Registreren | Inloggen       Colofon
  •  
  • Home
  • Nieuw licht op ontstaan rijstsector in Suriname

Nieuw licht op ontstaan rijstsector in Suriname

03/12/2019 22:52 - Audry Wajwakana

Dominee Edgar Loswijk tijdens zijn presentatie over het verbouwen en eten van rijst in Suriname.

Dominee Edgar Loswijk tijdens zijn presentatie over het verbouwen en eten van rijst in Suriname. Foto: Irvin Ngariman  

PARAMARIBO - Velen leven in de veronderstelling dat Aziatische immigranten rijst hebben geïntroduceerd in Suriname, maar dit wordt ontkracht door dominee Edgar Loswijk. In het Naks-gebouw hield hij een presentatie over het verbouwen en eten van rijst in Suriname. Volgens onderzoek van de theoloog geven historische bronnen aan dat rijst al eeuwen lang in Afrika werd verbouwd.

In de slavernijperiode zagen de 'mensenjagers' deze voedingsbron van de Afrikanen en namen die mee toen de mensen werden gevangengenomen. "Want elke dode slaaf was een verlies voor de onderneming", zegt Loswijk. Rijst is bij alle bevolkingsgroepen in Suriname, van het diepe binnenland tot de hoofdstad, het hoofdbestanddeel van de dagelijkse voeding.

Er zijn uiteenlopende verklaringen over de herkomst. Wat vooral de belangstelling van de dominee heeft getrokken, is de bewering van R. Ramadhin in 2014 dat de rijstcultuur in Suriname ontwikkeld is door de immigranten uit India. Loswijk: "Trouwens, hij - Ramadhin - zegt zelf dat hij niet zeker is, wanneer dit gewas in Suriname is ingevoerd. De Hindostanen hebben een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van de natte rijstbouw in Suriname, maar ze zijn niet ermee begonnen."

De discussie over de datering en afkomst van rijst is volgens Loswijk nog steeds gaande. Zo beweert de onderzoekster Judith Carney dat het woord 'rijst' is ontstaan uit de Arabisch-Europese woorden erriz, eruz, arroz, riz.. In de Afrikaanse taal Mandinka gaat het om de woorden mano en malo. Carney en Richard Rosomoff, een andere onderzoeker, verwijzen naar de mata (mortar) en mata-tiki (pestle), werktuigen om de padie te bewerken en zo van de kaf te ontdoen.

"Volgens hen hadden de Afrikanen vóór hun komst naar Amerika al de kennis om rijst te verwerken. Carney bekijkt de twee varianten van rijst: de Aziatische Oryza Sativa en de Afrikaanse Oryza Glaberrina. In de Amerika's zijn drie rijstsoorten bekend: de natte en droge rijst bekend als de hey gron aleysi die in het binnenland wordt geplant en rijst die langs de rivieroever wordt geteeld als mangrovebos.

Loswijk las in het chirurgijnsjournaal van februari 1788 van het slavenschip Zeemercuur dat de chirurgijn, dat is de arts, gekookte rijst toediende aan een pas bevallen slavin. In 1776 maakte de militair John Stedman in zijn verslagen ook melding van rijstvelden die hij en zijn collega's tegenkwamen als ze op zoek waren naar de marrons.

Behalve de geschreven bronnen zijn er orale tradities die bewijzen dat rijst door de tot slaafgemaakten uit Afrika is meegenomen. Een bekend verhaal is dat van de in Afrika geboren Ma Pansa die met een Jood, Castillion, een dochter verwekte, zegt Loswijk. "Zij was een mulattin. Ze had lang haar. Toen ze naar het binnenland vluchtte, vlocht ze padiekorrels in haar haren om die niet kwijt te raken onderweg."

"Deze korrels heeft zij in het binnenland uitgezaaid en zo heeft een Afrikaans rijstras wortel geschoten in Suriname. Jaarlijks viert de familie Pansa een traditioneel feest om dit gebeuren te herdenken", vertelt Loswijk. Tijdens zijn studie aan de Universiteit van Utrecht in Nederland, is de theoloog getriggerd om zich te gaan verdiepen in de geschiedenis van de Afrikaanse mens.

"Omdat ik gaandeweg heb ontdekt dat er veel onwaarheden, hele en halve leugens zijn gepubliceerd. En ik heb ontdekt dat niemand jouw geschiedenis voor je kan schrijven. Mensen gaan je op weg helpen, maar a tru tru tori ga je zelf moeten doen", hield hij het goed opgekomen publiek voor. Er is zelfs eeuwenlang beweerd dat de ontwikkeling van cultuur en menselijke beschaving in Europa ligt, zei de inleider.

Uit modern antropologisch onderzoek is inmiddels het tegendeel bewezen: de beschaving heeft haar oorsprong in Afrika. Eén van de bewijzen zijn de piramides. "Er wordt zelfs beweerd dat de kennis om deze complexe bouwwerken te maken, niet van daar afkomstig is, maar dat ze door God of ufo's zijn geplaatst." Bij deze laatste opmerking schoot het publiek in de lach.

Loswijk: "Dit onderzoek is een kleine bijdrage om recht te doen aan onze voorouders. In de loop der tijden heeft men veel leugens verteld en ze hebben geen recht gedaan aan de blakaman. Zodra men iets ontdekte dat de blakaman heeft uitgevonden werd het verzwegen en doet men alsof het niet meer bestaat."

Hieruit kan volgens de inleider worden gedestilleerd dat zwarte mensen zich niet bewust zijn van de rijke geschiedenis waaruit zij kunnen putten. Hij is van plan de resultaten van zijn onderzoek als boek uit te geven.

Share on Facebook    

Gerelateerde artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina