Registreren | Inloggen       Colofon
  •  
  • Home
  • COLUMN: Marron Dei

COLUMN: Marron Dei

10/10/2019 14:00 - Pokay Tongo

COLUMN: Marron Dei

Stuart Rahan  

Jaren geleden klampte een Ghanese collega mij aan: “Hebben onze Afrikaanse voorouders hun eigen broeders en zusters verkocht aan witte slavenhandelaren?” De blik in zijn ogen verwachtte een antwoord dat hem geruststelde. Hij hoopte dat onze Afrikaanse voorouders zich niet schuldig hadden gemaakt aan dit onmenselijke gedrag. Hoe kan je immers je eigen mensen verkopen of ruilen voor kraaltjes, wapens of alcohol? Met een blik van 2019, in een wereld waar slavernij verboden en strafbaar is, is dat onmogelijk voor te stellen.

We moeten er ook niet van uitgaan dat het 'normaal' was voor die tijd waar in onderlinge oorlogen krijgsgevangenen werden gemaakt en aan witte slavenhandelaren verkocht. Elke vezel in jouw lichaam protesteert tegen dit 'abnormale' gedrag. Hoe verhoudingen ook mogen liggen, mensen zijn geen handelswaar. Dreigen met verkoop en alle onzekerheden voor de nabije toekomst maakt duidelijk hoe ongelijk gezagsverhoudingen zijn. De daaruit voortvloeiende macht beslist over het leven van een ander mens.

Mijn Ghanese collega keek mij aan met rooddoorlopen ogen alsof elk moment tranen het aangedane verdriet door onze voorouders wilden vervloeken en ook onwillig de waarheid aan te horen. Ik kon hem niet troosten met een leugen want de waarheid is weerbarstiger. Het liefst hadden wij heroïsche verhalen gedeeld over de strijd tegen witte slavenhandelaren en bescherming van onze kroost met misschien zelfs ons leven. Die verhalen kennen wij ook maar er zijn ook de verhalen over macht van de witte man en Afrikanen die met hen collaboreerden. Soms uit onmacht, soms puur uit overlevingsdrang.

Ja Kwamè, onze Afrikaanse voorouders hebben ook onze broeders en zusters verkocht aan de witte man. Maar, stelde ik hem gerust, je hoeft je daar niet verantwoordelijk voor te voelen of hen te vervloeken. Het is belangrijker er kennis van te nemen dan in een verhitte discussie te ontkennen wat buiten jouw voorstellingsvermogen gaat. We kennen de bekende verhalen van de basya, plaatsvervanger van de slavenmeester die zelf slachtoffer werd als hij de bevelen voor afranseling van zijn broeders en zusters negeerde. De witte man wist precies hoe de psyche van de mens werkt als het om overleven gaat. Hij beging daarmee een nog grotere misdaad tegen de menselijkheid.

Vandaag herdenken wij Marron Dei. Ik praat over herdenken. Vieren vind ik misplaatst. Je kan vieren dat vrede is afgedwongen door de Ndyuka maar deze vrede heeft een keerzijde. De witte Sociëteit van Suriname die het beheer over Suriname voerde, gaf zich niet zomaar gewonnen dat wie eenmaal vrij in de bossen rondliep ook voor altijd vrij was. De bewegingsruimte was beperkt. Daar hadden de Ndyuka vrede mee zolang de Sociëteit hen maar met rust liet.

De verdeel- en heerspolitiek van de Sociëteit had toen al behoorlijk wortel geschoten. Op de plantages waren er bewust onder de slaven rangen en standen gecreëerd die het onderlinge wantrouwen versterkten. Huisslaven waren hoger in rang dan bijvoorbeeld veldslaven. In het vredesverdrag van 10 oktober 1760 was ook opgenomen dat elke marron die zich na het verdrag wilde aansluiten bij zijn vrije broeders en zusters, moest worden uitgeleverd aan witte slavendrijvers. De 'vrije' marrons stonden voor een dilemma: vergelding van de Sociëteit voorkomen door opnieuw hun eigen broeders en zusters te verraden.

Voorbeelden zijn er genoeg van 'teruggave' van nieuwe marrons. Dat er nu anno 2019 geroepen wordt dat vrede werd afgedwongen van de witte Sociëteit is het vieren waard en reden voor een feestje. Helaas moeten wij ook onze broeders en zusters gedenken die door hun eigen broeders en zusters wederom in de handen vielen van dezelfde vredessociëteit. En weet je wat er met weggelopen slaven gebeurde: achillespezen werden doorgesneden, een voet afgehakt, zij werden in kromboeien geslagen of kregen de Spaanse bok. De witte vredesduif heeft bloed aan zijn vleugels.

taknangami@live.nl 

Share on Facebook    

Gerelateerde artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina