Registreren | Inloggen       Colofon
  •  
  • Home
  • Boek over Papa Koenders gepresenteerd

Boek over Papa Koenders gepresenteerd

15/09/2019 15:35 - Stuart Rahan

De jonge Simone Zeefuik besprak kort het boek ‘Op zoek naar Papa Koenders’ en kwam tot de conclusie dat de schrijvers Jules Rijssen (l), Roy Wijks (m) en Andre Reeder (r) haar helden zijn, door de revolutionair Papa Koenders met een boek te vereeuwigen.

De jonge Simone Zeefuik besprak kort het boek ‘Op zoek naar Papa Koenders’ en kwam tot de conclusie dat de schrijvers Jules Rijssen (l), Roy Wijks (m) en Andre Reeder (r) haar helden zijn, door de revolutionair Papa Koenders met een boek te vereeuwigen. Foto: Stuart Rahan  

AMSTERDAM - Hij was onderwijzer, uitgever, nationalist maar meer nog revolutionair. Julius Gustaaf Arnout Koenders (1886-1957) is bekend geworden als de Afro-Surinamer Papa Koenders, de man die de durf had het Sranantongo op schrift te stellen en te delen. Het in eigen beheer uitgegeven lijfblad Foetoeboi was zijn medium om tot de grote massa door te dringen. Hij bracht het blad ook nog huis aan huis om Afro-Surinamers bewust te maken van het belang en gebruik van het Sranantongo.

Over deze belangrijke Srananman gaat het boek 'Op zoek naar Papa Koenders'. Als eerbetoon aan Koenders presenteerden de schrijvers Andre Reeder, Jules Rijssen en Roy Wijks dit boek donderdag in het Amsterdamse Bijlmer Parktheater aan het goed opgekomen publiek. De uitgave is met groot enthousiasme ontvangen, blijkt uit het aantal verkochte exemplaren op de eerste avond. Sommigen kochten zelfs meerdere exemplaren om cadeau te geven en het gedachtegoed van deze grote Surinamer verder te verspreiden.

Kennisoverdracht

Als kleinzoon van vrijgemaakte slaven stond Papa Koenders al op vrij jonge leeftijd als 'blootvoet' onderwijzer voor de klas. Kennisoverdracht was, zoals later bleek, voor hem van cruciaal belang. Lezen en schrijven kon een mens verheffen. Veel leerlingen uit de Surinaamse bevolking, zowel binnen de schoolmuren als daarbuiten, genoten aan het begin van de vorige eeuw van zijn kennisoverdracht. Volgens de schrijvers is het boek geen biografische weergave van het leven van Koenders. Daarover is in hun onderzoek, dat zes jaren duurde, weinig van boven komen drijven. Uit verhalen blijkt dat Koenders, als het om zijn privé ging, vrij gesloten was. Hij was bijvoorbeeld niet getrouwd, het is niet bekend of hij een partner had, of kinderen.

Sakafasi

In tegenstelling tot het vaak vertelde verhaal sprak Papa Koenders van kinds af aan gewoon Sranantongo met zijn ouders. Op de preiskoro, de fröbelschool, was de voertaal de moedertaal, het Sranan. Dat was de taal waarin sinds de slavernij gecommuniceerd werd en die veel later werd afgezworen door de Afro-Surinamers zelf. De eigen moedertaal zou geen studiemogelijkheden bieden en al helemaal geen toekomst hebben. Strafwerk of fonfon werd regelmatig gegeven aan de overtreders van de overheersende witte mentaliteit in Suriname. Door deze nederige mentaliteit die Koenders ervoer, groeide zijn waardering voor het eigene - waaronder de taal, het Sranantongo. Het was echter pas na zijn pensioen dat hij zich volledig stortte op het lezen, spreken en schrijven van het Sranan, de taal die hij eerde met een eigen grammatica.

Achterstand

De taalstrijd was niet de enige strijd die hij voerde. Ook de ontwikkeling van het land had zijn zorg. Zo vond hij dat de vrijgelaten slaven aan hun lot werden overgelaten in vergelijking met de arbeidsmigranten uit India, Indonesië en China. Deze groepen kregen na hun contractperiode stukken grond van de overheid om voor zichzelf te beginnen. "De zwarte gemeenschap werd toen al op een achterstand gezet", vertelt Jules Rijssen, een van de schrijvers van het boek. "Die zwarte groep is aan hun lot overgelaten. 'Wil je vooruitkomen dan zal je als groep gezamenlijk moeten optrekken', vond Papa Koenders."

Zelfhaat en minderwaardigheid

Koenders is nooit buiten de Surinaamse grenzen geweest, maar was een goed belezen man. Jules Rijssen: "Hij was als een spons die alles in zich opzoog. Informatie uit de rest van de wereld ontleende hij aan kranten en internationale publicaties. Hij moest vanuit een defensieve positie zijn gelijkwaardigheid bewijzen." Papa Koenders was onderdeel van de Surinaamse samenleving maar stond er tegelijk ook buiten. Hij observeerde met een scherpe blik.

Papa Koenders: "De vloek die op zwarte mensen rust, niet op allemaal, is het domme krankzinnige geloof dat ze hebben dat er een vloek op hen rust." Deze observatie bestreed hij met de woorden: "Ik heb diep medelijden met mensen die deze gedachten hebben want het duwt je naar beneden, het breekt je knieën, het verlamt je handen, het bedekt je ogen, het verzwakt je rug, het maakt je doof, het verduistert je verstand, het vertrapt je geest, en het verdrukt je ziel." Hij verachtte deze zelfhaat en minderwaardigheid die meegenomen is vanuit de slavernij. "Papa Koenders moet voor ons allen een held zijn", is het oordeel van Andre Reeder, die wenste dat hij in de tijd van Papa Koenders had geleefd.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina