Registreren | Inloggen       Colofon
  •  
  • Home
  • Onderzoek sociale ontwrichting Wayanagebied

ACHTERGROND: Onderzoek naar sociale ontwrichting Wayanagebied

16/04/2019 16:00

ACHTERGROND: Onderzoek naar sociale ontwrichting Wayanagebied

 

ACHTERGROND - De stichting Mulokot uit het Wayanadorp Kawemhakan aan de Lawarivier, zal vanaf juni onderzoek doen naar de oorzaken van sociale ontwrichting in het gebied. Voorzitter Jupta Itoewaki noemt als speerpunten van dit onderzoek, dat wordt ondersteund door de Nederlandse ambassade, allereerst zelfmoord gevolgd door huiselijk geweld en incest. "Je hoort misschien niets in de stad, maar er gebeurt veel hier."

Tekst: Merredith Bruce            Beeld: Edward Wong Loi Sing

De krant spreekt Itoewaki in Kawemhakan tijdens een vijfdaagse krutu die van 5 tot en met 11 april is gehouden. Daar zijn vertegenwoordigers van de Wayanadorpen Kawemhakan, Palumeu, Kumakapan, Lensidede en Apetina geïnformeerd over het onderzoek dat uitgevoerd zal worden. Op de tweede dag van de bijeenkomst, 7 april, werden de aanwezigen opgeschrikt met een geval van zelfmoord in een Wayanadorp aan de Franse kant. Naar verluidt de zoveelste in het gebied.

Naderhand wordt duidelijk dat het zou gaan om een veertienjarig meisje. Over het motief wordt gegist. "Ik heb gehoord liefdesproblemen", zegt een dorpeling. Nog geen week daarna, op donderdag 11 april, volgt er weer een mededeling over een zelfmoordgeval; ook weer in een inheems dorp aan de Franse kant.

Code rood

Itoewaki is geboren en deels getogen in Kawemhakan aan de Lawarivier, dichtbij de grens met Frans-Guyana. Ze richtte in april 2018 de stichting Mulokot op met als belangrijkste doel ontwikkeling te brengen in het gebied waar voornamelijk de Wayana wonen. Het gaat om een 'geïsoleerde' gemeenschap, ver van de bewoonde wereld. Wellicht één van de meest belangrijke redenen waarom veel van wat er gebeurt niet of niet makkelijk naar buiten komt. De twee zelfmoordgevallen die zich in nog geen week tijd hebben voorgedaan, zijn volgens de voorzitter van de stichting slechts een fractie.

Hoewel er geen (officiële) cijfers voorhanden zijn, mag volgens haar gerust gesproken worden van een alarmerende situatie. Het zelfmoordcijfer is relatief hoog. "Als ik het een codering mag geven, dan is het code rood." Je hoort het misschien niet in de stad, maar het gebeurt veel." Ze vertelt dat er tussen december en de eerste week van januari vier gevallen van zelfmoord in het gebied zijn opgetekend. "Voor een gemeenschap van ruim tweeduizend personen, met de Franse dorpen erbij, is dit heel veel."

Uit haar eigen observatie is gebleken dat de meeste gevallen zich rond de jaarwisseling voordoen en wel in de dorpen aan de Franse kant. "Daar krijgen de mensen steun van de overheid, er wordt voor ze gezorgd dus ze hoeven bijna niets te doen. Het probleem is echter dat ze (door regelgeving,...red) veel traditionele activiteiten zoals vissen en jagen niet mogen doen en daardoor raken ze hun identiteit als inheemse gemeenschap kwijt. Ik denk dat de situatie uitzichtloos wordt voor ze", trekt ze een voorzichtige conclusie. Dat de meeste gevallen zich op Frans grondgebied voordoen, weerhoudt de stichting er niet van om ook daar onderzoek te doen.

"Voor ons is het één Wayanagemeenschap, of het nu op Frans of Surinaams grondgebied is. Wij kennen geen grenzen." Maar, zegt Itoewaki, hoewel dit sporadisch gebeurt, doen zich ook gevallen van zelfmoord in de dorpen aan de Surinaamse zijde voor. "Het gaat om veel jongeren tussen dertien en 24 jaar", verzucht ze. Wat volgens Itoewaki ook een mogelijk motief is voor suïcide, is dat de gemeenschap door de gebrekkige ontwikkeling in een sociaal isolement vervalt. Ze denkt dat dit vooral van invloed is op jongeren.

Dubbele definitie

Wat huiselijk geweld betreft, mag de situatie volgens haar ook alarmerend worden genoemd. "Huiselijk geweld gebeurt haast elke dag. Niet alleen fysiek, maar ook verbaal. Daar praten de slachtoffers, veelal vrouwen, niet gemakkelijk over. Als je erover hoort, dan wordt er altijd een excuus opgeworpen waarom een man ertoe is overgegaan om zijn partner te mishandelen, alsof de vrouw het verdient om geslagen te worden", weergeeft ze de algemene gedachte die leeft.

Ook over incest wordt er niet gemakkelijk gesproken, hoewel dit zich ook regelmatig voordoet. Echter wordt wat dit betreft niet de eenduidige definitie gehanteerd: geslachtsgemeenschap tussen bloedverwanten in nabije graad. De plaatselijke gemeenschap hanteert namelijk een traditionele leefregel die in de antropologie bekend staat als cross cousin marriage. Daarbij is het toegestaan dat de kinderen van een broer en een zus een relatie met elkaar aangaan.

Wat volgens Itoewaki wel als incest wordt beschouwd, is seksuele gemeenschap tussen bijvoorbeeld vader en dochter of moeder en zoon. Verder nog: "Wat niet zou mogen is als de kinderen van twee broers of twee zussen een relatie aangaan, omdat de kinderen van mijn zus automatisch ook mijn kinderen zijn. Die noemen mij ook mama. Dat is ook het geval bij kinderen van twee broers." Deze traditie lijkt echter langzaamaan te verdwijnen. Naar verluidt staan vooral de jongeren daar resoluut tegenover. In hoeverre er een verband is tussen deze leefregel en zelfmoord onder jongeren moet het onderzoek uitwijzen. Er is hiervoor twee jaar uitgetrokken.

Kawemhakan wordt het eerste onderzoeksgebied. Itoewaki: "We zullen met de resultaten uit het onderzoek oplossingsmodellen bedenken en nagaan welke het best toegepast kunnen worden om de problemen tegen te gaan." Districtscommissaris August Bado van het bestuursressort Tapanahoni waar het Lawagebied onder valt, kijkt reikhalzend uit naar het onderzoek. Hij is sedert zijn aanstelling als dc drie jaar terug niet geconfronteerd met gevallen over zelfmoord. Over gevallen van huiselijk geweld is hij informeel wel op de hoogte. "Meten is weten. Elk onderzoek dat erop gericht is om negatieve zaken te belichten, is welkom en daar wil ik graag mijn bijdrage aan leveren."

Share on Facebook    

Gerelateerde artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina