Registreren | Inloggen       Colofon
  •  
  • Home
  • Vaderschap anders bekeken

'Betrokkenheid Surinaamse vader laag'

16/06/2019 10:11 - Amanda Palis

'Betrokkenheid Surinaamse vader laag'

Wereldwijd wordt op 16 juni vaderdag gevierd. Foto: teepublic.com  

PARAMARIBO - Een kind is 50 procent moeder en 50 procent vader. Toch wordt deze balans vaak verlaten wegens allerlei omstandigheden. Echter, deskundigen dringen aan op herstel van deze balans. "Ik denk niet dat wij als gemeenschap beseffen hoe veel gevaar er dreigt als wij in deze trend verder gaan", zegt Emmy Hart op vaderdag.

Een vermoeide uitdrukking is te zien op het gezicht van de man die voor de Ware Tijd de poort opendoet. "Ik ben net thuis aangekomen", zegt hij moe, maar vriendelijk. Mitchell van Ommeren werd drie jaar geleden alleenstaande vader. Zijn vrouw en partner van meer dan vijftien jaar besloot in 2016 het gezin te verlaten. In zijn garage doet Van Ommeren zijn levensverhaal uit de doeken. Hij stelt dat er niet alleen alleenstaande moeders zijn, maar ook alleenstaande vaders en beide hebben zij dezelfde verantwoordelijkheden die niet makkelijk zijn. "Ouderschap is op zich al een hele taak en een uitdaging, maar als ouder er alleen voor staan, is zwaar", verzucht hij.

Er heerst ondanks zijn status als alleenstaande vader wel een zekere mate van bedrijvigheid in zijn garage. Zijn broertje die druk bezig is het één en ander in orde te maken, is één van de vele familieleden die zo nu en dan helpt met de zorg van Sven, de zoon van Van Ommeren die over een paar maanden tien jaar wordt. "Ik sleep hem eigenlijk overal met mij mee als het niet anders kan. Ik weet dat hij het liefst thuis is, maar het lukt niet altijd. Als ondernemer is het veel makkelijker voor mij om mijn zoon bij mij te hebben, maar voor hem is het zeker niet ideaal." De vader is daarom blij dat hij een netwerk heeft om op terug te vallen, maar het neemt niet weg dat het na drie jaar nog steeds passen en meten is.

Vóór de scheiding werd Sven opgevangen door zijn moeder, die nu is komen weg te vallen. Dat zijn zoon niet meegegaan is met zijn moeder, was eigenlijk de keus van de jongen zelf. "Voordat mijn vrouw vertrok, heeft ze hem het één en ander verteld, zoals dat zij niet meer hier zou wonen. Van haar mocht hij kiezen waar hij mocht blijven en hij koos voor zijn ouderlijk huis." Zowel vader als zoon ondervindt gemis en verdriet om het vertrek van respectievelijk vrouw en moeder. Het was voor beiden een hele omschakeling en aanpassing. De band tussen vader en zoon lijkt nu wel nog veel sterker te zijn met de moeder uit beeld.

Sven was kort na haar vertrek duidelijk verdrietig. "Zijn schoolresultaten gingen achteruit, hij gedroeg zich op school anders en kreeg vaak last van buikpijn. Artsen en medisch specialisten concludeerden dat er niks mis was met zijn gezondheid", vertelt Van Ommeren. Dat was voor hem echt de aanleiding om niet alleen op zoek te gaan naar begeleiding voor zijn kind, maar zich ook te realiseren dat zijn zoon duidelijke gebukt ging onder pijn en verdriet door het vertrek van zijn moeder. Een paar maanden na de scheiding zochten vader en zoon troost in de kerk en werden het Woord van en geloof in God een houvast voor hen.

Zowel vader als zoon gelooft dat het ooit goed komt. "Ik bid elke dag dat mijn moeder terugkomt naar huis, want hier moet ze zijn", vertelt Sven. Het is voor deze negenjarige best moeilijk zijn emoties te verwoorden. Knikkend geeft hij toe dat hij veel verdriet heeft dat zijn moeder niet meer thuis woont. Op de vraag waarom hij ervoor heeft gekozen om bij zijn vader te blijven, haalt hij zijn schouders op. "Ik weet het eigenlijk niet, maar mama hoort hier thuis." Sven heeft wel telefonisch contact met haar en sporadisch haalt zij hem op. Van Ommeren: "Ik denk dat ze met zichzelf in strijd is. Mijn zoon en ik hebben het eigenlijk niet geaccepteerd. Mijn vrouw en ik hebben er zeker beiden schuld aan dat het zo ver is gekomen. Ook ik was boos en verdrietig, gelukkig heeft God mij leren vergeven."

Het is voor vader Van Ommeren niet vreemd dat mensen raar opkijken als zij horen dat zijn zoon bij hem is gebleven. "Vaak merk je dat na een scheiding kinderen met de moeder meegaan en mensen gaan er veelal van uit dat dat altijd het geval is." Hij ondervond dit toen hij zich aanmeldde bij de stichting Father Mother Figure (FMF), die begeleiding biedt aan vooral gebroken gezinnen en als doel heeft gezinsversterking te bieden. "Op aanraden van Svens schoolhoofd hebben wij hulp gezocht bij FMF, omdat de schoolleider ondanks de vele gesprekken geen positieve veranderingen opmerkte bij mijn zoon. Toen er een heer voor de poort stond, die Sven zou moeten begeleiden keek hij raar op toen hij kennis met mij maakte", vertelt Van Ommeren lachend.

Als de vader niet in beeld is, stuurt de organisatie een mannelijke begeleider en als het om de moeder gaat een vrouwelijke begeleider. Henk Redmond van FMF: "Je gaat een beetje aanvullen waar het aan ontbreekt. Het kind heeft de aanwezigheid van beide ouders nodig om in balans te blijven. Het is niet zo dat alleenstaande vaders weinig of helemaal niet voorkomen, het is dat er nauwelijks over wordt gesproken. Elk gemis van een ouder heeft invloed op de opvoeding van het kind. FMF probeert de handvatten die de ouders missen mee te geven."

Van Ommeren is het bewijs van een nauw betrokken vader, maar het gros van Surinaamse vaders is niet actief aanwezig als het gaat om het ontwikkelen van de cognitieve eigenschappen, die belangrijk zijn voor het kind. Eind april zijn op een vaderschapsconferentie van de Anton de Kom Universiteit van Suriname resultaten gepresenteerd over de betrokkenheid van Surinaamse vaders. De presentatie van de Guyanese professor Jaipaul Roopnarain was zonder meer alarmerend, want ten opzichte van de Caribische buurlanden scoren Surinaamse vaders veel lager.

Roopnarain: "De betrokkenheid van de vaders in Suriname - als het gaat om cognitieve betrokkenheid zoals lezen, zingen en verhaaltjes maken - is nogal laag als we die vergelijken met die van andere vaders in het Caribisch Gebied." Deze activiteiten die worden geïnitieerd door vooral de moeders zijn heel erg belangrijk voor de vroege ontwikkeling van het kind. Als beide ouders constant aanwezig en nauw betrokken zijn, is de kans groot dat het kind een betere cognitieve ontwikkeling doormaakt.

Ook is tijdens zijn onderzoek gekeken naar hoe vaderschap wordt ervaren door de verschillende etniciteiten en culturen. Zo kon Roopnarain duidelijk een verschil merken tussen vaders van Aziatische en Afrikaanse herkomst. In zijn studie stelt hij dat binnen de Aziatische opvoeding de ouders nogal 'koud' zijn naar hun kinderen toe. "Er wordt niet echt prioriteit gegeven aan liefkozingen en knuffels, terwijl Afrikaanse vaders eerder geneigd zijn om de kinderen te knuffelen en te liefkozen." Redmond en Emmy Hart van stichting Rumas zijn niet verrast deze informatie te vernemen. Hun twee organisaties die vooral begeleiding bieden aan gezinnen en jongeren zien de resultaten van het onderzoek slechts als een bevestiging.

Er zijn volgens Redmond tal van oorzaken waarom Surinaamse vaders niet betrokken zijn of zich niet betrokken voelen. "Zaken als plannen, communiceren, je verantwoordelijkheid kennen als man in de samenleving en je gezin en rolverdeling zijn allemaal handvatten die mannen en ook vrouwen moeten meekrijgen. Wij zien in de praktijk dat dit ontbreekt", stelt Redmond. Het niet meekrijgen van deze handvatten heeft volgens Annemarie Becker, orthopedagoog en gedragsdeskundige verbonden aan Rumas een vicieuze cirkel tot gevolg waar opvoeders in blijven haken. "Het gaat hier om intergenerationele overdracht. Van een ouder die zelf uit een gebroken gezin komt en nooit van de eigen ouders basale zaken heeft geleerd zoals hoe te communiceren, mogen wij niet verwachten dat die aan het eigen kind iets gaat meegeven dat hij of zij niet heeft meegekregen", vertelt Becker.

Het niet betrokken zijn bij de opvoeding heeft volgens Hart en Becker dus grote gevolgen voor het gezinsleven en de kinderen. "Ik denk niet dat wij als gemeenschap beseffen hoe veel gevaar er dreigt als wij in deze trant verder gaan. We brengen de toekomst van onze jongeren zo in gevaar als er niet gauw iets gebeurt", zegt Hart. Beide deskundigen zijn het erover eens dat de nood bij en vraag naar gezinsbegeleiding en versterking zeer groot is in Suriname. "Er lopen zeker zes tot zeven mensen dagelijks binnen die hulp vragen voor hun kinderen. Mensen die niet weten waarom hun kind van huis wegloopt, of niet luistert", vertelt Hart.

Naast oorzaken die zijn aangegeven door Redmond zijn er andere zaken die opgepakt moeten worden. Volgens Becker zijn er drie opvoedingsmilieus die bijdragen aan de opvoeding van kinderen. "We hebben de ouders, de school en de maatschappij die onze kinderen vormen. Als deze drie factoren niet samenwerken voor een integrale aanpak van dit maatschappelijk probleem zal het een probleem blijven." Er zou volgens Hart en Becker een instantie moeten komen die ouders en kinderen begeleidt als ze uit elkaar gaan. "Veelal als ouders uit elkaar gaan, staat het kind niet centraal. Zaken worden over de hoofden van kinderen uitgevochten en vaak zijn zij de verliezende partij", zegt Hart.

Vaak wordt het kind ook nog gebruikt als een schaakstuk in de onenigheden tussen moeder en vader. Hart: "Het kind is 50 procent de vader en 50 procent de moeder, waarom moet je het dan weghouden van zijn andere helft? Het kind gebruiken om jouw machtspositie te versterken is nooit goed, want je doet meer kwaad dan goed." Ouders moeten ook een heropvoeding krijgen vinden Becker en Hart. "Je zal eerst alle andere emotionele trauma's en bagage die elke persoon met zich meedraagt moeten opruimen voordat je ervoor kiest om lief en leed te delen met een andere persoon", vertelt Hart.

Dat wil zeggen dat je ondanks alle teleurstellingen en haat toch jezelf moet bevrijden door te vergeven. "Anders geef je je trauma niet alleen aan je kinderen, maar neem je die ook mee in je volgende relatie en dat is zeker niet gezond." Dit draagt volgens haar bij aan een gebroken opvoeding. Middels training en begeleiding krijgen ouders inzicht in gezond opvoeden. "Bij vrijwel alles dat je koopt krijg je een handleiding, maar voor hoe je een kind moet opvoeden is er geen handleiding. Je gaat het kind leren wat je weet en datgene wat je hebt meegekregen is in deze niet gezond", vertelt Becker.

Dat vaders ook verdriet, pijn en trauma ondervinden staat voor Hart vast. "Voor de tienduizend moeders die pijn hebben geleden om een man, zijn er twee keer zo veel vaders die ook pijn hebben", geeft Hart aan en dat moet de gemeenschap volgens haar niet vergeten.

Share on Facebook    

Gerelateerde artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina