Registreren | Inloggen       Colofon
  •  
  • Home
  • ACHTERGROND: VN slaat alarm

VN slaat alarm: Uitbuiting natuur zorg voor afnemende leefbaarheid op aarde

09/05/2019 18:00

Hoewel John Goedschalk ervan uitgaat dat Suriname nog voldoende biodiversiteit heeft, erkent hij dat door onder meer ontbossing
op grote schaal ervoor kan zorgen dat het verloren kan gaan.

Hoewel John Goedschalk ervan uitgaat dat Suriname nog voldoende biodiversiteit heeft, erkent hij dat door onder meer ontbossing op grote schaal ervoor kan zorgen dat het verloren kan gaan. Foto: dWT Archief  

ACHTERGROND - Leven op aarde is in rap toenemende mate aan het afnemen. De mens is de natuur aan het uitbuiten en daardoor verkeert de biodiversiteit in een ernstige crisis, die net zo ernstig is als klimaatverandering. Zo concludeert de Verenigde Naties (VN) na de uitkomst van een nieuw onderzoeksrapport dat maandag is gepubliceerd.

Tekst: Wilfred Leeuwin

Beeld: dWT archief

Als er niet snel ingrijpende maatregelen worden genomen, zullen honderdduizenden diersoorten uitsterven en onmisbare ecosystemen verarmen. "Dit is precies het moment en de kans die Suriname heeft om het anders te doen, omdat veel landen in de wereld er niet als Suriname uit zien", zegt directeur John Goedschalk van Conservation International Suriname. 

Hard achteruit

In het rapport, 1.800 pagina's dik, wordt gesteld dat het nog nooit zo slecht is geweest met de status van de natuur. Die gaat hard achteruit als gevolg van destructief landgebruik, klimaatverandering, overbevissing, vervuiling en invasieve soorten (buiten hun oorspronkelijke verspreidingsgebied). Tot één miljoen planten- en diersoorten dreigen hierdoor de komende decennia uit te sterven. 

Het VN-biodiversiteitspanel IPBES dat het rapport heeft uitgebracht, zegt dat de basis is gelegd voor een nieuw biodiversiteitsverdrag. Biodiversiteit staat voor de totale rijkdom aan leven op de planeet aarde. Hoe meer er verdwijnt, hoe meer een ecosysteem en uiteindelijk het web van het leven zelf wordt uitgehold. "Natuur en biodiversiteit zijn onmisbaar voor ons voedsel en water, onze medicijnen en zelfs onze veiligheid en sociale cohesie", zegt IPBES-voorzitter Robert Watson. 

Meer dan 75 procent van het aardoppervlak, 40 procent van de oceanen en 50 procent van de rivieren is veranderd en gedegradeerd door grootschalige landbouw, veeteelt en visserij, mijnbouw, verstedelijking en de aanleg van infrastructuur. Slechts 13 procent van het land en 23 procent van de oceanen is nog min of meer onaangetast.

Drastisch verarmd

Meer dan 20 procent van de landbouwgrond is intussen door overexploitatie drastisch verarmd. Wereldwijd wordt meer dan 80 procent van het afvalwater niet gereinigd. Er wordt naar schatting elk jaar driehonderd tot vierhonderd miljoen ton aan zware metalen en andere giftige stoffen in het milieu gedumpt. Als gevolg hiervan, bijvoorbeeld, beschikt 40 procent van de wereldbevolking niet over schoon drinkwater. 

In de oceanen verdwijnen jaarlijks vele miljoenen tonnen plastic. Van de circa acht miljoen planten- en diersoorten op aarde (waarvan maar een klein deel bekend en beschreven is), worden volgens het rapport tussen de vijfhonderdduizend en één miljoen soorten komende decennia met uitsterven bedreigd. Daaronder drieduizend gewervelde soorten en veertigduizend plantensoorten. 

Van de honderdduizend soorten die worden gevolgd voor de Rode Lijst van de natuurbeschermingskoepel IUCN, is 25 procent bedreigd. Het tempo van uitsterven ligt tientallen tot honderden keren hoger dan gemiddeld in de laatste tien miljoen jaar.

Suriname

Goedschalk legt uit dat uitsterven in relatie moet worden gebracht met geografie en specie (soort). In tegenstelling tot andere regio's kan wat Suriname betreft, gesteld worden dat de bedreiging niet zo cruciaal hoeft te zijn. Anderzijds kan dat dan weer niet met alle zekerheid gesteld worden. In Suriname zijn namelijk de afgelopen tientallen jaren geen wetenschappelijke studies verricht over de staat van de biodiversiteit. "Maar we weten wel dat enkele soorten op de bedreigde lijst voorkomen", zegt Goedschalk. "Je kunt op basis van wat we hebben en wat er gaande is, wel tot een prognose komen." 

Vast staat dat Suriname nog voldoende biodiversiteit heeft, maar het risico dat het verloren gaat is reëel aanwezig. "Dat komt onder meer door de grote schaal aan ontbossing die de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden met ruim 2,5 miljoen hectare en door de manier hoe wordt omgesprongen met beschermde gebieden", aldus Goedschalk. 

Om het in Suriname niet zover te laten komen zoals in de rest van de wereld, zal volgens hem niet alleen op internationale fora een belangrijke positie ingenomen moeten worden. "Ik ben echt blij met wat bijvoorbeeld de Nationale Milieucoördinator aan het doen is. Maar we zullen het milieubeleid ook aan de wereld bekend moeten maken. En met gerichte wetgeving tegen het stoppen van onze ontbossing meer de daad bij het woord moeten voegen", zegt Goedschalk.

Nog mogelijk

Volgens milieuwetenschappers die aan het rapport hebben mee gewerkt, is het nog mogelijk het tij te keren. Echter, de aanpak moet niet lang op zich laten wachten en er zal een wereldwijde transformatie nodig zijn. Precies daar ligt het probleem. Door de verschillende economische belangen die de landen hebben, zijn zij niet snel geneigd die maatregelen te nemen die nodig zijn, zoals eerder bewezen is.

De mens kent een onverzadigde honger naar land. Dit mede door de toename van de wereldbevolking sinds 1970 van 3,7 naar 7,6 miljard mensen. Dit bedreigt de laatste leefgebieden van veel planten- en diersoorten. Bossen, graslanden, water- en andere natuurgebieden moeten plaatsmaken voor de landbouw, boerderijen en infrastructuur.

Exploitatie natuur

Exploiteren van de natuur door jacht, visserij en het oogsten van wilde flora, vormt een grote bedreiging voor veel planten- en diersoorten en ecosystemen. Diersoorten als olifanten, tijgers en neushoorns worden bedreigd door stroperij. Zo ook schubdieren, schildpadden en haaien. Een grote boosdoener is de slecht gereguleerde industriële visserij. Eenderde van alle visbestanden wereldwijd is overbevist. 

Het gebruik van fossiele brandstof zorgt voor klimaatverandering en heeft een groot effect op tal van planten- en diersoorten. Bijna de helft van de zoogdieren en bijna een kwart van de vogels is al hard in hun leefgebied geraakt en 99 procent van de koraalriffen in de wereld zal een opwarming van meer dan twee graden niet overleven.

Vervuiling

Veel planten- en diersoorten en ecosystemen hebben zwaar te lijden door vervuiling van land, lucht en water. Elk jaar wordt alleen al in oppervlaktewateren naar schatting driehonderd tot vierhonderd miljoen ton aan zware metalen, oplosmiddelen en giftig afval gestort. Veel grote riviersystemen en wetlands zijn zwaar vervuild door ongezuiverd afvalwater. Langs tal van kusten zijn door vervuiling enorme zuurstofloze dode zones ontstaan. 

Het bewust en onbewust introduceren van invasieve dieren en planten door de mens over de hele wereld is ook een oorzaak. Als gevolg daarvan worden inheemse soorten verdrongen en bedreigd, soms tot aan uitsterven toe. Muizen, ratten, katten en geiten hebben bijvoorbeeld heel wat unieke eilandfauna uitgeroeid. Het aantal invasieve soorten per land is volgens het VN-rapport sinds 1970 met gemiddeld 70 procent toegenomen.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina