kiezer moet op de voorgrond

De kiezer moet op de voorgrond

04/10/2020 14:02 - Van onze redactie

De kiezer moet op de voorgrond

Foto: dWT Archief  

PARAMARIBO - Een nieuwe swing aan een oude kwestie: wel of niet wijzigen van het Surinaams Kiesstelsel en op welke fronten? Nu daar de oudvoorzitter van het Onafhankelijk Kiesbureau is gevraagd het proces te trekken om te komen tot een onafhankelijke verkiezingsautoriteit, komt er mogelijk schot in de zaak. Want dat het anders moet is evident, zegt politicoloog Hans Breeveld. "Men let voornamelijk op de geldschieter. Dan zie je ook het resultaat."

Bij de installatie van Samseerali Sheikh-Alibaks als voorzitter van het Onafhankelijk Kiesbureau (OKB), heeft president Chandrikapersad Santokhi gewezen voorzitter Jennifer van Dijk-Silos gevraagd om het traject om te komen tot een onafhankelijke verkiezingsautoriteit te trekken. Zij pleit al een poos hiervoor. De installatie van zo een autoriteit is ook opgenomen in het laatste rapport van het OKB na de verkiezingen. Daarin stonden meerdere aanbevelingen van het OKB. Na elke verkiezing geven de verschillende partijen steeds aan dat het Surinaams Kiesstelsel moet worden gewijzigd. De reden daartoe is dat het kiesstelsel niet is meegegaan met de ontwikkelingen van de afgelopen jaren zoals de bevolkingstoename in bepaalde districten.

Van Dijk-Silos merkt op dat een aantal districten in deze tijd overgewaardeerd is. "Coronie is hier een goed voorbeeld van. Vijfhonderd stemmen en je hebt al een zetel. We moeten onze demografische cijfers goed bijhouden. We moeten naar een systeem toe waar we om de tien jaar nagaan hoe het kiesdistrict er uit ziet. Moet er een zetel erbij, moet er een zetel eraf? Zoals we de ressortraden kiezen, op basis van het personenmeerderheidsstelsel, moeten we het ook doen met de DNA-leden. We moeten heel rationeel zijn, want wat nu gebeurt, is dat sommige districten overgewaardeerd zijn, terwijl Paramaribo en Wanica ondergewaardeerd zijn. Waar gaan de meeste mensen wonen en waar trekt men naartoe."

 

Niet vastbijten

Commewijne is straks ook zo'n plek waar iedereen naartoe gaat. Er is een aardige groei en dat moet tot uitdrukking komen in het aantal zetels. "En als ik weer kijk naar de cijfers; een van de partijen had vijfduizend stemmen landelijk, maar kreeg nul zetels. We moeten kijken of we deels niet naar een evenredigheidskiesstelsel moeten. We moeten ons niet vastbijten aan het districtenstelsel dat we nu hebben", zegt Van Dijk-Silos.

De gewezen OKB-voorzitter zegt verder dat we ook zullen moeten gaan kijken hoe de zetels moeten worden berekend. "We moeten naar al deze dingen kijken en ik hoop dat de nieuwe regering er direct mee begint en niet een poging waagt dit een jaar voor de verkiezingen te doen. Dan lukt het niet. Als je nu begint en je bent eind volgend jaar klaar met die wet kan je alles verder op tijd regelen. Dan ben je bijvoorbeeld ready voor een nieuwe situatie in 2025. Andere dingen van de kiesregeling moeten ook beter geformuleerd worden. Men moet het systeem van checks en balances en transparantie niet aantasten want dat maakt onze verkiezingswetgeving." De kracht van de regering schuilt in de keuzes die het volk heeft gemaakt over 25 mei. Maar hoe stabiel of instabiel de regering is wordt namelijk uitgemaakt door het kiessysteem.

 

Afgelopen verkiezingen

Voor de afgelopen verkiezingen zijn er een paar belangrijke wijzigingen in het Kiesstelsel doorgevoerd. Zo werd er een waarborgsom voor politieke partijen ingesteld en mochten er geen pre-electorale combinaties meer worden gevormd. Twee jaar terug heeft De Nationale Assemblee gestemd voor wijziging van de Kiesregeling. In de gewijzigde wetgeving wordt een waarborgsom als voorwaarde gesteld aan de politieke organisaties die deel willen nemen aan de verkiezingen. De hoogte van de waarborgsom wordt berekend volgens de formule 1 procent van het aantal kiesgerechtigden vermenigvuldigd met SRD 25. Dat komt neer op een procent van 385.000 x SRD 25 is SRD 96.250.

Politicoloog en voormalig directeur van de Democracy Unit (die nu helaas niet meer bestaat) van de Anton de Kom Universiteit van Suriname Hans Breeveld stond al jaren achter deze wijziging, maar vindt het jammer dat ze zijn gedaan op basis van opportunisme. "De waarborgsom voor de partijen is een beetje voorbarig gebracht. Dan krijg je dat sommige partijen een voorsprong hadden financieel. Ze hadden genoeg geld om uit te geven en anderen weer niet dus je had geen gelijke strijd. En vooral als je op het laatste moment hiermee komt."

Breeveld is er trouwens wel voorstander van, omdat veel partijen 'lucht' hebben in hun ledenlijst. "Je had in de Kiesregeling die 1 procent-regeling. Dat je om deel te kunnen nemen aan de verkiezingen je een lijst moest overleggen om te bewijzen dat je tenminste 1 procent van het aantal kiezers als lid hebt van je partij. En wanneer de verkiezingen voorbij zijn hebben bepaalde mensen driehonderd stemmen behaald, terwijl ze een lijst hebben overgelegd met ruim vijfduizend personen. Zelf partijen die al jaren bestaan hebben niet veel meer dan tweehonderd en driehonderd stemmen behaald. Maar bij elke verkiezing hebben ze weer een lijst met vijfduizend en zesduizend leden."

Aangezien de verkiezingen in Suriname duur zijn stelde Breeveld al jaren voor om een waarborgsom in te stellen. Wie tenminste één zetel zou behalen krijgt het geld terug. "Ik heb het voorstel gedaan indertijd bij president Jules Wijdenbosch. Hij heeft me toen ook gehoord. Dit moet je ook in combinatie met artikel 53 lid E van de Grondwet van 1987 zien." Bij de uitoefening van hun bevoegdheden moeten politieke organisaties het hierna beschrevene in acht nemen: jaarlijkse publicatie van inkomstenbronnen en rekeningen in het Advertentieblad van de Republiek Suriname en ten minste een dagblad.

"Maar voordat wij komen tot dit soort zaken, de grote bedragen die nu betaald moesten betaald aan waarborg, moesten wij duidelijk weten vanwaar de middelen van politieke partijen komen. Want wanneer de bedrijven en individuele personen grote bedragen geven aan politieke partijen dan kan je op de vingers uitrekenen wanneer deze partijen aan de macht zijn wiens belangen zij als eerst zullen behartigen."

In 1987 hebben partijen hun jaarrekeningen gepresenteerd en af en toe doet een partij het nog. "Maar het is gaan verwateren. Het moet jaarlijks gebeuren. Je merkt dat partijen zulke dure verkiezingscampagnes houden en in hun kas SRD 50.000 ontvangen en ze hebben nog SRD 30.000 over. Wil je mij zeggen dat hun hele verkiezingscampagne 'maar' SRD 20.000 heeft gekost? Al deze zaken zijn belangrijk voor een onafhankelijke verkiezingsorganisatie om te onderzoeken."

 

Belangen

Breeveld vindt ook dat we de verkiezingen serieuzer moeten nemen. Hij is van mening dat we ons eigenlijk bij de neus laten nemen als land. "Want zolang partijen door bonafide gevers worden gefinancierd is het nog oké, maar daarom blijft het volk van Suriname altijd in armoede gedompeld, omdat de belangen van de gevers eerst behartigd moeten worden. Het volk is alleen belangrijk om een stem uit te brengen, voor de rest hebben de partijen te doen met hun sponsors, omdat ze volgende keer weer paraplu's, petten, truien en voedselpakketten moeten kopen om stemmen te winnen. En niet om structureel te werken aan het welzijn van de burger."

Maar het is erger wanneer het om malafide sponsors gaat. Want dan is niet duidelijk welke prijs men moet betalen: "Dat je plotseling een drugsstaat bent van de maffioso, bijvoorbeeld. Zolang het nog bonafide is. kunnen we door de vingers kijken. Het beste is dat financiering komt van de leden van de partij. We (de Democracy Unit,…red.) heeft een wetsontwerp hierover aangeboden aan voormalig assembleevoorzitter Jennifer Simons in november 2010. Maar men heeft er verder niets mee gedaan."

Breeveld vindt het belangrijk om te weten hoe de partijen aan hun inkomsten komen. "We weten dat vroeger van de oude politieke partijen zoals de NPS, de mensen kwamen met hun guldens en hun kwartjes om die partij te helpen haar verkiezingscampagne te financieren. Dan had je die betrokkenheid van het volk. Dan had je ook de verplichting van de leiders om de belangen van hun leden te behartigen. Maar op dit moment zijn de kiezers alleen maar om aan te geven wie de macht krijgt. Maar de kiezers krijgen geen macht. De kiezer blijft maar apathisch buiten staan. En daarom dat je die achterstanden ziet in de achterbuurten. Men let voornamelijk op de geldschieter. Dan zie je ook het resultaat."

 

Chotelall

Ter illustratie: het Surinaamse volk heeft het gemerkt toen de ondernemer Bishnoepersad Chotelall aangaf dat hij stopte met subsidiëren van basisgoederen. In februari zei hij aan een ander medium dat hij uit liefde voor zijn landgenoten vreemde valuta en basisgoederen goedkoper dan andere handelaren verkocht. "Ik houd van Suriname, daarom bied ik goedkope basisgoederen aan en ook goedkope valuta om mensen te helpen. Als ik niet meer heb stop ik, maar ik ga het nooit duurder verkopen", stelde hij toen. "Na de verkiezingen heeft Chotelall gezegd dat hij niet meer zal subsidiëren. Het volk heeft beslist dus gaat hij goederen nu ook volgens marktconforme prijzen verkopen", reageerde ex- minister van Handel en Industrie (HI&T) Stephen Tsang op vragen van de Ware Tijd toen bleek dat Chotelall na de verkiezingen zijn prijzen had verhoogd.

In afstemming met de ministeries van Financiën en HI&T konden winkeliers namelijk via Chotelall tegen gunstige wisselkoersen basisgoederen kopen. Eerst zou dat met tussenkomst van de Centrale Bank van Suriname gebeuren, maar na goedkeuring van de controversiële 'valutawet' werd korte tijd ervoor gekozen rechtstreeks zaken te doen met Chotelall. Ook het verbod op het vormen van pre-electorale combinaties vindt Breeveld opportunistisch. "Je kon het verbieden en het bij de volgende verkiezingen over vijf jaar laten ingaan, in 2025 en niet in 2020. Mensen hadden zich al ingesteld met wie ze zouden samenwerken. Zo hebben we het vanaf 1955 gedaan. Het was bad government."

 

Parlementair of presidentieel?

Volgens politicoloog, journalist en columnist Giwani Zeggen weten we al lang dat het systeem veranderd moet worden. "Dan vind ik dat als het achteraf niet is gelukt, mensen niet moeten beginnen te klagen over het systeem. Dan moet je een principieel besluit nemen 'ik doe niet mee, want ik vind het niet eerlijk en ik ga mijn kiezers dan stemadvies geven' bijvoorbeeld. Men had ook gedacht dat het systeem in het nadeel zou zijn van de VHP. In the end heeft de VHP veertigduizend meer stemmen gekregen dan de NDP. Als je tegen iemand had gezegd vorig jaar 'op 25 mei krijgt de VHP 108.000 stemmen, Mathoera haalt meer stemmen dan Bouterse' dan hadden ze je waarschijnlijk opgesloten in het Psychiatrisch Centrum Suriname."

Hoe het kiesstelsel precies gewijzigd moet worden weet Zeggen niet. "Vele mensen zeggen dat we naar een landelijk evenredigheidsstelsel moeten gaan. 51 zetels landelijk evenredig. Dat is een model. Alleen bestaat het gevaar dat - ik heb ooit eens bij de verkiezingen van 1996 of 2000 berekend wat de zetelverdeling zou zijn bij een landelijke evenredigheid aangenomen dat men hetzelfde zou stemmen - je zoveel partijen krijgt die een zetel hebben waardoor het vormen van coalities moeilijker wordt. Je krijgt grotere coalities, omdat je meer partijen nodig hebt voor een meerderheid. Dat kan ook leiden tot instabiele coalities."

Volgens Zeggen moet het systeem goed bekeken worden en moet er ook een duidelijke keuze gemaakt worden. "Wil je een parlementair systeem of een presidentieel systeem. Want nu is het een beetje halfhalf waardoor je veel conflicten krijgt. Persoonlijk ben ik voorstander van een parlementair systeem met een ceremoniële president. Bij dit systeem ligt de macht echt bij het parlement dat de regering naar huis kan sturen. Suriname is naar staatsvorm een presidentiële republiek en naar regeringsvorm een parlementaire democratie. Mijn voorkeur gaat uit naar een parlementair stelsel", geeft Zeggen tot slot aan.

Share on Facebook    

Gerelateerde artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina