Registreren | Inloggen       Colofon
  •  
  • Home
  • ACHTERGROND: ‘Terugkeer in boezem van de Staat’

ACHTERGROND: ‘Terugkeer in boezem van de Staat’

14/04/2019 19:00

ACHTERGROND: ‘Terugkeer in boezem van de Staat’

 

‘Terugkeer in de boezem van de Staat’ was het onderwerp van de interessante promotievoordracht die de jurist en oud-notaris Carlo Jadnanansing een eredoctorale erkenning opleverde bij het vijftigjarig bestaan van de Anton de Kom Universiteit van Suriname. De Staat heeft verschillende mogelijkheden om terreinen en gronden met welke status dan ook terug te nemen, zelfs als het gaat om eigendommen van een particuliere rechtspersoon. In en na de koloniale periode en zijn daar verschillende wetgevingsproducten voor gemaakt. Sommige werden aangescherpt en aan de tijd aangepast, maar het karakter blijft hetzelfde.

Tekst: Wilfred Leeuwin

Jadnanansing heeft een halve eeuw ervaring opgebouwd in de private wetgeving en is jarenlang notaris geweest. In zijn presentatie bespreekt hij de juridische procedures bij de acht door hem ontdekte opties die de Staat kan inzetten om gronden terug te krijgen of te nemen. Hij merkt daarbij op dat het laten terugkeren van gronden in de boezem van de Staat, slechts het algemeen belang van Suriname moet dienen. Dat belang kan herkend worden in beleidsdoelen zoals het bouwen van infrastructurele werken, woningbouw en andere economische en sociaal-maatschappelijke projecten.

De rechtsproducten waarvan de regering gebruik kan maken zijn wettelijk vastgelegd in onder meer het Burgerlijk Wetboek, de Onteigeningswet uit 1904, de wet Onteigening Stedenbouwkundige Ontwikkeling en Woningvoorziening van 1948, het Domeindecreet van 1981, het wetsproduct Nadering en naasting bij allodiale eigendommen en erfelijk bezit. De wet voorziet verder in wetsartikelen die het recht op gronden tot vervallen kan laten verklaren, terwijl de Staat bij wet ook gemachtigd is gronden terug of op te kopen of met de rechtmatige eigenaar een ruil aan te gaan.

Onteigening

Wanneer de Staat vindt dat een terrein dat in het bezit is van een andere partij de aangewezen plek is voor gebruik in algemeen belang, kan de staat zich beroepen op de Onteigeningswet. Die wet schrijft wel voor dat de belanghebbende partij wordt gecompenseerd. Volgens Jadnanansing zijn in deze koloniale wet bijkans twintig aanpassing aangebracht. De wet is onder meer gebruikt bij het terug laten keren van gronden bij het aangaan van de Brokopondo Overeenkomst met de Alcoa. Voor onteigening kan ook de wet Onteigening Stedenbouwkundige Ontwikkeling en Woningvoorziening van 1948, worden toegepast. Daar is de procedure anders en wordt het best ingezet voor het terugnemen van gronden met als doel het opzetten van woningbouwprojecten en infrastructurele werken. Echter, bij deze wet is de schadeloosstelling niet vooraf geregeld.

Naasting

De Staat kan van haar recht gebruikmaken om gronden te 'naasten'. De term naasting is door de juridische procedure niets anders dan het laten terugkeren van gronden in de boezem van de Staat. Daar wordt uitgegaan van het algemeen belang waar een grond dat een status heeft van allodiale eigendom en of erfelijk bezit. Eerder is van deze wet al gebruik gemaakt in Rahemalbuiten in 1997 en 2009 en in het geval van plantage Jagtlust. De overheid kan dan de koop die daarbij tussen andere partijen is gesloten overnemen. De term naasting is hiervan afgeleid, omdat de overheid naast de koper van de grond gaat opereren bij de verkoopovereenkomst. Een andere mogelijkheid die de Staat kan inzetten om zich gronden toe te eigenen, is door te kopen en of te ruilen. Jadnanansing zegt dat dit een kostbare zaak is en in de praktijk niet veelvuldig wordt gebruikt.

Nalatenschap

Het Burgerlijk Wetboek heeft de voorziening voor de Staat dat onbeheerde nalatenschappen door de overheid opgeëist kunnen worden. Dit proces kan tijdrovend zijn en kan tientallen jaren duren. De Staat wordt, wanneer blijkt dat niemand zich na drie jaar dat een nalatenschap niet is opgeëist, na veertig jaar de eigenaar van die nalatenschap.

Grondhuur en erfpacht

Een andere wettelijke mogelijkheid die wordt gebruikt bij erfpacht en grondhuur is de procedurele vervallenverklaring. Jadnanansing heeft hierover enkele aanbevelingen gedaan. Wanneer de huurkosten (canon-kosten) over een periode van drie jaar niet zijn betaald aan de Staat, kan het recht op de grond vervallen. Volgens Jadnanansing is deze manier gezien de actuele situatie in het land een lucratieve manier voor de overheid om aan grond te komen en het boedelprobleem op te lossen. Dit is zeker het geval bij grondhuur. In veel gevallen komt het voor dat de grondhuuraanvraag niet verder is verlengd binnen de vastgestelde termijn van achttien maanden. Jadnanansing heeft voorgesteld dat er een automatische verlenging in de wet wordt ingebouwd. In geval van erfpacht is de overheid zelf niet verplicht de huurtermijn te verlengen. De huurder krijgt wel een vergoeding in dit geval. Bij grondhuur mag de huurder wel verlenging aanvragen. Wordt de verlenging niet toegewezen, dan moet de Staat compenseren. Die compensatie is niet alleen op de grond, maar ook van alles dat zich erop bevindt.

Domeindecreet 1981

Het is voor Jadnanansing vreemd dat het Domeindecreet 1981 nimmer is toegepast, terwijl dit voor de Staat de eenvoudigste manier is om gronden in haar boezem te laten terugkeren. De jurist merkt op dat onterecht wordt aangenomen dat dit decreet is ontworpen in de revolutieperiode. Dit komt door het jaartal dat erachter staat. Het decreet is een koloniale erfenis dat nooit is toegepast. De eenvoud bij dit decreet is dat de president via een resolutie kan verklaren dat er een vermoeden bestaat "dat op enig stuk grond, anderen het recht van eigendom noch enig ander zakelijk recht bezitten, en dat de grond daardoor deel uitmaakt van het vrij domein van de Staat". Binnen elf maanden na de uitgifte van de resolutie behoort de grond toe aan de Staat, zonder dat er schadevergoeding wordt betaald. Schadevergoeding zou pas kunnen wanneer binnen zes maanden nadat het terrein is overgeschreven aan de Staat een juridisch verzet begint. Jadnanansing herinnert eraan dat bij de laatste jaarrede van president Bouterse het staatshoofd heeft aangekondigd dat dit decreet zal worden geactiveerd en dat er al een commissie daarvoor is benoemd.

Share on Facebook    

Gerelateerde artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina